نمودار درختی برای درس‌هایی مناسب است که اطلاعاتشان رابطه کل به جزء، دسته‌بندی یا سلسله‌مراتب دارد. یک موضوع کلی در بالا قرار می‌گیرد و به شاخه‌های محدود و سپس جزئیات تقسیم میشود. ارزش نمودار در انتخاب و بازنویسی رابطه‌هاست، نه در رنگ‌آمیزی یا کپی کامل جزوه.
- موضوع اصلی را در ریشه و دسته‌های هم‌سطح را در شاخه اول بنویسید.
- هر گره باید یک عبارت کوتاه و مشخص داشته باشد.
- رابطه میان سطح‌ها را با واژههایی مانند شامل میشود یا تقسیم میشود روشن کنید.
- برای مرور، بخشی از درخت را بپوشانید و شاخه‌ها را از حافظه بازسازی کنید.
چه درسی برای نمودار درختی مناسب است؟
موضوع دارای دسته، زیرگروه و رابطه کل به جزء بهترین گزینه است. طبقه‌بندی زیستی، انواع قرارداد، بخش‌های دستگاه بدن و شاخه‌های یک نظریه مثال‌اند. فرایند زمانی شاید با فلوچارت بهتر باشد.
پیش از شروع نوع رابطه مطالب را نام‌گذاری کنید. برای مراحل چرخه آب، نمودار چرخه‌ای از درخت مناسب‌تر است.
هر محتوایی را به زور درختی نکنید.
ریشه نمودار را چگونه انتخاب کنیم؟
ریشه باید فراگیرترین مفهوم همان بخش مرور باشد. عنوان خیلی کلی مانند زیست‌شناسی شاخه‌ها را بی‌نهایت میکند و عنوان خیلی جزئی فضای ارتباط را از بین می‌برد. محدوده یک فصل یا مبحث مناسب‌تر است.
هدف آزمون و صفحات پوشش‌داده‌شده را کنار ریشه بنویسید. «تقسیم سلولی در فصل ششم» ریشه قابل‌کنترل‌تری از «زیست» است.
عنوان کتاب را بدون محدود کردن دامنه انتخاب نکنید.
توضیح پایه این بخش در University of Michigan، ساخت نقشه مفهومی پس از مطالعه آمده است. هنگام استفاده از آن، دامنه همان منبع و شرایط مسئله خود را هم در نظر بگیرید.
چطور واژه‌های کلیدی را استخراج کنیم؟
پس از خواندن، عنوان‌ها، تعریف‌ها، دسته‌ها و مثال‌های اصلی را با زبان خود بنویسید. ابتدا روی برگه‌های کوچک یا فهرست جدا کار کنید تا جابه‌جایی آسان باشد. واژه زیاد نشانه فهم بهتر نیست.
بین ده تا بیست مفهوم اصلی برای نقشه نخست انتخاب کنید. به‌جای پاراگراف تعریف، نام مفهوم و دو ویژگی متمایزکننده کافی است.
جمله‌های کامل کتاب را به گره تبدیل نکنید.
شاخه‌های هم‌سطح چه ویژگی‌ای دارند؟
فرزندان یک گره باید بر اساس معیار واحد تقسیم شده باشند. ترکیب نوع، مثال و نتیجه در یک سطح منطق را مخدوش میکند. اگر یک مورد در دو گروه جا می‌گیرد، معیار تقسیم نیاز به توضیح دارد.
بالای هر انشعاب پرسش مشترک بنویسید. در طبقه‌بندی جانوران، زیستگاه و مهره‌دار بودن دو معیار متفاوت‌اند.
شاخه‌های ناهمگون را فقط برای پر کردن فضا کنار هم نگذارید.
توضیح پایه این بخش در Gallaudet University، کاربرد درخت و سلسله‌مراتب در یادگیری آمده است. هنگام استفاده از آن، دامنه همان منبع و شرایط مسئله خود را هم در نظر بگیرید.
چند سطح بسازیم؟
آن‌قدر سطح بسازید که رابطه روشن بماند و جزئیات آزمون پوشش داده شود. درخت عمیق و متراکم روی یک صفحه خوانایی را کم میکند. برای زیرموضوع بزرگ می‌توان درخت جدا و لینک مرجع ساخت.
پس از سه یا چهار سطح، نیاز به صفحه جدا را بسنجید. شاخه دستگاه عصبی می‌تواند به نقشه دوم با جزئیات بیشتر وصل شود.
فونت را برای جا دادن همه چیز بسیار ریز نکنید.
برای مطالعه موضوع نزدیک، راهنمای تبدیل جزوه پراکنده به نقشه مطالعه را نیز ببینید.
آیا خطهای رابط باید برچسب داشته باشند؟
بله؛ برچسب کوتاه نوع رابطه را روشن میکند. واژههایی مانند شامل، تقسیم میشود، علت دارد یا نمونه آن است، از برداشت اشتباه جلوگیری میکنند. خط بیبرچسب فقط نزدیکی را نشان میدهد.
هر مسیر را به شکل یک جمله بخوانید. «سنگ‌ها تقسیم می‌شوند به آذرین…» یک گزاره قابل آزمون می‌سازد.
فلش را بدون معنای جهت استفاده نکنید.
رنگ و شکل چگونه استفاده شوند؟
رنگ باید معنای ثابت داشته باشد و تزئین غالب نشود. می‌توان تعریف، مثال و استثنا را با سه نشانه محدود جدا کرد. رنگ زیاد حافظه را تضمین نمی‌کند و در چاپ سیاه‌وسفید از بین می‌رود.
یک راهنمای کوچک رنگ کنار صفحه بگذارید. کادر خط‌چین برای استثنا در همه نقشه‌ها معنای یکسانی نگه می‌دارد.
هر شاخه را بی‌قاعده چندرنگ نکنید.
چطور با نمودار مرور فعال کنیم؟
شاخه‌ها را بپوشانید و از حافظه بازسازی یا توضیح دهید. نگاه کردن دوباره حس آشنایی میدهد، اما بازیابی بدون نگاه یادگیری را بهتر می‌سنجد. پرسش از هر گره به فلش‌کارت تبدیل میشود.
نسخه خالی درخت را برای آزمون هفتگی چاپ کنید. با دیدن ریشه، سه شاخه اصلی را بنویسید و سپس با نسخه اصلی مقایسه کنید.
فقط نمودار کامل را بارها روخوانی نکنید.
برای مطالعه موضوع نزدیک، راهنمای ساخت فلش‌کارت مؤثر را نیز ببینید.
چطور خطاهای نمودار را پیدا کنیم؟
هر شاخه را با کتاب و یک توضیح شفاهی کنترل کنید. جای خالی، رابطه مبهم، سطح نابرابر و مثال بدون دسته از خطاهای رایج‌اند. تغییر ساختار نشانه شکست نیست و بخشی از فهم است.
از خود بپرسید هر گره چرا دقیقاً زیر والد خود است. اگر نمی‌توانید رابطه دو کادر را در یک جمله بگویید، اتصال نیاز به اصلاح دارد.
نقشه همکلاسی را بدون تطبیق منبع کپی نکنید.
راهنمای عملی مرحله‌به‌مرحله
ابتدا نقطه شروع را دقیق مشخص کنید. «چه درسی برای نمودار درختی مناسب است؟» را با وضعیت خود پاسخ دهید و پیش از شروع نوع رابطه مطالب را نام‌گذاری کنید. سپس «ریشه نمودار را چگونه انتخاب کنیم؟» را بررسی کنید. هدف آزمون و صفحات پوشش‌داده‌شده را کنار ریشه بنویسید. اگر اطلاعات این دو مرحله کامل نیست، پیش از خرید، مصرف، اجرا یا پیگیری رسمی، همان اطلاعات را از سند، راهنمای معتبر یا بررسی مستقیم به دست آورید.
در مرحله اجرا، بین ده تا بیست مفهوم اصلی برای نقشه نخست انتخاب کنید. بالای هر انشعاب پرسش مشترک بنویسید. این دو اقدام باید به ترتیب انجام شوند، زیرا نتیجه مرحله نخست می‌تواند انتخاب مرحله دوم را تغییر دهد. به‌جای پاراگراف تعریف، نام مفهوم و دو ویژگی متمایزکننده کافی است. آنچه دیدید یا اندازه گرفتید را کوتاه و با تاریخ ثبت کنید تا بتوانید نتیجه را بعداً با شرایط مشابه مقایسه کنید.
در بازبینی میانی به پرسش «چند سطح بسازیم؟» برگردید. پس از سه یا چهار سطح، نیاز به صفحه جدا را بسنجید. سپس «آیا خطهای رابط باید برچسب داشته باشند؟» را جدا بسنجید و هر مسیر را به شکل یک جمله بخوانید. شاخه دستگاه عصبی می‌تواند به نقشه دوم با جزئیات بیشتر وصل شود. تغییر هم‌زمان چند عامل تشخیص این‌که کدام اقدام مفید بوده را دشوار میکند؛ برای هر تصمیم یک دلیل و یک نشانه قابل مشاهده بنویسید.
برای تصمیم پایانی، «رنگ و شکل چگونه استفاده شوند؟» و «چطور با نمودار مرور فعال کنیم؟» را کنار هم بگذارید. یک راهنمای کوچک رنگ کنار صفحه بگذارید. نسخه خالی درخت را برای آزمون هفتگی چاپ کنید. اگر نتیجه همچنان مبهم است، از خود بپرسید هر گره چرا دقیقاً زیر والد خود است. اگر نمی‌توانید رابطه دو کادر را در یک جمله بگویید، اتصال نیاز به اصلاح دارد. کار را با معیار آغازین مقایسه کنید و روشن بنویسید ادامه می‌دهید، یک جزء را اصلاح می‌کنید یا برای بررسی تخصصی توقف می‌کنید.
چطور نتیجه را بسنجیم و تصمیم بگیریم؟
پیش از اقدام، یک وضعیت پایه بنویسید: اکنون چه چیزی می‌بینید، چه زمانی رخ میدهد و چه محدودیتی دارید. پاسخ پرسش «چه درسی برای نمودار درختی مناسب است؟» را با یک نمونه واقعی کامل کنید. طبقه‌بندی زیستی، انواع قرارداد، بخش‌های دستگاه بدن و شاخه‌های یک نظریه مثال‌اند. فرایند زمانی شاید با فلوچارت بهتر باشد. سپس معیار موفقیت را مشخص کنید؛ برای نمونه کاهش دفعات، کوتاه شدن زمان، بهتر شدن کیفیت یا روشن شدن یک تصمیم. بدون معیار پایه، تغییر بعدی بیشتر بر حافظه و احساس لحظه‌ای تکیه میکند.
در مرحله بعد فقط یک عامل را تغییر دهید. بین ده تا بیست مفهوم اصلی برای نقشه نخست انتخاب کنید. نتیجه را در شرایط تا حد امکان مشابه بسنجید و کنار آن بنویسید چه چیزهایی ثابت نبوده‌اند. جمله‌های کامل کتاب را به گره تبدیل نکنید. اگر چند تغییر هم‌زمان انجام شوند، حتی نتیجه خوب هم نشان نمی‌دهد کدام اقدام مؤثر بوده است. این روش برای موضوع‌های روزمره، فنی و آموزشی به یک اندازه از تصمیم عجولانه جلوگیری میکند.
برای تفسیر نتیجه، تفاوت میان هم‌زمانی و علت را حفظ کنید. درخت عمیق و متراکم روی یک صفحه خوانایی را کم میکند. برای زیرموضوع بزرگ می‌توان درخت جدا و لینک مرجع ساخت. یک بار مشاهده می‌تواند سرنخ بسازد، اما برای نتیجه‌گیری کافی نیست. شاخه دستگاه عصبی می‌تواند به نقشه دوم با جزئیات بیشتر وصل شود. اگر نتیجه با انتظار شما فرق داشت، داده را حذف نکنید؛ زمان، محیط، ابزار و شرایط انجام را دوباره بررسی کنید و توضیح محتمل دیگری را کنار فرض نخست بنویسید.
حد توقف را نیز از ابتدا تعیین کنید. هر شاخه را بی‌قاعده چندرنگ نکنید. اگر نشانه خطر، هزینه پیش‌بینی‌نشده یا افت واضح کیفیت دیده شد، ادامه دادن فقط برای کامل کردن برنامه منطقی نیست. یک راهنمای کوچک رنگ کنار صفحه بگذارید. توقف به معنی شکست نیست؛ گاهی نشان میدهد مسئله به اطلاعات بیشتر، ابزار مناسب‌تر یا نظر متخصص نیاز دارد. تصمیم ایمن باید امکان بازگشت و اصلاح داشته باشد.
در پایان، نتیجه را در سه جمله ثبت کنید: چه کاری انجام شد، چه چیزی تغییر کرد و گام بعدی چیست. جای خالی، رابطه مبهم، سطح نابرابر و مثال بدون دسته از خطاهای رایج‌اند. تغییر ساختار نشانه شکست نیست و بخشی از فهم است. اگر شواهد کافی نیست، با صراحت وضعیت را «نامشخص» بنویسید و مشخص کنید برای روشن شدن چه داده‌ای کم دارید. اگر نمی‌توانید رابطه دو کادر را در یک جمله بگویید، اتصال نیاز به اصلاح دارد. این جمع‌بندی کوتاه کمک میکند دفعه بعد همان مسیر بی‌نتیجه تکرار نشود و تصمیم تازه بر سابقه قابل بررسی بنا شود.
| مرحله | پرسش | اقدام |
|---|---|---|
| شروع | چه درسی برای نمودار درختی مناسب است؟ | پیش از شروع نوع رابطه مطالب را نام‌گذاری کنید. |
| بررسی | چند سطح بسازیم؟ | پس از سه یا چهار سطح، نیاز به صفحه جدا را بسنجید. |
| تصمیم | چطور خطاهای نمودار را پیدا کنیم؟ | از خود بپرسید هر گره چرا دقیقاً زیر والد خود است. |
نمودار درختی برای درس‌هایی مناسب است که اطلاعاتشان رابطه کل به جزء، دسته‌بندی یا سلسله‌مراتب دارد. یک موضوع کلی در بالا قرار می‌گیرد و به شاخه‌های محدود و سپس جزئیات تقسیم میشود. ارزش نمودار در انتخاب و بازنویسی رابطه‌هاست، نه در رنگ‌آمیزی یا کپی کامل جزوه. نقشه همکلاسی را بدون تطبیق منبع کپی نکنید. پیشرفت واقعی یعنی در متن هم‌سطح، زمان کمتر با فهم ثابت یا بهتر. اگر فهم افت کرده، سرعت تازه را به‌عنوان رکورد مفید ثبت نکنید.
چه درسی برای نمودار درختی مناسب است؟
شاخه‌های هم‌سطح چه ویژگی‌ای دارند؟
آیا خطهای رابط باید برچسب داشته باشند؟
چطور خطاهای نمودار را پیدا کنیم؟
- University of Michigan، ساخت نقشه مفهومی پس از مطالعه
- Gallaudet University، کاربرد درخت و سلسله‌مراتب در یادگیری
