در راگبی یونیون، دو تیم تلاش میکنند توپ را به محوطه امتیاز حریف برسانند یا با ضربه از میان تیرها عبور دهند. پاس با دست نباید رو به جلو باشد، اما بازیکن میتواند توپ را به جلو حمل کند یا با پا ضربه بزند. برای فهم یک مسابقه، ابتدا تری، تکل، آفساید، اسکرام و خروج توپ از کنار زمین را بشناسید؛ جزئیات پیشرفته بعداً معنی پیدا میکنند.
- این راهنما درباره راگبی یونیون ۱۵ نفره است؛ راگبی لیگ و راگبی هفتنفره قوانین متفاوتی دارند.
- مسابقه بزرگسالان معمولاً دو نیمه حداکثر ۴۰ دقیقهای دارد.
- تری ۵ امتیاز، تبدیل پس از تری ۲ امتیاز و ضربه پنالتی موفق ۳ امتیاز دارد.
- پاس رو به جلو با دست خطاست؛ تکل و رقابت بر سر توپ نیز ضابطه ایمنی دارند.
نخست بدانیم درباره کدام راگبی حرف میزنیم
واژه راگبی برای چند گونه بازی استفاده میشود. راگبی یونیون ۱۵ نفره، راگبی هفتنفره و راگبی لیگ را نباید با یک مجموعه قانون توضیح داد. این مقاله بر قوانین رسمی World Rugby برای راگبی یونیون تکیه دارد. اگر مسابقهای هفتنفره میبینید، تعداد بازیکنان، زمان و بعضی روشهای آغاز دوباره بازی متفاوت خواهد بود.
در نسخه ۱۵ نفره، هر تیم گروهی از بازیکنان جلو و عقب دارد. بازیکنان جلو بیشتر در رقابتهای نزدیک مانند اسکرام و راک دیده میشوند و بازیکنان عقب معمولاً فضای باز را برای حمله به کار میگیرند. این تقسیم نقش مطلق نیست؛ همه بازیکنان باید با توپ، دفاع و موقعیت زمین آشنا باشند. برای تماشاگر تازهکار، شناخت شماره و نقش هر نفر در آغاز ضروری نیست.
هدف اصلی این است که تیم با حمل توپ، پاس مجاز و ضربه پا پیشروی کند و امتیاز بگیرد. برخلاف فوتبال، نگه داشتن توپ با دست بخش معمول بازی است. با این حال جهت پاس دست محدود است. وقتی این یک قاعده را بفهمید، بسیاری از تصمیمهای داور درباره خطای پاس و شروع دوباره بازی قابل فهم میشود.
زمین، زمان و آغاز بازی
زمین راگبی دو خط کناری، دو خط گل و محوطه امتیاز در پشت خط گل دارد. شکل دقیق نشانهگذاری و ابعاد مجاز در قانون آمده است، اما برای شروع کافی است بدانید تری زمانی ثبت میشود که بازیکن طبق قانون توپ را در محوطه امتیاز حریف بر زمین بگذارد. صرف عبور از خط با توپ در دست همیشه پایان کار نیست؛ زمینگذاشتن قانونی توپ مهم است.
قانون زمان World Rugby میگوید مسابقه عادی بیش از ۸۰ دقیقه نیست و در دو نیمه حداکثر ۴۰ دقیقهای انجام میشود، با احتساب زمان از دست رفته طبق قانون. وقفه بین دو نیمه نیز سقف قانونی دارد. بنابراین تماشای ساعت بهتنهایی برای پیشبینی سوت پایان کافی نیست؛ داور و وضعیت زنده یا مرده بودن توپ نقش دارند.
مسابقه با ضربه آغاز میشود و پس از بعضی امتیازها یا توقفها نیز از روشهای تعیینشده دوباره شروع میشود. هر توقف یک اسکرام نیست. نوع تخلف یا محل خروج توپ مشخص میکند بازی با اسکرام، پرتاب از کنار زمین، ضربه آزاد، پنالتی یا روش دیگر ادامه یابد. برای تازهکار، ابتدا دلیل توقف را از علامت داور یا توضیح گزارشگر دنبال کنید.
امتیاز در راگبی چگونه حساب میشود؟
طبق قانون ۸ World Rugby، تری ۵ امتیاز دارد. پس از تری، تیم میتواند برای تبدیل تلاش کند؛ اگر ضربه از بالای تیر افقی و میان تیرهای عمودی عبور کند، ۲ امتیاز دیگر میگیرد. بنابراین یک تری همراه تبدیل موفق در مجموع ۷ امتیاز است، اما خود تری و تبدیل دو رویداد جدا هستند.
ضربه پنالتی موفق و دراپگل هرکدام ۳ امتیاز دارند. دراپگل زمانی است که بازیکن در جریان بازی توپ را به زمین میزند و با پا ضربه میزند تا از میان تیرها عبور کند. «تری پنالتی» در شرایط قانونی ۷ امتیاز دارد و تبدیل جداگانه ندارد. لازم نیست تازهکار همه جزئیات داوری این مورد را حفظ کند؛ دانستن تفاوت آن با تری عادی کافی است.
در تماشای بازی، ببینید تیم در چه نقطهای از زمین قرار دارد و چه گزینههایی دارد. نزدیک محوطه امتیاز حریف، حمل توپ برای تری ممکن است منطقی باشد؛ در موقعیت دیگر، تیم ممکن است پنالتی را به ضربه امتیازی تبدیل کند. این انتخابها به اختلاف امتیاز، زمان و شرایط بازی بستگی دارد و قانون تیم را مجبور نمیکند همیشه یک راه را انتخاب کند.
چرا پاس رو به جلو با دست ممنوع است؟
بازیکن میتواند با توپ به جلو بدود، اما پاس با دست به همتیمی جلوتر مجاز نیست. توپ معمولاً به عقب یا در راستای مناسب پاس داده میشود و دریافتکننده با دویدن به جلو پیشروی میکند. قانون ۱۱ World Rugby خطای پاس رو به جلو و افتادن توپ به جلو از دست را توضیح میدهد. برای بعضی خطاهای غیرعمدی، بازی با اسکرام به سود تیم مقابل از سر گرفته میشود.
ضربه زدن توپ با پا رو به جلو مجاز است، اما بازیکنانی که نسبت به زننده ضربه در موقعیت آفساید قرار دارند نمیتوانند آزادانه در بازی دخالت کنند. این تفاوت میان دست و پا، الگوی حمله را میسازد. وقتی بازیکنی با پا توپ را پشت خط دفاع میفرستد، همتیمیها باید موقعیت قانونی خود را رعایت کنند.
اگر توپ از دست بازیکن به جلو بیفتد و به زمین یا بازیکن دیگر برسد، ممکن است داور خطای knock forward اعلام کند. در سرعت بالا، تماشاگر گاهی حرکت بدن را با جهت حرکت توپ اشتباه میگیرد. به جای حدس از زاویه دوربین، تصمیم داور و بازپخش را دنبال کنید. قانون استثناهایی دارد و همه تماسها با توپ یک حکم ندارند.
تکل، راک و اسکرام به زبان ساده
تکل زمانی رخ میدهد که حامل توپ طبق شرایط قانون توسط حریف گرفته و به زمین آورده شود. پس از آن، بازیکنان وظایف مشخصی درباره رها کردن توپ و ورود قانونی به رقابت دارند. تکل زدن به سر و گردن یا رفتار خطرناک ممنوع است. تمرین تکل را باید با مربی و تجهیزات مناسب یاد گرفت؛ خواندن قانون جای آموزش عملی و ایمن را نمیگیرد.
راک وقتی شکل میگیرد که بازیکنان دو تیم در حالت ایستاده بر سر توپی که روی زمین است رقابت کنند. در این وضعیت، ورود از سمت مجاز و رعایت خط آفساید اهمیت دارد. برای تماشاگر، راک همان تجمع کوتاه پس از برخی تکلهاست که تیمها میکوشند مالکیت توپ را حفظ یا عوض کنند. دست بردن از کنار تجمع به توپ، هر زمان که بخواهید، مجاز نیست.
اسکرام روش خاصی برای آغاز دوباره بازی پس از برخی خطاهای فنی، از جمله بعضی پاسهای رو به جلو است. بازیکنان جلو در آرایش مشخص به هم متصل میشوند و توپ طبق قانون وارد اسکرام میشود. این بخش قواعد ایمنی و داوری زیادی دارد. اگر تازهکار هستید، آن را در زمین بدون مربی تقلید نکنید. قانون رسمی اسکرام آرایش و فرمانهای داور را شرح میدهد.
آفساید را چطور تشخیص دهیم؟
در بازی باز، بازیکنی که جلوتر از همتیمیِ حامل توپ یا آخرین فردی است که توپ را بازی کرده، ممکن است در موقعیت آفساید باشد و اجازه دخالت در بازی را نداشته باشد. قانون ۱۰ World Rugby شرایط دقیق و نحوه بازگشت به موقعیت مجاز را توضیح میدهد. صرف ایستادن جلو همیشه خطای قابل جریمه نیست؛ دخالت و وضعیت بازی اهمیت دارد.
در راک و بعضی شکلهای دیگر بازی نیز خط آفساید با وضعیت آن مرحله تعیین میشود. تازهکارها معمولاً با دیدن بازیکنان دفاعی که پشت یک خط فرضی میایستند، مفهوم را بهتر میفهمند. اگر مدافع از کنار راک جلو میپرد و مسیر پاس را میبندد، داور ممکن است به علت آفساید سوت بزند. زاویه دوربین و سرعت بازی تشخیص دقیق را سخت میکند.
به جای حفظ همه بندهای آفساید، این اصل را به یاد بسپارید: بازیکن نباید از جایگاهی که قانون به او اجازه نمیدهد بر توپ یا حریف اثر بگذارد. با دیدن چند مسابقه و توجه به علامت داور، تشخیص بهتر میشود.
خروج توپ از کنار زمین و پنالتی
وقتی توپ از خط کنار بیرون میرود، بازی بسته به علت و محل خروج با پرتاب از کنار زمین یا روش دیگری ادامه مییابد. گروهی از بازیکنان برای گرفتن توپ در آرایش lineout میایستند. بلند کردن همتیمی برای گرفتن توپ ممکن است دیده شود، اما این کار هم قوانین و الزامات ایمنی دارد. با تمرین بدون مربی شروع نکنید.
پنالتی برای تخلفاتی تعیین میشود که قانون مجازات آنها را پنالتی دانسته است. تیم صاحب پنالتی میتواند بسته به موقعیت و قانون، برای امتیاز ضربه بزند، توپ را به کنار زمین بفرستد یا بازی را به شکل مجاز ادامه دهد. ضربه آزاد با پنالتی یکسان نیست و گزینههای امتیازگیری متفاوتی دارد. برای فهم تصمیم تیم، محل توپ و اختلاف امتیاز را در نظر بگیرید.
قانون مزیت نیز مهم است. داور ممکن است پس از خطای یک تیم، برای چند لحظه بازی را ادامه دهد تا ببیند تیم مقابل از موقعیت بهتر بهره میبرد یا نه. بنابراین هر خطا فوراً به سوت منتهی نمیشود. اگر مزیت شکل نگیرد، داور میتواند به محل خطا برگردد. این نکته توضیح میدهد چرا بازی ظاهراً پس از خطا ادامه مییابد.
برای اولین تماشای مسابقه به چه چیزهایی نگاه کنیم؟
در ده دقیقه نخست، فقط سه چیز را دنبال کنید: توپ در اختیار کدام تیم است، تیم حامل توپ چطور با پاس رو به عقب پیشروی میکند و داور برای چه توقفی سوت میزند. سپس امتیازها را بشمارید. با این روش لازم نیست نام همه پستها و قواعد ریز را از ابتدا حفظ کنید. بازی پس از چند مرحله الگوی قابل فهمتری پیدا میکند.
اگر خودتان قصد تمرین دارید، از برنامه مبتدی زیر نظر مربی و نسخه مناسب سن و توان شروع کنید. World Rugby برای گونههای اصلاحشده، از جمله بازیهای کمتماس، منابع جدا دارد. دویدن با توپ، پاس و دریافت را میتوان پیش از آموزش تکل تمرین کرد. آمادگی بدنی عمومی مفید است، اما جای تکنیک ایمن را نمیگیرد.
راگبی ورزش برخوردی است و آسیب میتواند رخ دهد. بازیکن تازهکار باید قواعد تماس، نشانههای آسیب و شیوه توقف تمرین را بداند. در صورت ضربه به سر یا علائم مشکوک، بازگشت شتابزده به بازی مناسب نیست و ارزیابی تخصصی لازم است. مقاله آموزش جامپینگ جک برای گرمکردن فقط مکمل آمادهسازی است، نه راهنمای تکنیک تکل.
جمعبندی
برای فهم راگبی یونیون، ابتدا پاس دست رو به عقب، حمل توپ به جلو، روشهای امتیازگیری و توقفهای رایج را یاد بگیرید. تری ۵ امتیاز و تبدیل موفق ۲ امتیاز دارد؛ پنالتی موفق و دراپگل هرکدام ۳ امتیازند. تکل، راک، اسکرام و آفساید جزئیات بیشتری دارند و در تمرین عملی باید با مربی آموخته شوند. این چارچوب برای تماشای نخستین مسابقه کافی است.
سوالات متداول
آیا میتوان در راگبی توپ را رو به جلو پاس داد؟
با دست نه. بازیکن میتواند توپ را به جلو حمل کند یا طبق قانون با پا ضربه بزند، اما پاس دست رو به جلو خطاست.
تری در راگبی چند امتیاز دارد؟
در راگبی یونیون، تری ۵ امتیاز دارد و تبدیل موفق پس از آن ۲ امتیاز دیگر اضافه میکند.
مسابقه راگبی یونیون چند دقیقه است؟
مسابقه عادی بزرگسالان حداکثر ۸۰ دقیقه در دو نیمه حداکثر ۴۰ دقیقهای است؛ زمان از دست رفته و مقررات مسابقه نیز اثر دارند.
آیا اسکرام و راک یک چیز هستند؟
خیر. راک رقابت بر سر توپ روی زمین در جریان بازی است، اما اسکرام روش ساختارمند شروع دوباره بازی پس از بعضی توقفهاست.
منابع
- World Rugby: قوانین بازی و گونهها
- World Rugby: روشهای امتیازگیری
- World Rugby: پاس و افتادن توپ به جلو
