قوانین والیبال بر پایه سیستم امتیازدهی رالی، قانون سه ضربه و چرخش پیوسته بازیکنان شکل گرفته است. هر تیم با شش بازیکن در زمین حاضر میشود، توپ را حداکثر با سه ضربه به زمین حریف برمیگرداند و برنده هر ست، تیمی است که زودتر به بیستوپنج امتیاز با اختلاف دو امتیاز برسد.
زمین والیبال مستطیلی به طول هجده متر و عرض نه متر است که با تور به دو نیمه نه در نه متری تقسیم میشود. هر تیم شش بازیکن در زمین دارد، سه نفر در خط جلو و سه نفر در خط عقب، و ارتفاع تور در بخش مردان دو متر و چهلوسه سانتیمتر و در بخش زنان دو متر و بیستوچهار سانتیمتر است.
برخلاف زمین فوتبال که ابعاد آن به مراتب بزرگتر است، زمین والیبال فضای نسبتاً کوچکی دارد و همین موضوع سرعت بازی را بالا میبرد. برای آشنایی با استانداردهای یک ورزش تیمی دیگر میتوانید مقاله ابعاد زمین فوتبال چقدر است را نیز بخوانید.
در سه متری خط میانی زمین، خط حمله رسم شده است که بازیکنان خط عقب باید هنگام اسپک زدن از پشت آن بپرند. طبق قوانین رسمی منتشرشده توسط فدراسیون جهانی والیبال، رعایت این خط برای جلوگیری از خطای موقعیت الزامی است؛ متن کامل این قوانین در صفحه رسمی قوانین FIVB در دسترس است.
| قانون | توضیح |
|---|---|
| تعداد بازیکنان هر تیم در زمین | شش نفر، سه نفر خط جلو و سه نفر خط عقب |
| طول و عرض زمین | هجده متر در نه متر |
| ارتفاع تور مردان | دو متر و چهلوسه سانتیمتر |
| ارتفاع تور زنان | دو متر و بیستوچهار سانتیمتر |
| فاصله خط حمله از خط میانی | سه متر |
هر رالی با سرویس شروع میشود و تا زمانی که توپ به زمین بخورد یا خطایی رخ دهد ادامه دارد. هر تیم اجازه دارد توپ را حداکثر سه بار لمس کند تا آن را از روی تور به زمین حریف بفرستد؛ این سه ضربه معمولاً شامل دریافت، پاس یعنی ست، و حمله یعنی اسپک است.
نکته مهم این است که بلاک به عنوان یکی از سه ضربه مجاز محسوب نمیشود. یعنی اگر تیمی بلاک بزند و توپ همچنان در زمین آنها بماند، آن تیم همچنان سه ضربه کامل برای برگرداندن توپ در اختیار دارد. این قانون به تیم دفاعکننده فرصت بیشتری برای سازماندهی حمله بعدی میدهد.
رالی تا زمانی ادامه دارد که توپ روی زمین فرود بیاید، از زمین خارج شود یا یکی از تیمها مرتکب خطا شود. در تمام این حالتها، بازی متوقف میشود و امتیاز به تیمی تعلق میگیرد که رالی را برده است، صرفنظر از اینکه کدام تیم سرویس زده بوده.
والیبال از سیستم امتیازدهی رالی استفاده میکند، یعنی در هر رالی صرفنظر از اینکه کدام تیم سرویس زده، یک امتیاز به تیم برنده آن رالی تعلق میگیرد. هر ست تا بیستوپنج امتیاز ادامه دارد به شرطی که تیم برنده حداقل دو امتیاز اختلاف داشته باشد، و بازی در قالب بهترین از پنج ست برگزار میشود.
اگر نتیجه مسابقه به دو بر دو در ستها برسد، ست پنجم که ست تعیینکننده نام دارد برگزار میشود. این ست تنها تا پانزده امتیاز ادامه مییابد، باز هم با شرط اختلاف دو امتیازی، و در طول آن هرگاه یکی از تیمها به هشت امتیاز برسد، دو تیم زمین خود را با یکدیگر عوض میکنند.
در پایان هر ست عادی نیز دو تیم زمین را عوض میکنند تا شرایط نور، باد در فضای باز یا سایر عوامل محیطی برای هر دو تیم یکسان باشد. توقفهای فنی و درخواستهای تایماوت نیز طبق مقررات مسابقه در طول هر ست مجاز است.
هر بار که یک تیم حق سرویس را از حریف میگیرد، تمام شش بازیکن آن تیم یک موقعیت در جهت عقربههای ساعت میچرخند. این چرخش تضمین میکند که هر بازیکن بهنوبت در تمام پوزیشنهای زمین از جمله پوزیشن سرویسزن قرار بگیرد و هیچ بازیکنی همیشه در یک نقطه ثابت نماند.
پوزیشنهای زمین از یک تا شش شمارهگذاری میشوند؛ پوزیشن یک در گوشه راست خط عقب همان جایی است که سرویس زده میشود. اگر بازیکنی هنگام سرویس در جای اشتباه نسبت به همتیمیهای کناری خود بایستد، خطای ترتیب چرخش رخ میدهد و امتیاز به حریف داده میشود. به همین دلیل تمرین جاگیری صحیح پیش از شروع هر بازی رسمی اهمیت زیادی دارد.
برخی خطاها به دلیل نوع تماس بازیکن با توپ رخ میدهند و برخی دیگر به دلیل نقض قوانین موقعیتی یا تماس با تور. آشنایی با رایجترین خطاها به تازهکارها کمک میکند در همان جلسات اول تمرین از تکرار اشتباهات پرهیز کنند.
| خطا | توضیح |
|---|---|
| دابل کانتکت (لمس دوگانه) | یک بازیکن توپ را دو بار پیاپی و بهصورت غیرمجاز لمس میکند |
| فور هیت (چهار ضربه) | تیم بدون احتساب بلاک، بیش از سه بار توپ را لمس میکند |
| نت تاچ (لمس تور) | بازیکن هنگام تلاش برای زدن توپ با هر قسمت از بدن به تور برخورد میکند |
| فوت فالت (خطای پا) | سرویسزن هنگام سرویس زدن پا را روی یا داخل خط عقب زمین میگذارد |
| عبور از خط میانی | بازیکن بهطور کامل از زیر تور وارد فضای زمین حریف میشود |
لازم به ذکر است که برخورد جزئی توپ با تور در حین عبور از روی آن خطا محسوب نمیشود و بازی ادامه پیدا میکند؛ فقط تماس بدن بازیکن با تور در حین اجرای یک ضربه است که خطا به حساب میآید.
شش پوزیشن اصلی در والیبال عبارتاند از پاسور، اسپکر خط زننده، بلاکر میانی، اسپکر سمت مقابل و لیبرو، که هرکدام نقش تاکتیکی مشخصی در حمله و دفاع دارند. شناخت وظیفه هر پوزیشن به تازهکارها کمک میکند نقش خود را در تیم بهتر درک کنند.
پاسور مغز متفکر تیم است و معمولاً دومین ضربه هر رالی را میزند تا توپ را برای اسپک آماده کند. تصمیمگیری سریع پاسور درباره اینکه توپ را به کدام اسپکر بفرستد، مستقیماً روی موفقیت حمله تیم اثر میگذارد.
اسپکر خط زننده که معمولاً در سمت چپ زمین بازی میکند، بیشترین حجم حمله تیم را بر عهده دارد و باید در دریافت سرویس نیز مهارت بالایی داشته باشد. این پوزیشن معمولاً پرتوپترین بازیکن هر تیم محسوب میشود.
بلاکر میانی نزدیکترین بازیکن به تور در وسط زمین است و وظیفه اصلی او بستن بلاک روی حملههای سریع حریف است. سرعت واکنش و توانایی پرش پیاپی برای موفقیت در این پوزیشن اهمیت زیادی دارد.
لیبرو بازیکن دفاعی متخصص است که با پیراهنی متفاوت از سایر بازیکنان شناخته میشود و اجازه ندارد سرویس بزند یا از بالای ارتفاع تور اسپک بزند. او آزادانه و بدون شمارش چرخش عادی جای خود را با بازیکنان خط عقب عوض میکند تا کیفیت دفاع زمین بالا برود.
دیگ، اسپک، بلاک و ایس چهار اصطلاح پرکاربردی هستند که هر تازهکاری باید بشناسد؛ دیگ به معنای نجات توپ نزدیک زمین، اسپک ضربه حملهای قدرتمند، بلاک دفاع روی تور و ایس سرویس امتیازآور مستقیم است.
دیگ زمانی اتفاق میافتد که یک بازیکن دفاعی توپ افتاده در ارتفاع پایین را با ساعد یا کف دست نجات میدهد و مانع برخورد آن با زمین میشود. اسپک قدرتمندترین شکل حمله است که با پرش و ضربه رو به پایین به سمت زمین حریف زده میشود. بلاک تلاش بازیکنان خط جلو برای متوقف کردن اسپک حریف درست بالای تور است. ایس به سرویسی گفته میشود که بدون هیچ برخورد صحیحی از سوی حریف مستقیماً امتیاز میآورد.
طبق آمار منتشرشده در منابع معتبر ورزشی از جمله وبسایت رسمی کمیته بینالمللی المپیک درباره والیبال، این رشته یکی از پرطرفدارترین ورزشهای تیمی المپیک از نظر تعداد فدراسیونهای ملی عضو است، موضوعی که گستردگی محبوبیت جهانی آن را نشان میدهد.
تازهکارها بهتر است ابتدا روی مهارتهای پایه مانند پاس ساعد، سرویس ساده و جاگیری دفاعی تمرکز کنند، پیش از آنکه سراغ تکنیکهای پیشرفته مانند اسپک پرشی یا سرویس پرشی بروند. تمرین منظم هماهنگی حرکتی و آمادگی بدنی نیز نقش مهمی در پیشرفت دارد.
تمرینات فانکشنال که قدرت، تعادل و هماهنگی عضلات را همزمان درگیر میکند، برای آمادهسازی بدن پیش از ورود به تمرینهای تخصصی والیبال بسیار مفید است؛ در مقاله فانکشنال چیست؟ مزایای ورزش فانکشنال میتوانید با این روش تمرینی بیشتر آشنا شوید.
از آنجا که والیبال ترکیبی از انفجارهای کوتاه پرش و دویدن است، تمرینات اینتروال با شدت بالا معمولاً کارآمدتر از دویدن طولانی و یکنواخت عمل میکند؛ تفاوت این دو رویکرد در مقاله تفاوت تمرین HIIT و کاردیو ثابت برای چربیسوزی بررسی شده است.
به گفته بسیاری از مربیان پایه، بزرگترین مانع پیشرفت تازهکارها نه ضعف بدنی بلکه ترس از اشتباه در چرخش و جاگیری است؛ تمرین مکرر سناریوهای چرخش و بازیهای تمرینی کوتاه این مشکل را بهسرعت برطرف میکند.
قوانین والیبال حول شش بازیکن در هر تیم، سه ضربه مجاز، امتیازدهی رالی تا بیستوپنج امتیاز و چرخش مداوم بازیکنان شکل گرفته است. تازهکارانی که این چارچوب را حفظ کنند و با پوزیشنها و اصطلاحات پایه آشنا شوند، میتوانند بسیار سریعتر وارد یک بازی واقعی شوند و تمرینهای تیمی را با اعتماد به نفس بیشتری دنبال کنند.
تیم تحریریه
دیدگاه شما برای ما ارزشمند است
تمامی حقوق برای سایت چه خبر محفوظ است
![بوکس [تاریخچه، قوانین، تکنیک، فواید و تمرینات]](https://chekhabar.info/wp-content/uploads/2024/12/ورزش-بوکس.jpg)