سرما هم ظرفیت شیمیایی باتری خودرو را کم میکند و هم روغن موتور را غلیظتر میکند، به همین دلیل بیشتر باتریهای ضعیف دقیقاً در همان روزهای اول سرد شدن هوا از کار میافتند. شارژ منظم با روش درست، تمیز نگه داشتن ترمینالها، پارک هوشمندانه و یک تست ولتاژ ساده پیش از شروع زمستان، بیشتر این مشکلات را از قبل برطرف میکند.
واکنشهای شیمیایی داخل باتری سرب اسیدی در دمای پایین کندتر انجام میشوند، بنابراین جریان الکتریکی کمتری تولید میشود. همزمان روغن موتور در سرما غلیظتر میشود و موتور برای استارت خوردن به گشتاور بیشتری نیاز دارد. ترکیب این دو اثر باعث میشود باتریای که در تابستان کاملاً سالم به نظر میرسید، در نخستین صبح سرد پاسخ ندهد.
طبق گزارشهای انجمن خودروی آمریکا (AAA)، یک باتری خودرو در دمای نزدیک به منفی هجده درجه سانتیگراد میتواند بیش از نیمی از توان استارتزنی خود را نسبت به دمای معمولی هوا از دست بدهد، در حالی که موتور برای روشن شدن به نیروی بیشتری هم نیاز پیدا میکند. کارشناسان امداد جادهای هم به طور مکرر مشاهده کردهاند که تماسهای مربوط به باتری خالی درست در سردترین روزهای سال به اوج خود میرسد. برای مطالعه اصول کاملتر نگهداری باتری در همه فصلها، راهنمای نگهداری باتری خودرو منبع خوبی است.
این رفتار ریشه در ساختار شیمیایی باتریهای سرب اسیدی دارد که هنوز رایجترین نوع باتری در خودروهای بنزینی و دیزلی هستند. برای آشنایی فنیتر با نحوه عملکرد این باتریها، دانشنامه باتری سرب اسیدی اطلاعات پایه مفیدی ارائه میدهد.
چند نشانه ساده معمولاً پیش از خراب شدن کامل باتری ظاهر میشوند: استارتزدن کند و لرزان، کمنور شدن چراغها هنگام استارت، نیاز به چند بار چرخاندن سوییچ برای روشن شدن خودرو، و سنی بالای سه تا پنج سال برای باتری. توجه به این علائم در پاییز، از خاموش ماندن ناگهانی خودرو در سردترین روز زمستان جلوگیری میکند.
| نشانه | توضیح |
|---|---|
| استارتزدن کند | موتور با تاخیر، صدای ضعیف یا چرخش کند استارتر روشن میشود |
| کمنور شدن چراغها | چراغهای جلو و داشبورد هنگام استارت زدن ضعیف میشوند |
| نیاز به تلاش مکرر | خودرو در اولین چرخش سوییچ روشن نمیشود |
| خوردگی روی ترمینالها | رسوب سفید یا آبیرنگ اطراف پایههای باتری دیده میشود |
| سن بالای باتری | بیشتر باتریها بین سه تا پنج سال عمر مفید دارند |
| افت ولتاژ در تست | ولتاژ باتری در حالت خاموش بهطور محسوس زیر محدوده سالم است |
برای شارژ کامل و ایمن باتری، استفاده از شارژر آهسته (تریکل چارجر) بهترین روش است؛ این نوع شارژر با جریان پایین و طی چند ساعت باتری را بهطور کامل و بدون آسیب شارژ میکند. جامپ استارت با کابل یا دستگاه بوستر تنها برای روشن کردن فوری خودرو مناسب است و جایگزین یک شارژ کامل نمیشود.
شارژر آهسته با جریانی معمولاً بین یک تا چند آمپر به باتری وصل میشود و طی چند ساعت تا یک شبانهروز آن را کاملاً شارژ میکند. این روش برای باتریهایی که فقط ضعیف شدهاند، نه کاملاً خراب، بهترین گزینه است زیرا فشار کمی به سلولهای باتری وارد میکند.
پیش از اتصال شارژر، باید خودرو خاموش باشد و ترتیب اتصال کابلها رعایت شود: ابتدا قطب مثبت و سپس قطب منفی که ترجیحاً به یک نقطه فلزی بدنه بهجای خود باتری وصل میشود. بیشتر شارژرهای امروزی حالت هوشمند دارند و پس از شارژ کامل بهطور خودکار جریان را قطع یا محدود میکنند، بنابراین خطر شارژ بیش از حد کمتر است.
جامپ استارت با کابل رابط یا دستگاه بوستر جیبی، فقط یک راهحل موقت برای روشن کردن خودرویی است که باتری آن بهطور کامل خالی شده است. پس از جامپ استارت باید خودرو حداقل بین بیست تا سی دقیقه رانندگی یا در دور آرام روشن بماند تا باتری تا حدی شارژ بگیرد، اما شارژ کامل تنها با یک شارژر آهسته انجامشدنی است.
باتری خودرو گاز هیدروژن قابل اشتعال تولید میکند و اسید داخل آن خورنده است، بنابراین رعایت چند نکته ایمنی ساده هنگام شارژ یا جامپ استارت ضروری است. استفاده از عینک محافظ، دوری از جرقه و شعله باز، و اتصال درست کابلها به ترتیب مثبت و منفی، از بیشتر حوادث رایج جلوگیری میکند.
رعایت این نکات بهویژه در هوای سرد اهمیت بیشتری دارد، چون دستها سریعتر خسته میشوند و احتمال اشتباه در اتصال کابلها بالا میرود. راهنمای رسمی AAA برای جامپ استارت خودرو مراحل کامل و ایمن این کار را بهتفصیل توضیح داده است.
خوردگی روی ترمینالهای باتری، که معمولاً به شکل پودر سفید یا آبیرنگ دیده میشود، مقاومت الکتریکی اتصال را بالا میبرد و میتواند باعث استارتنخوردن خودرو شود حتی اگر خود باتری سالم باشد. تمیز کردن دورهای ترمینالها با محلول جوششیرین و آب، یکی از سادهترین کارهای نگهداری پیش از زمستان است.
برای تمیزکاری، ابتدا کابل منفی و سپس مثبت را جدا کنید، سطح ترمینالها را با برس سیمی کوچک یا محلول جوششیرین رقیقشده در آب تمیز کنید و پس از خشک شدن کامل، لایه نازکی از گریس مخصوص یا وازلین روی پایهها بمالید تا خوردگی بعدی کندتر تشکیل شود. اتصالات شل نیز باید محکم شوند، چون لق بودن ترمینال بهمرور باعث تولید جرقه و آسیب به سیستم برق خودرو میشود.
پارک کردن خودرو در پارکینگ سرپوشیده یا گاراژ، دمای اطراف باتری و موتور را چند درجه بالاتر از هوای آزاد نگه میدارد و همین اختلاف کوچک میتواند تفاوت میان استارت خوردن یا نخوردن خودرو در صبح سرد را رقم بزند. اگر پارکینگ سرپوشیده در دسترس نیست، پارک در جهت مخالف باد یا نزدیک دیوار هم تا حدی کمککننده است.
در کنار محل پارک، آماده بودن سایر بخشهای خودرو برای زمستان هم اهمیت دارد؛ برای مثال وضعیت لاستیکها مستقیماً روی ایمنی و حتی مصرف انرژی باتری در روزهای برفی اثر میگذارد. مطالعه راهنمای خرید لاستیک زمستانی مناسب خودروهای داخلی میتواند این آمادهسازی را کاملتر کند.
پیش از چرخاندن سوییچ در هوای سرد، بهتر است چراغها، بخاری، بلوئر، سیستم صوتی و برفپاککن خاموش باشند تا تمام توان باتری صرف چرخاندن استارتر شود. کاهش این بار الکتریکی جانبی، بهویژه در باتریهای نیمهضعیف، تفاوت محسوسی در موفقیت استارتزنی ایجاد میکند.
همچنین بهتر است هر بار تلاش برای استارت زدن بیش از هشت تا ده ثانیه طول نکشد و بین هر تلاش حدود سی ثانیه فاصله داده شود تا هم استارتر خنک شود و هم باتری کمی استراحت کند. استارت زدن پیوسته و طولانی، فشار زیادی به باتری و استارتر وارد میکند و میتواند آسیب دائمی به آنها بزند.
سادهترین راه برای اطمینان از سلامت باتری، اندازهگیری ولتاژ آن با یک ولتمتر ارزان در حالت خاموش خودرو است. باتری کاملاً شارژ و سالم معمولاً حدود دوازده و شش دهم ولت نشان میدهد، در حالی که عددهای پایینتر نشانه نیاز به شارژ یا ضعیف بودن باتری است.
اگر ولتاژ باتری بهطور محسوس پایینتر از این محدوده باشد یا پس از یک شارژ کامل دوباره بهسرعت افت کند، احتمال ضعیف شدن سلولهای داخلی باتری زیاد است و بهتر است آن را در یک تعمیرگاه معتبر با دستگاه تست بار (لود تستر) هم بررسی کرد. این تست دقیقتر از اندازهگیری ولتاژ ساده است و توانایی واقعی باتری برای تامین جریان بالا در لحظه استارت را نشان میدهد.
گاهی رفتار غیرعادی خودرو در سرما فقط به باتری مربوط نیست و میتواند نشانه مشکلات دیگری هم باشد؛ در چنین مواردی بررسی دلایل روشن شدن چراغ چک انجین به تشخیص دقیقتر علت کمک میکند.
اگر باتری بیش از سه تا پنج سال عمر دارد، پس از شارژ کامل هم بهسرعت افت ولتاژ میکند، یا برای روشن شدن هر روز به جامپ استارت نیاز دارد، زمان تعویض آن فرارسیده است. ادامه استفاده از باتری فرسوده در زمستان، خطر خاموش ماندن خودرو در بدترین زمان ممکن را افزایش میدهد.
نشانههای دیگری مانند بدنه متورم یا برآمده، بوی گوگرد، نشتی مایع اسیدی یا شکستگی در بدنه پلاستیکی باتری هم همیشه به معنای تعویض فوری هستند، حتی اگر باتری هنوز ولتاژ قابلقبولی نشان دهد. در چنین شرایطی شارژ مکرر نهتنها مشکل را حل نمیکند، بلکه میتواند خطر ایمنی هم ایجاد کند.
نگهداری باتری خودرو در زمستان به چند اقدام ساده و کمهزینه خلاصه میشود: تست ولتاژ پیش از سرما، شارژ کامل با شارژر آهسته در صورت نیاز، تمیز نگه داشتن ترمینالها، پارک هوشمندانه و کاهش بار الکتریکی هنگام استارت زدن. اگر باتری سن بالایی دارد یا نشانههای ضعف نشان میدهد، تعویض بهموقع آن بسیار ارزانتر از ماندن پشت خودروی خاموش در یک صبح سرد است.
تیم تحریریه
دیدگاه شما برای ما ارزشمند است
تمامی حقوق برای سایت چه خبر محفوظ است
