خشکی دهان هنگام خواب یکی از شکایتهای شایعی است که بسیاری از افراد صبحها با احساس تشنگی، سوزش زبان یا طعم نامطبوع در دهان از خواب بیدار میشوند. این حالت معمولاً ناشی از تنفس دهانی، کمآبی بدن، مصرف برخی داروها یا کاهش طبیعی بزاق با افزایش سن است و در بیشتر موارد با راهکارهای ساده قابل کنترل است.
خشکی دهان شبانه یا زروستومی شبانه به کاهش موقت یا مزمن ترشح بزاق در طول خواب گفته میشود که باعث احساس چسبندگی، تشنگی و گاهی سوزش در دهان و گلو هنگام بیدار شدن میشود. بزاق نقش مهمی در خنثیسازی اسیدها، پیشگیری از پوسیدگی دندان و راحتی بلع دارد، بنابراین کاهش آن میتواند بر سلامت دهان و کیفیت خواب اثر بگذارد.
این حالت با خشکی دهان گاهبهگاه در طول روز که معمولاً با نوشیدن آب برطرف میشود متفاوت است، زیرا در طول خواب فرد امکان جبران مایعات از دسترفته را ندارد. به گفته کلینیک مایو، بزاق کافی برای شستوشوی دهان از باکتریها و ذرات غذا ضروری است و کاهش پایدار آن میتواند خطر پوسیدگی دندان، عفونتهای دهانی و بوی بد دهان را افزایش دهد؛ برای اطلاعات بیشتر میتوانید به منبع کلینیک مایو مراجعه کنید.
تنفس از راه دهان در طول خواب شایعترین علت خشکی دهان شبانه است، زیرا جریان مداوم هوا رطوبت سطح دهان را با سرعت بیشتری نسبت به تنفس بینی از بین میبرد. این حالت اغلب به دلیل گرفتگی بینی، آلرژی فصلی یا عادتهای وضعیتی هنگام خواب رخ میدهد و در بسیاری از افراد قابل اصلاح است.
گرفتگی مزمن بینی ناشی از سرماخوردگی، آلرژی یا سینوزیت باعث میشود فرد ناخودآگاه از دهان نفس بکشد تا هوای کافی دریافت کند. انحراف تیغه بینی نیز با تنگ کردن مسیر عبور هوا از یک یا هر دو سوراخ بینی، تنفس دهانی را در طول شب تشدید میکند و در موارد شدید ممکن است نیاز به بررسی گوش و حلق و بینی داشته باشد.
خوابیدن به پشت میتواند احتمال باز ماندن دهان و افتادن فک پایین را افزایش دهد، بهویژه در افرادی که بافت نرم گلو یا زبان بزرگتری دارند. تغییر وضعیت خواب به پهلو و استفاده از بالش مناسب برای حمایت از سر و گردن میتواند احتمال باز ماندن دهان را کاهش دهد.
خروپف و آپنه انسدادی خواب معمولاً با تنفس دهانی همراه هستند، زیرا انسداد جزئی یا کامل راه هوایی فرد را وادار میکند دهانش را برای عبور هوا باز نگه دارد. این وضعیت خشکی دهان را در طول شب تشدید میکند و میتواند نشانهای از یک مشکل زمینهای مهمتر در تنفس باشد.
طبق اطلاعات کلینیک کلیولند، آپنه انسدادی خواب با وقفههای مکرر تنفسی در طول شب همراه است که علاوه بر خشکی دهان، باعث خستگی روزانه، سردرد صبحگاهی و افزایش خطر مشکلات قلبیعروقی میشود؛ توضیحات کاملتر در صفحه کلینیک کلیولند آمده است. اگر خشکی دهان شبانه با خروپف بلند، وقفههای تنفسی مشاهدهشده توسط دیگران یا خوابآلودگی شدید روزانه همراه باشد، بهتر است موضوع با پزشک یا متخصص خواب در میان گذاشته شود.
کمآبی بدن یکی از سادهترین اما شایعترین علل خشکی دهان هنگام خواب است، زیرا با کاهش مایعات بدن، غدد بزاقی نیز ترشح کمتری خواهند داشت. عدم نوشیدن آب کافی در طول روز، فعالیت بدنی سنگین، هوای گرم و برخی بیماریهای تبدار میتوانند این حالت را تشدید کنند.
نوشیدن آب کافی در طول روز و اجتناب از تشنگی شدید پیش از خواب میتواند به کاهش خشکی دهان شبانه کمک کند. رژیمهای غذایی سرشار از میوه و سبزیجات آبدار نیز در حفظ رطوبت بدن نقش دارند؛ برای آشنایی بیشتر با یک الگوی غذایی سالم میتوانید مقاله رژیم مدیترانهای چیست و چه فوایدی دارد؟ را مطالعه کنید.
مصرف برخی داروها یکی از شایعترین علل خشکی دهان، بهویژه در بزرگسالان و سالمندان است. آنتیهیستامینها، ضدافسردگیها، داروهای فشار خون، دیورتیکها و برخی مسکنها با کاهش ترشح بزاق این عارضه جانبی را ایجاد میکنند و در صورت مصرف چند دارو بهطور همزمان، اثر آنها میتواند تجمعی شود.
به گفته کلینیک مایو، بیش از ۴۰۰ داروی رایج از جمله بسیاری از داروهای بدون نسخه، خشکی دهان را بهعنوان عارضه جانبی ایجاد میکنند. داروهای ضداحتقان و آنتیهیستامینهای سرماخوردگی و آلرژی، داروهای ضدافسردگی سهحلقهای و مهارکنندههای بازجذب سروتونین، داروهای کنترل فشار خون مانند دیورتیکها، و برخی داروهای ضددرد و شلکننده عضلانی از جمله شایعترین گروههای دارویی مرتبط با این عارضه هستند. تغییر خودسرانه دوز یا قطع دارو توصیه نمیشود و بهتر است این موضوع با پزشک یا داروساز در میان گذاشته شود تا در صورت لزوم داروی جایگزین یا راهکار مکمل پیشنهاد شود.
با افزایش سن، بافت غدد بزاقی بهتدریج تغییر میکند و توانایی تولید بزاق کاهش مییابد که این امر سالمندان را مستعدتر به خشکی دهان شبانه میکند. این وضعیت اغلب با مصرف چند داروی همزمان که در سالمندان شایعتر است نیز تشدید میشود.
علاوه بر تغییرات طبیعی غدد بزاقی، کاهش حس تشنگی در سنین بالاتر میتواند به کمآبی خفیف و در نتیجه خشکی دهان بیشتر منجر شود. توجه به نوشیدن آب بهطور منظم، حتی بدون احساس تشنگی شدید، برای سالمندان توصیه میشود.
در برخی افراد، خشکی دهان مداوم شبانه میتواند نشانهای از یک بیماری زمینهای باشد، هرچند در اکثریت موارد علت آن سادهتر مواردی مانند تنفس دهانی یا داروها است. اگر خشکی دهان با علائم دیگری مانند خشکی چشم، خستگی مفرط یا تشنگی شدید همراه باشد، بررسی پزشکی توصیه میشود.
سندروم شوگرن یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی به غدد تولیدکننده اشک و بزاق حمله میکند و باعث خشکی مزمن چشم و دهان میشود. این بیماری نسبتاً نادر است اما در صورت وجود خشکی دهان مداوم همراه با خشکی چشم، بهتر است با پزشک مشورت شود.
دیابت کنترلنشده یا قند خون بالا میتواند با افزایش دفع ادرار و کمآبی بدن، به خشکی دهان منجر شود. همچنین برخی اختلالات هورمونی مانند کمکاری تیروئید نیز ممکن است با علائم غیراختصاصی از جمله خستگی و تغییرات دهانی همراه باشند؛ برای آشنایی با نشانههای این اختلال میتوانید مقاله علائم کمکاری تیروئید در زنان را مطالعه کنید. در صورت تشنگی شدید و مداوم همراه با خشکی دهان، آزمایش قند خون میتواند مفید باشد.
نوشیدن الکل یا نوشیدنیهای کافئیندار مانند قهوه و چای پررنگ در ساعات نزدیک به خواب میتواند خشکی دهان شبانه را تشدید کند، زیرا هر دو ماده اثر ادرارآور دارند و باعث افزایش دفع مایعات بدن میشوند. این امر میتواند کیفیت خواب و همچنین حس تازگی دهان هنگام بیدار شدن را کاهش دهد.
الکل همچنین بهطور مستقیم میتواند غشای مخاطی دهان را خشک کند و در برخی افراد باعث افزایش تنفس دهانی در طول خواب شود. کاهش مصرف این نوشیدنیها در ساعات پایانی روز و جایگزینی آنها با آب یا دمنوشهای بدون کافئین میتواند به کاهش خشکی دهان شبانه کمک کند.
کنترل خشکی دهان شبانه معمولاً نیازمند ترکیبی از تغییرات ساده در سبک زندگی است، از جمله افزایش رطوبت هوای اتاق خواب، نوشیدن آب کافی در طول روز، اصلاح تنفس دهانی و بازبینی داروهای مصرفی با پزشک. این اقدامات در بیشتر موارد بهتدریج علائم را کاهش میدهند.
استفاده از دستگاه بخور سرد یا مرطوبکننده هوا در اتاق خواب میتواند رطوبت محیط را افزایش داده و از خشک شدن سریع دهان و گلو در طول شب جلوگیری کند. این روش بهویژه در فصلهای سرد که هوای گرمایشی خشک است یا در مناطق با آبوهوای خشک مؤثرتر است.
عادات پیش از خواب مانند وعدههای غذایی سنگین، مصرف الکل یا کافئین دیرهنگام میتوانند بر کیفیت خواب و حتی احساس خستگی در طول روز تاثیر بگذارند؛ برای آشنایی بیشتر با یکی از دلایل مرتبط با خوابآلودگی میتوانید مقاله چرا بعد از غذا احساس خوابآلودگی میکنیم؟ را بخوانید. ایجاد یک روال منظم پیش از خواب و اجتناب از وعدههای سنگین دیرهنگام میتواند هم به کیفیت خواب و هم به کاهش خشکی دهان کمک کند.
بزاق نقش مهمی در محافظت از دندانها و لثهها دارد، زیرا اسیدهای ایجادشده توسط باکتریهای دهان را خنثی میکند و از تجمع پلاک جلوگیری میکند. خشکی مداوم دهان، بهویژه در طول خواب که تولید بزاق بهطور طبیعی کاهش مییابد، خطر پوسیدگی دندان، بیماری لثه و بوی بد دهان را افزایش میدهد.
به گفته انجمن دندانپزشکی آمریکا، افرادی که بهطور مزمن از خشکی دهان رنج میبرند باید توجه بیشتری به بهداشت دهان و دندان داشته باشند، از جمله مسواک زدن با خمیردندان فلورایددار، استفاده از نخ دندان روزانه و مراجعه منظم به دندانپزشک؛ جزئیات بیشتر در صفحه انجمن دندانپزشکی آمریکا ذکر شده است. به گفته دندانپزشکان بالینی، بسیاری از بیمارانی که با خشکی دهان شبانه مراجعه میکنند در معاینات دورهای افزایش محسوس پوسیدگی در نواحی نزدیک به خط لثه را نشان میدهند که با بهبود رطوبت دهان و مراقبت منظم قابل کاهش است.
| علت | راهکار |
|---|---|
| تنفس دهانی هنگام خواب | بررسی و رفع گرفتگی بینی، تغییر وضعیت خواب |
| خروپف و آپنه خواب | مشورت با متخصص خواب، بررسی نیاز به دستگاه تنفسی |
| کمآبی بدن | افزایش مصرف آب در طول روز |
| عوارض جانبی داروها | بازبینی داروها با پزشک یا داروساز |
| افزایش سن | نوشیدن منظم آب و مراقبت دهانی بیشتر |
| مصرف الکل و کافئین پیش از خواب | کاهش مصرف در ساعات پایانی روز |
خشکی دهان هنگام خواب معمولاً نتیجه ترکیبی از تنفس دهانی، کمآبی بدن، مصرف برخی داروها و کاهش طبیعی بزاق با افزایش سن است و در بیشتر موارد با راهکارهای سادهای مانند استفاده از مرطوبکننده هوا، نوشیدن آب کافی و بازبینی داروها قابل کنترل است. با این حال، اگر این حالت مداوم باشد یا با علائم دیگری همراه شود، مشورت با پزشک یا دندانپزشک برای رد بیماریهای زمینهای توصیه میشود.
تیم تحریریه
دیدگاه شما برای ما ارزشمند است
تمامی حقوق برای سایت چه خبر محفوظ است
![روشهای کاهش فشار خون بالا فوری [میوه و غذاهای مفید]](https://chekhabar.info/wp-content/uploads/2024/06/فشار-خون-بالا-فوری.jpg)