نحوه تعویض فیلتر هوا و فیلتر کابین خودرو

فیلتر هوای موتور و فیلتر کابین دو قطعه ساده و ارزان هستند که تعویض هرکدام با ابزاری ابتدایی مثل پیچ‌گوشتی و در کمتر از نیم ساعت در خانه انجام می‌شود. فیلتر هوا معمولاً هر ده تا پانزده هزار کیلومتر و فیلتر کابین هر دوازده تا پانزده هزار کیلومتر یا سالی یک بار باید عوض شود تا هم عملکرد موتور حفظ شود و هم هوای داخل کابین سالم بماند.

فیلتر هوای موتور روی مسیر ورودی هوای احتراق نصب می‌شود و از ورود گردوغبار به داخل سیلندرها جلوگیری می‌کند، اما فیلتر کابین در مسیر سیستم تهویه مطبوع قرار دارد و هوایی را که سرنشینان تنفس می‌کنند از گردوغبار، گرده و بوی نامطبوع پاک می‌سازد. این دو فیلتر کاملاً مستقل از هم عمل می‌کنند و محل و کارکردشان با هم فرق دارد.

فیلتر هوای موتور معمولاً داخل یک محفظه پلاستیکی به نام ایرباکس قرار دارد که در فضای موتور و نزدیک به لوله ورودی هوا نصب شده است. این فیلتر معمولاً از جنس کاغذ چین‌دار است و وظیفه دارد ذرات ریز گردوغبار، حشرات و شن را پیش از ورود هوا به موتور بگیرد؛ در غیر این صورت این ذرات می‌توانند به دیواره سیلندر و رینگ‌های پیستون آسیب برسانند و در بلندمدت هزینه تعمیرات موتور را افزایش دهند.

مقالات مرتبط :

خودرو ۱۴۰۵/۰۵/۱۵

مقایسه کوییک آر و پراید 111

خودرو ۱۴۰۵/۰۵/۲۴

راهنمای کامل استعلام و پرداخت بیمه شخص ثالث خودرو در سال 1405

فیلتر کابین در اغلب خودروها پشت داشبورد و نزدیک به جعبه داشبورد سمت شاگرد جای گرفته است. در برخی خودروها هم این فیلتر زیر داشبورد یا در محفظه موتور نزدیک به دیواره شیشه جلو نصب می‌شود. هوایی که از دریچه‌های کولر و بخاری وارد کابین می‌شود، پیش از رسیدن به سرنشینان از این فیلتر عبور می‌کند. به طور خلاصه، فیلتر هوای موتور برای سلامت موتور اهمیت دارد و فیلتر کابین برای سلامت و راحتی سرنشینان.

کاهش شتاب‌گیری، افزایش مصرف سوخت و صدای نامنظم مکش هوا از نشانه‌های کثیف بودن فیلتر هوای موتور است، در حالی که کاهش دبی باد کولر و بخاری، بوی نم یا کپک و بخار گرفتن شیشه‌ها نشانه کثیف بودن فیلتر کابین به شمار می‌روند. با مشاهده هرکدام از این علائم بهتر است هرچه زودتر فیلتر مربوطه را بررسی و در صورت نیاز تعویض کنید.

وقتی فیلتر هوای موتور با گردوغبار پر می‌شود، جریان هوای ورودی به موتور کاهش پیدا می‌کند و نسبت هوا به سوخت به هم می‌خورد. این وضعیت معمولاً با کاهش شتاب‌گیری خودرو، افزایش مصرف سوخت، صدای نامنظم یا خفه هنگام تلاش موتور برای مکش هوا و در موارد شدیدتر، بوی سوختگی خفیف از سمت موتور همراه است. به گفته کارشناسان همراه مکانیک، ساده‌ترین راه تشخیص گرفتگی فیلتر هوا این است که آن را در برابر نور بگیرید؛ اگر نور به سختی از منافذ آن عبور کند، زمان تعویض فرا رسیده است (همراه مکانیک). همین موضوع یکی از دلایلی است که در راهنمای علت افزایش ناگهانی مصرف سوخت خودرو هم به آن اشاره شده است.

فیلتر کابین کثیف روی عملکرد موتور تأثیری ندارد اما کیفیت هوای داخل خودرو را به شدت پایین می‌آورد. کاهش محسوس دبی باد از دریچه‌های کولر و بخاری حتی در دور تند فن، بوی نم یا کپک هنگام روشن کردن کولر، تجمع سریع‌تر گردوغبار روی داشبورد و صندلی‌ها و بخار گرفتن شیشه‌ها در هوای مرطوب از مهم‌ترین نشانه‌های کثیفی فیلتر کابین هستند. طبق گزارش Jiffy Lube، کاهش شدید جریان هوا و بوی نامطبوع دائمی از رایج‌ترین علائمی است که رانندگان گزارش می‌کنند (Jiffy Lube).

فاصله معمول تعویض فیلتر هوای موتور در بیشتر خودروها بین ده تا پانزده هزار کیلومتر یا هر شش ماه یک‌بار است، در حالی که فیلتر کابین معمولاً هر دوازده تا پانزده هزار کیلومتر یا سالی یک بار تعویض می‌شود. در شهرهای پرترافیک و پرگردوغبار بهتر است این فاصله کوتاه‌تر شود و هر پنج هزار کیلومتر یک‌بار فیلترها بررسی شوند.

طبق راهنمای مجله همراه مکانیک، در شرایط عادی فیلتر هوا هر پنج هزار کیلومتر و در شهرهای آلوده حتی هر سه تا چهار هزار کیلومتر باید بررسی و در صورت نیاز تعویض شود (همراه مکانیک). این بازه‌ها تقریبی هستند و دفترچه راهنمای هر خودرو دقیق‌ترین منبع برای تعیین فاصله تعویض است، چون سازنده هر مدل با توجه به طراحی موتور و سیستم تهویه بازه مشخصی را تعیین کرده است. برای فیلتر کابین هم اگرچه بازه دوازده تا پانزده هزار کیلومتر رایج است، در شرایط گردوغبار زیاد یا فصل گرده‌افشانی گیاهان بهتر است این فاصله کوتاه‌تر شود.

تعویض فیلتر هوای موتور در بیشتر خودروها بدون نیاز به ابزار تخصصی و تنها در چند مرحله ساده انجام می‌شود: خودرو را خاموش کنید، محفظه ایرباکس را زیر کاپوت پیدا کنید، گیره‌ها یا پیچ‌های آن را باز کنید، فیلتر کهنه را بیرون بیاورید، داخل محفظه را تمیز کنید، فیلتر نو را با جهت درست جا بزنید و درپوش را ببندید.

پیش از شروع کار، اجازه دهید موتور کاملاً خنک شود و خودرو را روی سطحی صاف پارک کنید. طبق راهنمای PartCatalog، این کار معمولاً بین پانزده تا سی دقیقه زمان می‌برد و به ابزاری بیش از یک پیچ‌گوشتی ساده نیاز ندارد (PartCatalog).

1. کاپوت را باز کنید و بگذارید موتور کاملاً خنک شود، سپس خودرو را روی سطحی صاف و تخت پارک کنید.
2. محفظه پلاستیکی ایرباکس را که به لوله ورودی هوا با قطر تقریبی هفت تا ده سانتی‌متر وصل است، در فضای موتور پیدا کنید.
3. گیره‌های فنری یا پیچ‌های نگهدارنده درپوش ایرباکس را با دست یا پیچ‌گوشتی باز کنید؛ در بیشتر خودروها این گیره‌ها با فشار انگشت باز می‌شوند.
4. در صورت وجود، سیم حسگر جریان هوا یا شیلنگ متصل به درپوش را با احتیاط جدا کنید و درپوش را کاملاً بردارید.
5. فیلتر کهنه را از داخل محفظه بیرون بیاورید و جهت نصب آن را که معمولاً با یک فلش روی بدنه فیلتر مشخص شده به خاطر بسپارید.
6. داخل محفظه را از برگ، شن و گردوغبار با دستمال خشک یا جاروبرقی با نازل باریک تمیز کنید و مراقب باشید ذراتی به داخل لوله هوا نریزد.
7. فیلتر نو را با همان جهت فلش فیلتر قبلی داخل محفظه جا بزنید تا کاملاً بنشیند.
8. درپوش ایرباکس را ببندید، گیره‌ها یا پیچ‌ها را محکم کنید و در صورت جدا کردن، سیم حسگر را دوباره وصل کنید.

فیلتر کابین در بیشتر خودروها پشت جعبه داشبورد جلوی صندلی شاگرد قرار دارد و تعویض آن با خالی کردن داشبورد، باز کردن گیره‌های کناری، بیرون آوردن فیلتر کهنه و جای‌گذاری فیلتر نو با جهت درست فلش هوا در چند دقیقه انجام می‌شود.

بر اساس راهنمای JB Tools، برای این کار معمولاً نیازی به ابزار خاصی نیست و در بیشتر خودروها فقط یک پیچ‌گوشتی ساده کافی است (JB Tools).

1. خودرو را در سطحی صاف پارک کنید و جعبه داشبورد جلوی صندلی شاگرد را کاملاً خالی کنید.
2. گیره‌های پلاستیکی دو طرف جعبه داشبورد را به سمت داخل فشار دهید تا جعبه به سمت پایین باز شود و به راحتی پایین بیاید.
3. درپوش مستطیلی محفظه فیلتر کابین را که پشت جعبه داشبورد قرار دارد پیدا کنید و گیره‌های کناری آن را باز کنید.
4. فیلتر کهنه را به آرامی بیرون بکشید و مراقب باشید برگ یا خاک انباشته‌شده روی آن وارد محفظه فن نشود.
5. فلش جهت جریان هوا را که روی لبه فیلتر کهنه چاپ شده بررسی کنید تا فیلتر نو را در همان جهت نصب کنید.
6. داخل محفظه را با دستمال خشک یا جاروبرقی با نازل باریک از گردوغبار باقی‌مانده پاک کنید.
7. فیلتر نو را با جهت درست فلش داخل محفظه جا بزنید تا کاملاً و بدون فاصله بنشیند.
8. درپوش محفظه و جعبه داشبورد را به ترتیب معکوس مراحل باز کردن دوباره ببندید و کولر یا بخاری را برای اطمینان از بهبود جریان هوا روشن کنید.

اگر محفظه ایرباکس یا محفظه فیلتر کابین شکسته یا گیره‌های آن زنگ‌زده و شکننده باشد، یا اگر بعد از تعویض فیلتر همچنان چراغ چک انجین روشن بماند یا افت شتاب ادامه داشته باشد، بهتر است کار را به مکانیک بسپارید تا از سالم بودن حسگرها و سایر اجزای مرتبط مطمئن شوید.

تعویض هر دو فیلتر در اغلب خودروها کاری ساده است، اما گاهی محل دسترسی به دلیل طراحی خاص برخی مدل‌ها دشوار می‌شود یا گیره‌های پلاستیکی به مرور زمان شکننده و آسیب‌پذیر می‌شوند. اگر پس از تعویض فیلتر هوا، مشکل کاهش شتاب یا افزایش مصرف سوخت برطرف نشد، ممکن است دلیل دیگری مثل خرابی سنسور اکسیژن، گرفتگی انژکتور یا مشکل جرقه‌زنی وجود داشته باشد که بهتر است توسط یک تعمیرکار بررسی شود. همچنین اگر همزمان با کثیف بودن فیلتر هوا چراغ چک انجین هم روشن شد، بهتر است ابتدا سایر دلایل احتمالی را در راهنمای دلایل روشن شدن چراغ چک انجین بررسی کنید تا مطمئن شوید مشکل فقط به فیلتر هوا محدود نیست. یک مکانیک باتجربه معمولاً در چند دقیقه با یک دستگاه دیاگ می‌تواند مشخص کند که مشکل به فیلتر مربوط است یا به قطعه دیگری از سیستم موتور.

قیمت خود فیلتر هوا و فیلتر کابین در بازار قطعات ایران بسته به مدل خودرو و برند از حدود صد و پنجاه هزار تومان تا چهارصد هزار تومان یا بیشتر متغیر است، و چون تعویض هر دو فیلتر معمولاً بدون نیاز به مکانیک انجام می‌شود، هزینه اصلی همان قیمت خرید فیلتر نو خواهد بود.

بر اساس بررسی قیمت‌های بازار قطعات خودرو، فیلتر کابین خودروهای معمولی از حدود صد و پنجاه تا دویست هزار تومان شروع می‌شود و برای برخی مدل‌ها با فیلتر کربن اکتیو به چهارصد هزار تومان یا بیشتر هم می‌رسد. فیلتر هوای موتور معمولاً ارزان‌تر از فیلتر کابین است، اما قیمت دقیق آن هم به مدل و برند بستگی دارد. اگر تصمیم بگیرید کار را به تعمیرگاه بسپارید، معمولاً فقط هزینه اجرت کمی به قیمت فیلتر اضافه می‌شود، چون این کار در بیشتر خودروها کمتر از نیم ساعت زمان می‌برد. برای مقایسه، هزینه یک نوبت تعویض روغن موتور که در راهنمای زمان تعویض روغن موتور توضیح داده شده، معمولاً چند برابر هزینه تعویض فیلتر هوا و فیلتر کابین است.

تعویض فیلتر هوا و فیلتر کابین از ساده‌ترین تعمیرات دوره‌ای خودرو است که با کمی دقت و بدون نیاز به تخصص مکانیکی در خانه انجام می‌شود. رعایت فاصله تعویض ده تا پانزده هزار کیلومتر برای فیلتر هوا و دوازده تا پانزده هزار کیلومتر برای فیلتر کابین، همراه با توجه به علائمی مثل افت شتاب، افزایش مصرف سوخت و کاهش باد کولر، به حفظ عملکرد موتور و سلامت هوای داخل کابین کمک می‌کند. اگر پس از تعویض فیلتر مشکل برطرف نشد یا در دسترسی به محفظه فیلتر با مانعی جدی روبه‌رو شدید، بهتر است کار را به یک مکانیک باتجربه بسپارید.

Jiffy Lube, How Often to Change Cabin Air Filter, jiffylube.com/resource-center/how-often-to-change-cabin-air-filter

همراه مکانیک، بهترین زمان تعویض انواع فیلترهای خودرو، hamrah-mechanic.com/mag/time-to-change-car-filters

PartCatalog, How to Replace Your Engine Air Filter: DIY Guide, partcatalog.com/blogs/air-and-fuel-delivery/how-to-replace-your-engine-air-filter-diy-guide