علت خشکی دهان هنگام خواب شبانه

خشکی دهان هنگام خواب بیشتر وقت‌ها با تنفس از راه دهان، گرفتگی بینی، کم‌آبی یا اثر بعضی داروها همراه است. اگر گهگاه رخ می‌دهد، نوشیدن آب کافی در روز و بررسی باز بودن بینی می‌تواند کمک کند. اگر تقریباً هر شب تکرار می‌شود، با خر و پف شدید، تشنگی زیاد، مشکل بلع یا پوسیدگی دندان همراه است، علت آن باید توسط پزشک یا دندان‌پزشک بررسی شود.

خشکی دهان احساس کمبود رطوبت در دهان است و گاهی با کاهش بزاق همراه می‌شود. بزاق به بلع و صحبت کردن کمک می‌کند، ذرات غذا را از دهان می‌شوید و از دندان‌ها محافظت می‌کند. مؤسسه ملی پژوهش‌های دندان و صورت آمریکا، NIDCR، توضیح می‌دهد خشکی مداوم می‌تواند جویدن و بلع را دشوار کند و احتمال پوسیدگی یا عفونت قارچی دهان را افزایش دهد.

تجربه یک بار بیدار شدن با دهان خشک الزاماً به معنی بیماری نیست. خوابیدن در اتاق گرم، نوشیدن آب کم در روز یا نفس کشیدن از دهان در زمان سرماخوردگی می‌تواند چنین احساسی بدهد. اما تکرار هر شب، نیاز به آب خوردن مکرر برای بلع، سوزش دهان یا ترک‌های مداوم لب، ارزش بررسی دارد. علت‌ها متنوع‌اند و از روی یک نشانه نمی‌توان تشخیص قطعی داد.

خشکی دهان را از تشنگی عمومی جدا کنید. ممکن است فرد تشنه باشد ولی بزاق طبیعی داشته باشد، یا هنگام مصرف دارویی خاص با وجود نوشیدن آب کافی همچنان دهانش خشک بماند. این تفاوت به پزشک یا دندان‌پزشک کمک می‌کند پرسش‌های دقیق‌تری بپرسد. زمان شروع، مدت تداوم و همراهی با علائم دیگر را یادداشت کنید.

وقتی هوا پیوسته از دهان عبور می‌کند، سطح دهان بیشتر خشک می‌شود. گرفتگی بینی، آلرژی، سرماخوردگی یا عادت به تنفس دهانی می‌تواند این الگو را پررنگ کند. راهنمای NHS درباره خشکی دهان تنفس از راه دهان در شب، به‌ویژه با بینی گرفته یا خوابیدن با دهان باز، را از علت‌های رایج می‌داند. اگر صبح‌ها با خشکی بیدار می‌شوید ولی در روز مشکل ندارید، این سرنخ را بررسی کنید.

بررسی ساده این است که ببینید هنگام خواب بینی شما باز است یا نه و آیا با دهان باز بیدار می‌شوید. اگر کسی در خانه خر و پف شما را می‌شنود، زمان و شدت آن را بپرسید. استفاده خودسرانه از چسب برای بستن دهان، به‌خصوص در فردی که گرفتگی بینی یا احتمال مشکل تنفسی دارد، راه‌حل مطمئنی نیست. علت تنفس دهانی باید شناخته شود.

هوای بسیار خشک اتاق ممکن است احساس خشکی را بیشتر کند، اما هر خشکی شبانه را نمی‌توان به رطوبت اتاق نسبت داد. اگر از دستگاه بخور استفاده می‌کنید، تمیز کردن آن طبق دستور سازنده اهمیت دارد. دستگاه آلوده خود می‌تواند مشکل دیگری ایجاد کند. قبل از خرید وسیله، ببینید با رفع گرفتگی بینی یا تغییر عادت‌های ساده، مشکل کم می‌شود یا نه.

بعضی داروهای تجویزی یا بدون نسخه می‌توانند بزاق را کاهش دهند. NIDCR داروهای مربوط به فشار خون، افسردگی و مشکلات کنترل مثانه را از نمونه‌ها می‌داند. داروهای سرماخوردگی و آلرژی نیز در برخی افراد خشکی می‌دهند. فهرست همه داروها و مکمل‌های مصرفی، ساعت مصرف و زمان شروع خشکی را برای پزشک آماده کنید. صرف هم‌زمانی یک دارو با علامت، ثابت نمی‌کند همان دارو علت است.

داروی تجویزی را خودسرانه قطع یا دوز آن را تغییر ندهید. اگر خشکی پس از شروع داروی تازه ایجاد شد، با پزشک یا داروساز درباره امکان تغییر نوع، زمان مصرف یا درمان کمکی صحبت کنید. انتخاب به علت مصرف دارو و شرایط شما بستگی دارد. توصیه عمومی اینترنت نمی‌تواند این تصمیم را برای همه بگیرد.

کم نوشیدن آب، تعریق زیاد، تب یا بیماری همراه با از دست رفتن مایعات نیز می‌تواند دهان را خشک کند. به رنگ ادرار و احساس تشنگی توجه کنید، اما این‌ها ابزار تشخیص قطعی نیستند. اگر محدودیت مصرف مایع به دلیل بیماری قلب یا کلیه دارید، مقدار نوشیدن را بدون نظر پزشک بالا نبرید. برای دیگران، پخش کردن نوشیدن آب در طول روز معمولاً عملی‌تر از نوشیدن حجم زیاد درست پیش از خواب است. برای نشانه‌های دیگر کم‌آبی، راهنمای تشخیص کم‌آبی بدن را ببینید.

خشکی صبحگاهی گاهی همراه تنفس دهانی و خر و پف دیده می‌شود. مؤسسه ملی قلب، ریه و خون آمریکا خشکی دهان را در فهرست نشانه‌های ممکن آپنه خواب آورده است. با این حال خشکی دهان به‌تنهایی آپنه را ثابت نمی‌کند. اگر فردی هنگام خواب مکث تنفس دارد، با خر و پف بلند یا احساس خفگی بیدار می‌شود یا روزها خواب‌آلود است، ارزیابی پزشکی مناسب است.

در آپنه خواب، تنفس در طول خواب بارها مختل می‌شود و تشخیص با شرح حال و گاهی آزمایش خواب انجام می‌شود. خودتشخیصی بر اساس یک برنامه موبایل یا صدای ضبط‌شده کافی نیست. اگر شریک خواب شما مکث‌های واضح دیده، این مشاهده را به پزشک بگویید. درمان احتمالی به نتیجه ارزیابی بستگی دارد و با نوشیدن آب کنار تخت جایگزین نمی‌شود.

برخی افراد از دستگاه CPAP استفاده می‌کنند و خشکی دهان پیدا می‌کنند. در این وضعیت نباید درمان را خودسرانه کنار گذاشت. تناسب ماسک، نشتی هوا و تنظیمات دستگاه باید با گروه درمان بررسی شود. خشکی در این گروه لزوماً همان علت خشکی فرد بدون دستگاه را ندارد.

دیابت و بیماری شوگرن از علت‌های ممکن خشکی مداوم دهان‌اند، اما این نام‌ها به معنی آن نیست که هر کس شب‌ها دهانش خشک می‌شود یکی از این بیماری‌ها را دارد. اگر همراه خشکی دهان تشنگی شدید، تکرر ادرار، خشکی چشم یا سایر علائم پایدار دارید، آنها را به پزشک بگویید. پزشک با معاینه و در صورت نیاز آزمایش، علت‌ها را بررسی می‌کند.

عفونت قارچی دهان، درمان‌های سرطان و برخی مشکلات غدد بزاقی نیز می‌توانند با خشکی دهان همراه باشند. دندان‌پزشک ممکن است وضعیت بزاق، پوسیدگی و بافت دهان را بررسی کند. مراجعه زودتر در صورت زخم مداوم، درد، مشکل بلع یا تغییر واضح در دهان مناسب است. درمان خانگی نباید رسیدگی به علامت پیشرونده را عقب بیندازد.

سن بالاتر به‌تنهایی توضیح کامل خشکی دهان نیست. NIDCR تصریح می‌کند خشکی دهان بخشی طبیعی و اجتناب‌ناپذیر از پیری محسوب نمی‌شود. در سالمندان، مصرف چند دارو و بیماری‌های همراه ممکن است نقش داشته باشد. بنابراین نسبت دادن خودکار علامت به سن می‌تواند علت قابل درمان را پنهان کند.

در طول روز آب کافی بنوشید و کنار تخت مقداری آب بگذارید تا اگر بیدار شدید جرعه‌ای بنوشید. آدامس بدون شکر در طول روز می‌تواند در برخی افراد بزاق را تحریک کند، اما هنگام خواب نباید چیزی در دهان داشته باشید. از دخانیات و الکل پرهیز کنید؛ هر دو می‌توانند وضعیت دهان را بدتر کنند. اگر نوشیدنی کافئین‌دار به خشکی شما دامن می‌زند، مقدار و زمان مصرفش را بازبینی کنید.

بهداشت دهان را جدی بگیرید. مسواک با خمیردندان فلورایددار و معاینه دندان‌پزشکی برای کسی که خشکی مداوم دارد اهمیت دارد، زیرا بزاق کمتر محافظت طبیعی دندان را کاهش می‌دهد. NHS دهان‌شویه بدون الکل را پیشنهاد می‌کند و یادآور می‌شود خشکی دهان خطر پوسیدگی را بالا می‌برد. آب‌نبات شیرین برای مرطوب نگه داشتن دهان انتخاب خوبی نیست، چون تماس مکرر قند با دندان مشکل دیگری می‌سازد.

اگر بینی شما گرفته است، علت آن را بررسی کنید. شست‌وشوی ملایم بینی با محلول مناسب ممکن است برای بعضی افراد کمک‌کننده باشد، اما مصرف طولانی‌مدت اسپری ضداحتقان بدون راهنمایی می‌تواند مشکل‌ساز شود. برای آلرژی یا گرفتگی مداوم با پزشک مشورت کنید. دستگاه بخور را نیز فقط در صورت نیاز و با نظافت منظم به کار ببرید.

محصولات جایگزین بزاق یا ژل‌های مخصوص دهان برای بعضی افراد مفیدند، ولی نوع مناسب را بهتر است با دندان‌پزشک یا داروساز انتخاب کنید. در صورت زخم، عفونت یا درد، پوشاندن موقت خشکی علت اصلی را برطرف نمی‌کند. هدف کارهای خانگی کاهش ناراحتی تا زمان روشن شدن علت است.

اگر خشکی دهان چند هفته ادامه دارد، خواب را مختل می‌کند، بلع یا حرف زدن را دشوار کرده، با زخم یا عفونت دهان همراه است یا هر روز به آب خوردن مکرر نیاز دارید، برای بررسی مراجعه کنید. NHS نیز توصیه می‌کند اگر اقدام‌های ساده اثر ندارند یا علامت‌های دیگری وجود دارد، با پزشک صحبت شود. دندان‌پزشک هم می‌تواند آسیب دهان و دندان را بسنجد.

اگر خر و پف بلند، مکث تنفس در خواب یا خواب‌آلودگی شدید روزانه دارید، بررسی آپنه خواب را مطرح کنید. اگر تشنگی شدید با تکرر ادرار دارید، آن را جداگانه گزارش دهید. در مراجعه، نام داروها، زمان شروع خشکی و ارتباط آن با گرفتگی بینی را همراه داشته باشید. این اطلاعات به تشخیص کمک می‌کند.

برای کودکی که به‌طور مداوم با دهان باز می‌خوابد، علت گرفتگی بینی و مشکل خواب را با پزشک بررسی کنید. توصیه‌های بزرگسالان، به‌ویژه درباره محصولات دهان یا دارو، بدون تطبیق به کودک قابل تعمیم نیست. در سالمندان نیز مشکل بلع و خطر کم‌آبی باید جدی گرفته شود.

خشکی دهان هنگام خواب اغلب از تنفس دهانی، گرفتگی بینی، کم‌آبی یا اثر داروها سرنخ می‌گیرد، ولی علت قطعی از روی یک علامت روشن نمی‌شود. آب کافی، مراقبت دهان و بررسی راه تنفس می‌تواند شروعی کم‌خطر باشد. خشکی مداوم یا همراه با خر و پف، مکث تنفس، مشکل بلع و پوسیدگی دندان به ارزیابی پزشکی یا دندان‌پزشکی نیاز دارد.

• NHS: خشکی دهان و راهکارهای اولیه
• NIDCR: علت‌ها و پیامدهای خشکی دهان
• NHLBI: نشانه‌های آپنه خواب