برای خواندن تاریخ تولید لاستیک، کد DOT یا شماره شناسایی تایر را روی دیواره پیدا کنید و چهار رقم پایانی نسخه کامل کد را بخوانید. دو رقم اول هفته تولید و دو رقم آخر سال را نشان می‌دهد؛ برای مثال ۴۰۲۶ یعنی هفته چهلم سال ۲۰۲۶، نه روز چهلم ماه. ممکن است نسخه کامل فقط روی یک سمت لاستیک باشد. تاریخ تولید برای ارزیابی مهم است، اما به‌تنهایی سالم یا فرسوده بودن لاستیک را تعیین نمی‌کند.
- چهار رقم آخر کد کامل DOT به ترتیب هفته و سال تولید است.
- اگر چهار رقم را نمی‌بینید، سمت دیگر لاستیک را هم بررسی کنید.
- سن را همراه آج، ترک، آسیب، شرایط نگهداری و توصیه سازنده بسنجید.
کد تاریخ تولید لاستیک کجاست؟
تاریخ تولید بخشی از شماره شناسایی تایر است که معمولاً با DOT شروع میشود و روی دیواره جانبی لاستیک قالب‌گیری شده است. برای یافتن آن، خودرو را در جای امن و روشن پارک کنید و دیواره بیرونی تایر را از نزدیک ببینید. اگر بخش پایانی چهاررقمی پیدا نشد، ممکن است نسخه کامل کد در دیواره سمت داخل همان لاستیک باشد.
برای دیدن سمت داخل، زیر خودرو نروید و چرخ را در وضعیت ناایمن نچرخانید. می‌توان با چراغ‌قوه و از زاویه مناسب نگاه کرد یا از تعمیرکار خواست هنگام سرویس آن را نشان دهد. در بعضی خودروها گلگیر یا زاویه نصب دید را محدود می‌کند. شماره را با عکس واضح ثبت کنید تا بتوانید بدون خم شدن دوباره بخوانید. مراقب باشید عدد اندازه تایر یا شاخص بار را با تاریخ اشتباه نگیرید.
اداره ایمنی ترافیک بزرگراه‌های آمریکا، NHTSA، توضیح می‌دهد چهار رقم پایانی شماره شناسایی تایر تاریخ تولید را نشان می‌دهد. عبارت‌ها و علائم دیگر کنار دیواره اطلاعات متفاوتی دارند. اگر روی یک سمت فقط بخشی از کد دیده میشود، آن را نقص قطعی لاستیک ندانید. مهم این است که نسخه کامل را پیدا و ثبت کنید؛ برای خرید لاستیک نو این کار را پیش از نصب بخواهید.
چهار رقم پایانی را چگونه بخوانیم؟
در کد چهاررقمی، دو رقم نخست شماره هفته در سال و دو رقم بعدی دو رقم آخر سال میلادی است. مثلاً ۴۰۲۶ یعنی لاستیک در هفته چهلم سال ۲۰۲۶ ساخته شده است. این کد روز دقیق تولید را نمی‌گوید و ماه را مستقیماً نشان نمی‌دهد. هفته‌ها معمولاً از ۰۱ تا ۵۲ یا در برخی سال‌ها ۵۳ شماره‌گذاری می‌شوند.
اگر عددی مانند ۰۷۲۴ می‌بینید، برداشت درست هفته هفتم سال ۲۰۲۴ است، نه هفتمین روز ماه یا سال ۱۳۲۴. برای خودروهای معمولی امروز، سال دو رقمی را با مدل، وضعیت و اسناد خرید تطبیق دهید. لاستیک بسیار قدیمی با کد سه‌رقمی مربوط به دوره‌های گذشته است و برای استفاده روزمره امروز باید با احتیاط جدی ارزیابی شود.
روی دیواره ممکن است چند مجموعه عدد باشد. فقط چهار رقم کنار انتهای کد کامل DOT را تاریخ بدانید. برای نمونه، نوشته ۲۰۵/۵۵R۱۶ اندازه تایر را توصیف می‌کند و عدد ۹۱V شاخص بار و سرعت است. اینها تاریخ نیستند. اگر خواندن کد دشوار است، عکس نزدیک با نور جانبی بگیرید یا از فروشنده بخواهید چهار رقم را روی خود تایر نشان دهد، نه روی فاکتور.
چرا گاهی تاریخ روی سمت بیرونی نیست؟
شماره شناسایی کامل تایر ممکن است روی یک دیواره درج شود و سمت دیگر نسخه کوتاه‌تری داشته باشد. به همین دلیل، پیدا نکردن تاریخ از بیرون خودرو همیشه به معنی پاک شدن یا غیرقانونی بودن تایر نیست. محل و خوانایی را روی سمت دیگر بررسی کنید. سند NHTSA نیز به تفاوت درج کد کامل و جزئی روی دیواره‌ها اشاره می‌کند.
اگر لاستیک هنوز در فروشگاه نصب نشده، از فروشنده بخواهید هر دو سمت را بچرخاند. پس از نصب، دیدن سمت داخل ممکن است دشوار باشد. ثبت عکس کد پیش از نصب به کار می‌آید، به‌ویژه اگر چند تایر از سری‌های تولید متفاوت می‌خرید. برای هر چرخ تاریخ را جدا بنویسید؛ فرض نکنید چهار تایر هم‌زمان ساخته شده‌اند. زاپاس را نیز اگر قرار است در مواقع اضطراری استفاده شود بررسی کنید.
در خودروهای دارای رینگ خاص یا فضای کم، تلاش برای دیدن داخل چرخ نباید با جک زدن خودسرانه همراه شود. اگر سرویس دوره‌ای نزدیک است، از تعمیرکار بخواهید کد را هنگام باز کردن چرخ بخواند. اگر کد واقعاً ناخوانا شده یا دیواره آسیب دیده، خود لاستیک هم نیاز به بررسی دارد. به یک عکس اینترنتی یا برچسب فروشگاهی به جای نوشته روی تایر اعتماد نکنید.
آیا تاریخ تولید همان تاریخ انقضاست؟
خیر. چهار رقم DOT زمان ساخت را می‌گوید، نه روزی که لاستیک ناگهان غیرقابل استفاده میشود. عمر ایمن به کیفیت ساخت، شرایط نگهداری، فشار باد، بار، گرما، نور، کیلومتر و آسیب‌های واردشده وابسته است. لاستیک جوان با بریدگی دیواره می‌تواند خطرناک‌تر از تایر مسن اما نگهداری‌شده باشد؛ البته سن بالا نیز عامل مهمی در بررسی است.
سازندگان خودرو و تایر ممکن است بازه‌های متفاوتی برای بازرسی یا تعویض بر اساس سن توصیه کنند. راهنمای همان خودرو و لاستیک را بخوانید. NHTSA تأکید می‌کند پیر شدن تایر می‌تواند خطر را افزایش دهد و برخی تولیدکنندگان توصیه زمانی دارند، اما یک عدد عمومی برای همه شرایط کافی نیست. عددی را که فروشنده بدون توجه به مدل و شرایط می‌گوید، قانون قطعی تصور نکنید.
تاریخ تولید یکی از داده‌های تصمیم است. هنگام خرید، علاوه بر آن، آج، ترک‌های ریز، برآمدگی، تعمیر قبلی، شرایط انبار و گارانتی را بررسی کنید. درباره نگهداری و تغییر شکل ناشی از پارک طولانی، مقاله تخت‌شدگی موقت لاستیک توضیح می‌دهد که شکل و لرزش نیز به شرایط استفاده وابسته‌اند.
هنگام خرید لاستیک نو چه سؤال‌هایی بپرسیم؟
پیش از پرداخت، تاریخ تولید هر چهار تایر را روی دیواره بخوانید و با سایز و مشخصات توصیه‌شده خودرو تطبیق دهید. از فروشنده درباره نحوه نگهداری، ضمانت و شرایط مرجوعی سؤال کنید. دو تایر با طرح مشابه ممکن است تاریخ‌های متفاوت داشته باشند. قدیمی‌تر بودن به‌تنهایی دلیل قطعی رد یا قبول نیست، اما باید برای تصمیم و قیمت‌گذاری شفاف باشد.
تایر باید در انبار دور از گرمای شدید، نور مستقیم طولانی، مواد شیمیایی و تغییر شکل نگهداری شده باشد. خریدار معمولاً نمی‌تواند تمام سابقه انبار را ببیند، پس فروشنده معتبر و وضعیت ظاهری اهمیت دارد. ترک، برآمدگی، آسیب لبه یا بسته‌بندی و برچسب ناسازگار را نادیده نگیرید. اگر تایر نصب شده، از رانندگی آزمایشی و بررسی لرزش و نشتی باد پس از نصب غافل نشوید.
برای انتخاب، به شماره سایز در دفترچه خودرو و شاخص بار و سرعت توجه کنید. کد تاریخ جای این مشخصات را نمی‌گیرد. اگر یک تایر را عوض می‌کنید، تفاوت زیاد در مدل و میزان سایش با تایرهای دیگر ممکن است بر رفتار خودرو اثر بگذارد. درباره ترکیب مناسب با تعمیرکار خبره مشورت کنید، به‌خصوص در خودروهای دو دیفرانسیل. مقاله فشار باد لاستیک در سرما به مراقبت پس از خرید کمک می‌کند.
تاریخ لاستیک زاپاس را هم باید دید؟
بله. زاپاس حتی اگر هرگز روی جاده نچرخیده باشد، با گذشت زمان پیر میشود. ممکن است سال‌ها در صندوق یا زیر خودرو مانده باشد و ظاهر آج آن نو به نظر برسد. تاریخ DOT، فشار باد و وضعیت دیواره را در بازدید دوره‌ای بررسی کنید. جای نگهداری زاپاس ممکن است آن را در معرض گرما، رطوبت یا آلودگی قرار دهد.
پیش از سفر، مطمئن شوید زاپاس نوع و اندازه مناسب دارد و ابزار تعویض کامل است. تایر موقت کوچک معمولاً محدودیت سرعت و مسافت دارد؛ برچسب و دفترچه خودرو را بخوانید. تاریخ تولید قدیمی، ترک یا کم‌باد بودن زاپاس در زمان پنچری دردسر تازه می‌سازد. بررسی زاپاس کمتر از زمانی که کنار جاده صرف پیدا کردن مشکل میشود هزینه دارد.
اگر زاپاس به‌صورت موقت نصب شد، از آن به‌عنوان تایر معمولی بلندمدت استفاده نکنید. بعد از رسیدن به محل امن، تایر اصلی را تعمیر یا تعویض و زاپاس را دوباره بازبینی کنید. وقتی تایر زاپاس را جایگزین می‌کنید، تاریخ آن را با سایر چرخ‌ها نیز مقایسه کنید. تفاوت سن، نوع و عمق آج باید در تصمیم تعمیرکار دیده شود، نه فقط قابل نصب بودن فیزیکی.
چه نشانه‌هایی مستقل از سن نیاز به بررسی دارند؟
ترک دیواره، برآمدگی، بریدگی عمیق، سیم‌زدگی، کاهش مداوم فشار باد و لرزش تازه هنگام رانندگی از نشانه‌های مهم‌اند. آج بسیار کم یا ساییدگی نامتقارن نیز خطر را افزایش می‌دهد. حتی تایری که تازه تولید شده، پس از برخورد شدید با جدول یا رانندگی طولانی با باد کم می‌تواند آسیب ببیند. تاریخ تولید سالم بودن را تضمین نمی‌کند.
اگر برآمدگی یا بریدگی دیواره می‌بینید، با سرعت بالا رانندگی نکنید و برای بررسی تخصصی اقدام کنید. صدای غیرعادی یا لرزش ممکن است از تایر، رینگ، بالانس یا قطعه دیگری باشد. برای تمایز این عوامل، تفاوت میزان فرمان و بالانس چرخ را بخوانید. حدس زدن علت از روی یک علامت ممکن است تعمیر را به مسیر اشتباه ببرد.
فشار باد را طبق برچسب خودرو و در حالت مناسب اندازه بگیرید. عدد حداکثر روی دیواره تایر، فشار توصیه‌شده برای خودروی شما نیست. پس از نصب تایر جدید نیز بازبینی فشار و گشتاور پیچ‌ها مطابق توصیه تعمیرکار اهمیت دارد. اگر حس می‌کنید خودرو به یک سمت کشیده میشود یا آج سریع و نامتقارن کم میشود، منتظر تاریخ تعویض فرضی نمانید.
چطور تاریخ‌ها را برای نگهداری ثبت کنیم؟
از کد کامل DOT هر تایر عکس بگیرید و کنار آن جای چرخ، تاریخ نصب و کیلومتر خودرو را ثبت کنید. اگر چرخ‌ها را جابه‌جا می‌کنید، موقعیت جدید را نیز بنویسید. این ثبت ساده به شما کمک می‌کند در بازدید بعدی سن، میزان سایش و سابقه تعمیر را کنار هم ببینید. فقط فاکتور خرید ممکن است تاریخ تولید هر تایر را جدا نشان ندهد.
برای تایرهایی با کد مشابه، باز هم وضعیت هر چرخ می‌تواند متفاوت باشد. فشار باد نامناسب یا تنظیم نبودن فرمان یک تایر را سریع‌تر می‌ساید. چند ماه یک بار یا مطابق دفترچه خودرو، ظاهر و فشار را بررسی کنید. در بازدید، دیواره داخل و خارج، آج و محل تماس با رینگ را تا حد امکان ببینید. هرجا دسترسی امن نیست، از تعمیرگاه کمک بگیرید.
اگر چهار رقم را پیدا نکردید، ابتدا فرض نکنید تاریخ حذف شده است؛ سمت دیگر و انتهای کد کامل را جست‌وجو کنید. اگر باز هم ناخواناست، از فروشنده یا متخصص بخواهید آن را نشان دهد. تصمیم خرید یا سفر را بر اساس حدس از ظاهر لاستیک نگیرید. یک تایر تمیز و براق ممکن است سن بالایی داشته باشد و یک تایر خاکی ممکن است تازه‌تر باشد.
چهار رقم آخر کد کامل DOT تاریخ ساخت لاستیک را به صورت هفته و سال میلادی نشان می‌دهد. کد ۴۰۲۶ یعنی هفته چهلم سال ۲۰۲۶. ممکن است این بخش فقط در سمت داخل تایر دیده شود. برای تصمیم خرید یا تعویض، سن را همراه آسیب، آج، فشار، شرایط نگهداری و توصیه سازنده بررسی کنید.
