تمیز کردن فر از شناخت پوشش داخلی و دفترچه همان مدل شروع می‌شود. لعاب معمولی، پوشش خودتمیزشونده، سطوح کاتالیتیک و پوششهای خاص ممکن است دستورهای متفاوتی داشته باشند. برای بسیاری از فرها، برداشتن خرده‌های غذا، نرم کردن لکه مجاز و پاک کردن با دستمال نرم امن‌تر از ساییدن شدید است. فر باید خاموش و خنک باشد و مواد پاک‌کننده نباید به دریچه، فن، حسگر و درزگیر برسند. برای لکه چربی روی پارچه خانه، روش پاک کردن لکه چربی از مبل پارچه‌ای را جدا بررسی کنید.
- نوع پوشش، اجازه استفاده از شوینده، روش جدا کردن طبقات و محدودیت درِ فر را در راهنمای سازنده پیدا کنید.
- فر را خاموش کنید و بگذارید کاملاً خنک شود.
- وقتی فر خنک شد، لکه تازه را با دستمال نرم و کمی آب گرم پاک کنید.
- برای لکه قدیمی، ابتدا دفترچه را درباره شوینده یا برنامه مخصوص بررسی کنید.
پیش از نظافت چه چیزی را در دفترچه فر بررسی کنیم؟
نوع پوشش، اجازه استفاده از شوینده، روش جدا کردن طبقات و محدودیت درِ فر را در راهنمای سازنده پیدا کنید. ظاهر تیره و صافِ داخل فر به‌تنهایی جنس پوشش را مشخص نمی‌کند. برخی سطوح با بخار یا چرخه خودتمیزشونده تمیز می‌شوند و بعضی به شوینده ملایم نیاز دارند.
شماره مدل معمولاً روی برچسبی در چارچوب در یا بخش کناری دستگاه نوشته شده است. با این شماره می‌توانید دفترچه رسمی را پیدا کنید. اگر راهنما در دسترس نیست، ابتدا بخش کوچک و دور از دید را با دستمال مرطوب و نرم امتحان کنید و از ماده قوی استفاده نکنید. توضیح GE Appliances درباره پوششهای داخلی فر نشان می‌دهد که حتی یک سازنده نیز چند نوع آستر و پوشش دارد؛ بنابراین توصیه واحد برای همه مدل‌ها دقیق نیست.
اگر فر قابلیت خودتمیزشونده دارد، دستور همان قابلیت را بخوانید: برخی مدل‌ها پیش از شروع باید طبقات یا قطعاتی خارج شوند. اگر پوشش کاتالیتیک یا متخلخل دارد، مالیدن شوینده معمولی ممکن است کارکرد آن را مختل کند. از عکس یک فر دیگر یا توصیه عمومی شبکه اجتماعی برای تصمیم درباره پوشش دستگاه خود استفاده نکنید. دستور سازنده مرجع اصلی است.
فر را چگونه برای تمیزکاری آماده کنیم؟
فر را خاموش کنید و بگذارید کاملاً خنک شود. ظرف‌ها، سینی‌ها و طبقات قابل خارج شدن را بیرون بیاورید و خرده‌های خشک را با دستمال یا برس بسیار نرم جمع کنید. اگر دستگاه به برق متصل است، هنگام کار با آب مراقب بخش‌های برقی باشید و دستور ایمنی سازنده را رعایت کنید.
در فر گازی، شعله‌پخش‌کن، سوراخ‌های مشعل و بخش‌های احتراق را با آب یا خمیر شوینده پر نکنید. در فر برقی نیز المنت و فن جای مالیدن شوینده نیست. بهتر است دستمال را کمی نمناک کنید، نه آن‌قدر خیس که آب در شیارها جاری شود. در را کامل باز کنید تا به کف و دیواره‌ها دسترسی داشته باشید، ولی به در باز تکیه ندهید؛ فشار می‌تواند به لولا آسیب بزند.
اگر در کف فر تکه غذا یا مایع سوخته هست، نخست با ابزار مجاز و بدون خراش بردارید. کاردک فلزی، سیم ظرف‌شویی و اسفنج زبر می‌توانند لعاب را خط بیندازند. در راهنمای نظافت فر GE Appliances نیز درباره خراش ناشی از ابزار ساینده هشدار داده شده است. جمع کردن آلودگی خشک پیش از افزودن رطوبت، از پخش شدن آن روی سطح جلوگیری میکند.
لکه تازه را چگونه پاک کنیم؟
وقتی فر خنک شد، لکه تازه را با دستمال نرم و کمی آب گرم پاک کنید. برای چربی سبک، فقط در صورت مجاز بودن در دفترچه، مقدار کمی شوینده ملایم به کار ببرید و بعد با دستمال مرطوب باقی‌مانده آن را بردارید. لکه تازه معمولاً به فشار و ماده قوی نیاز ندارد.
دستمال را چند بار آبکشی کنید تا چربی دوباره روی دیواره پخش نشود. برای گوشه‌ها از پارچه نرم یا ابزار غیر فلزی مجاز استفاده کنید. اگر سطح لعابی است، به جای حرکت تند و طولانی روی یک نقطه، چند بار با فشار کم پاک کنید. پاک کردن لکه پس از هر پخت و بعد از خنک شدن، انباشته شدن چربی سخت را کمتر میکند. اما فر داغ را با پارچه خیس تمیز نکنید؛ خطر سوختگی و آسیب ناشی از تغییر دمای ناگهانی وجود دارد.
اگر لکه از غذاهای شیرین یا پنیر سوخته است، نوع پوشش تعیین میکند آیا می‌توان آن را کمی با رطوبت نرم کرد. رها کردن آب زیاد داخل فر راه مناسبی نیست. در بعضی مدل‌ها چرخه بخار مخصوص برای آلودگی سبک طراحی شده، ولی روش اجرای آن باید دقیقاً از دفترچه خوانده شود. از ساختن چرخه بخار خانگی با ظرف آب داغ در فر بدون دستور سازنده پرهیز کنید.
لکه سوخته و قدیمی را چگونه نرم کنیم؟
برای لکه قدیمی، ابتدا دفترچه را درباره شوینده یا برنامه مخصوص بررسی کنید. اگر تمیزکاری دستی با شوینده ملایم مجاز است، پارچه کمی نمناک را مدتی روی لکه بگذارید و سپس با ابزار نرم پاک کنید. این کار را مرحله‌ای انجام دهید و از تراشیدن با فلز برای سریع‌تر شدن نتیجه دوری کنید.
برخی دستورهای خانگی استفاده از خمیر جوششیرین یا سرکه را توصیه می‌کنند، ولی این ترکیب برای همه پوشش‌ها و قطعات مناسب نیست. مادهای که روی لعاب معمولی بی‌ضرر باشد، ممکن است برای پوشش کاتالیتیک یا درزگیر مناسب نباشد. همچنین مخلوط کردن مواد پاک‌کننده ناشناخته، به‌ویژه با سفیدکننده، می‌تواند خطرناک باشد. اگر نوع پوشش را نمی‌دانید، روش محافظه‌کارانه و راهنمای رسمی را انتخاب کنید.
لکه‌ای که پس از چند بار پاک کردن ملایم باقی مانده، دلیل استفاده از سیم ظرف‌شویی نیست. ممکن است نیاز به برنامه خودتمیزشونده مجاز یا خدمات حرفه‌ای داشته باشد. در فرهایی با سینی کف قابل جداسازی، تمیز کردن سینی بیرون از دستگاه آسان‌تر است، اما فقط اگر راهنما جداسازی را مجاز بداند. هدف حفظ پوشش و کارکرد فر است، نه پاک کردن کامل هر اثر رنگ‌رفتگی با هر هزینه‌ای.
طبقات، سینی و شیشه در را جدا چگونه تمیز کنیم؟
قطعات جداشدنی را طبق دفترچه بیرون بیاورید و جنس هر کدام را بررسی کنید. طبقات فلزی، سینی لعابی و شیشه در ممکن است روش یکسانی نداشته باشند. پس از شست‌وشو، آن‌ها را کامل خشک کنید و در جای درست قرار دهید تا هنگام بستن در یا روشن کردن فر گیر نکنند.
برای طبقات مجاز، خیساندن در آب گرم و شوینده ملایم می‌تواند چربی را نرم کند. اما برخی طبقات نباید در چرخه خودتمیزشونده بمانند و رنگ یا حرکت ریل آن‌ها ممکن است آسیب ببیند. شیشه در را با دستمال نرم تمیز کنید و از جاری کردن آب در لبه‌های آن بپرهیزید؛ مایع می‌تواند بین لایه‌ها یا اطراف لولا برود. اگر داخل شیشه دوجداره لکه دارد، باز کردن در بدون دستور سازنده می‌تواند خطرناک باشد.
درزگیر دور در معمولاً حساس است. آن را نکشید، نسایید و با مواد قوی خیس نکنید. اگر درزگیر پاره یا جدا شده، نظافت جای تعمیر را نمی‌گیرد. برای مراقبت از منسوجات خانه روش دیگری لازم است؛ مثلاً شستن و خشک کردن بالش تابع جنس پرکننده است. همین تفاوت یادآوری میکند که شیوه تمیزکاری را باید به ماده و ساختار هر وسیله محدود کرد.
کدام مواد و ابزارها به پوشش آسیب می‌زنند؟
سیم ظرف‌شویی، تیغ، کاردک فلزی و اسفنج زبر می‌توانند پوشش را خراش دهند. شوینده‌های قوی یا اسپری‌های مخصوص فر نیز برای همه مدل‌ها مجاز نیستند. اگر دفترچه یک ماده را منع کرده، حتی نتیجه سریع روی لکه دلیل استفاده از آن نمی‌شود.
آسیب سطحی ممکن است تمیز کردن بعدی را سخت‌تر کند و ظاهر داخل فر را تغییر دهد. روی بعضی پوششهای ویژه، خراش یا مواد شیمیایی کارکرد طراحی‌شده را مختل می‌کنند. هر پاک‌کننده‌ای را با نام دقیق و دستور استفاده‌اش بسنجید؛ «طبیعی» بودن یک ماده به معنی سازگاری با همه سطوح نیست. جوششیرین هم می‌تواند دانه‌های ساینده داشته باشد و اگر خوب پاک نشود، روی سطح بماند.
از اسپری مستقیم روی فن، دریچه هوا، حسگر دما، سوراخ‌های شعله و بخش‌های برقی دوری کنید. بهتر است ماده مجاز را ابتدا به دستمال بزنید و سپس سطح مناسب را پاک کنید. اگر بوی شوینده پس از تمیزکاری مانده، دستگاه را مطابق راهنمای سازنده تهویه و آبکشی کنید. روشن کردن فر با باقی‌مانده ماده شیمیایی بدون اطمینان از پاک شدن آن مناسب نیست.
برنامه خودتمیزشونده را چه زمانی به کار ببریم؟
اگر فر برنامه خودتمیزشونده دارد، از آن فقط طبق دفترچه همان مدل استفاده کنید. پیش از شروع، قطعاتی را که باید خارج شوند بیرون بیاورید و خرده‌های بزرگ غذا را جمع کنید. این برنامه ممکن است بسیار داغ شود؛ تهویه و دور نگه داشتن کودک و حیوان خانگی اهمیت دارد.
برنامه‌های خودتمیزشونده یکسان نیستند. بعضی با دمای بالا آلودگی را به خاکستر تبدیل می‌کنند و برخی با بخار برای لکه سبک کار می‌کنند. زمان، مقدار آب، نوع ظرف و قطعات مجاز متفاوت است. اگر فر آسیب‌دیده، درزگیر خراب یا بوی غیرعادی دارد، پیش از اجرای برنامه از خدمات سازنده راهنمایی بگیرید. استفاده از اسپری پاک‌کننده همراه با چرخه داغ بدون مجوز می‌تواند خطرناک باشد.
بعد از پایان برنامه، تا خنک شدن کامل صبر کنید و باقی‌مانده مجاز را با دستمال نرم جمع کنید. درِ قفل‌شده را با زور باز نکنید. برنامه خودتمیزشونده جای مراقبت منظم را نمی‌گیرد؛ پاک کردن لکه تازه پس از سرد شدن معمولاً آسان‌تر است. همچنین برای آشپزی بعدی، بهتر است مطمئن شوید هیچ بوی نامعمول یا باقی‌مانده شوینده در محفظه نیست.
چگونه از انباشته شدن چربی پیشگیری کنیم؟
سینی مناسب زیر غذای چکه‌کننده، استفاده از ظرف با اندازه درست و پاک کردن لکه تازه پس از خنک شدن، کار نظافت را سبک‌تر میکند. نباید کف فر را با فویل یا پوشش دلخواه بپوشانید مگر دفترچه صریحاً اجازه دهد؛ این کار می‌تواند گردش هوا و دما را تغییر دهد.
پس از هر پخت لازم نیست فر را کامل بسایید. وقتی خنک شد، خرده‌ها و لکه‌های تازه را ببینید و فقط همان بخش را پاک کنید. هر چند وقت یک‌بار نیز طبقات، شیشه و درزگیر را بررسی کنید. اگر غذا مرتب از ظرف بیرون می‌ریزد، اندازه ظرف، مقدار مواد و جای قرار گرفتن طبقه را اصلاح کنید. پیشگیری از چکه، مؤثرتر از انتخاب شوینده قوی پس از سوختن چربی است.
برای نظافت بخش‌های دیگر آشپزخانه نیز جنس سطح مهم است. در راهنمای تمیز کردن بندکشی و کنترل رطوبت درباره سطح دیگری نوشته‌ایم؛ مواد مناسب بندکشی را نباید به داخل فر تعمیم داد. برنامه ساده نگهداری که با دفترچه دستگاه سازگار باشد، هم زمان نظافت را کم میکند و هم خطر آسیب به پوشش را پایین می‌آورد.
فر را خاموش و خنک کنید، نوع پوشش را از دفترچه بشناسید و لکه را با روش مجاز و ابزار نرم پاک کنید. از مواد ساینده، اسپری روی قطعات حساس و اجرای خودسرانه برنامه داغ پرهیز کنید. تمیز کردن لکه‌های تازه پس از سرد شدن، ساده‌ترین راه کاهش آلودگی سخت و حفظ پوشش داخلی است.
آیا جوششیرین برای همه فرها بیخطر است؟
خیر. نوع پوشش و دستور سازنده تعیین میکند چه مادهای مجاز است. برای پوششهای ویژه، مواد خانگی هم ممکن است مناسب نباشند.
می‌توان فر داغ را با دستمال خیس پاک کرد؟
خیر. ابتدا بگذارید خنک شود. تماس دستمال خیس با سطح داغ خطر سوختگی و آسیب به پوشش دارد.
آیا طبقات را هنگام خودتمیزشوندگی داخل فر بگذارم؟
فقط اگر دفترچه همان مدل اجازه داده است. در برخی فرها باید طبقات یا ریل‌ها پیش از شروع خارج شوند.
