برای یادگیری گیتار در خانه به عنوان مبتدی، یک ساز مناسب سطح خودتان انتخاب کنید، وسایل ضروری مثل کوککننده و پیک را تهیه کنید، روی وضعیت درست نشستن و قرارگیری انگشتها تمرکز کنید و با پنج آکورد پایه تمرین روزانه کوتاه و منظم را شروع کنید؛ همین مسیر ساده در چند هفته شما را به نواختن اولین آهنگ کامل میرساند.
- انتخاب گیتار آکوستیک یا کلاسیک برای اغلب مبتدیان راحتتر از الکتریک است، چون نیاز به تجهیزات جانبی کمتری دارد.
- کوککننده، پیک، بند و یک استند ساده اولین خریدهای ضروری بعد از خود ساز هستند.
- وضعیت درست نشستن و زاویه مچ دست، پیش از یادگیری آکورد، پایه اصلی پیشرفت بدون درد است.
- پنج آکورد C، G، D، Em و Am پرکاربردترین آکوردهای شروع یادگیری گیتار در سراسر دنیا هستند.
- تمرین کوتاه و روزانه، حتی بیست دقیقه، بسیار مؤثرتر از جلسات طولانی و نامنظم آخر هفته است.
- طبق پژوهش فندر، حدود نود درصد از تازهواردها گیتار را در سال اول کنار میگذارند؛ برنامه منظم این ریسک را کم میکند.
انتخاب اولین گیتار؛ آکوستیک، کلاسیک یا الکتریک
برای اغلب مبتدیانی که در خانه و بدون معلم شروع میکنند، گیتار کلاسیک یا آکوستیک معمولاً انتخاب بهتری نسبت به الکتریک است، چون نیاز به آمپلیفایر و کابل ندارد و سیمهای نایلونی گیتار کلاسیک برای انگشتان تازهکار راحتتر است؛ انتخاب نهایی در نهایت به سبک موسیقی موردعلاقه و بودجه شما بستگی دارد.
هر سه نوع گیتار میتوانند نقطه شروع خوبی باشند، اما تفاوتهای آنها روی سرعت پیشرفت و انگیزه شما در ماههای اول اثر میگذارد. گیتار کلاسیک با سیمهای نایلونی فشار کمتری به نوک انگشتان وارد میکند و برای کودکان و بزرگسالانی که نگران درد انگشت هستند مناسبتر است. گیتار آکوستیک با سیمهای فلزی صدای رساتری دارد و برای نواختن آهنگهای پاپ و فولک محبوبتر است، هرچند در هفتههای اول کمی سختتر از کلاسیک است. گیتار الکتریک سیمهای نازکتر و دسته باریکتری دارد که فشردن آکورد را سادهتر میکند، اما به آمپلیفایر، کابل و معمولاً هدفون نیاز دارد تا در خانه بدون آزار همسایهها قابل تمرین باشد.
گیتار آکوستیک برای مبتدی
گیتار آکوستیک انتخابی همهکاره است که بدون هیچ تجهیزات جانبی، صدای کامل و رسا تولید میکند. سیمهای فلزی در چند هفته اول کمی به نوک انگشتان فشار میآورند، اما همین موضوع باعث میشود پوست انگشتان سریعتر پینه ببندد و آماده نواختن طولانیتر شود.
گیتار کلاسیک برای شروع نرمتر
گیتار کلاسیک با دسته پهنتر و سیمهای نایلونی، ملایمترین گزینه برای شروع است. این ویژگی آن را به انتخاب رایج آموزشگاههای موسیقی برای کودکان و مبتدیانی تبدیل کرده که هنوز پوست انگشتانشان به فشار سیم عادت نکرده است.
گیتار الکتریک و نیاز به تجهیزات جانبی
گیتار الکتریک به تنهایی صدای بلندی ندارد و برای تمرین در خانه به آمپلیفایر کوچک یا هدفون و کابل نیاز دارد. در عوض دسته باریک و سیمهای نرمتر آن، فشردن آکورد و ریف را برای برخی مبتدیان سادهتر میکند.
تجهیزات و لوازم ضروری برای شروع
برای شروع یادگیری گیتار در خانه، پیش از خرید هر وسیله اضافی، فقط به یک کوککننده دقیق، چند پیک با ضخامت متفاوت، یک بند مناسب و در صورت امکان یک استند یا کیف نگهداری نیاز دارید؛ بقیه تجهیزات را میتوان بعداً و بر اساس نیاز واقعی اضافه کرد.
کوک بودن ساز مهمترین عامل برای گوش تازهکار است، چون تمرین با گیتاری که کوک نیست، عادتهای شنیداری اشتباه میسازد. اپلیکیشنهای کوککننده رایگان روی گوشی، دقتی نزدیک به دستگاههای حرفهای دارند و برای شروع کافی هستند. پیکهای نازک صدای ملایمتری برای ریتمنوازی دارند و پیکهای ضخیمتر برای نواختن ریف و سولو مناسبترند، بنابراین داشتن چند ضخامت مختلف در جیب تمرین منطقی است. یک استند ساده باعث میشود گیتار همیشه در دید باشد و احتمال برداشتن آن برای تمرین کوتاه، حتی در میان کارهای روزانه، بیشتر شود.
نحوه صحیح نشستن و قرارگیری دستها
برای جلوگیری از درد کمر، گردن و مچ دست، روی صندلی بدون دسته و با کمر صاف بنشینید، گیتار را روی پای مناسب دست غالب خود قرار دهید، شست دست چپ را پشت دسته و تقریباً مقابل انگشت میانی نگه دارید و اجازه ندهید مچ دست بیش از حد خم شود.
بسیاری از مشکلات درد و ناراحتی در ماههای اول یادگیری، نه بهخاطر خود آکوردها، بلکه بهخاطر وضعیت نادرست بدن بهوجود میآید. نقطه ثابت شست دست، همانطور که پشت دسته گیتار و تقریباً روبهروی انگشت میانی قرار میگیرد، محور اصلی حرکت باقی انگشتها است. اگر شست از بالای دسته آویزان شود یا بیش از حد فشرده شود، فشردن آکوردهای کامل سختتر و خستهکنندهتر خواهد شد. زانوی دست غالب باید کمی بالاتر از زانوی دیگر باشد تا بدنه گیتار بدون کمک دست ثابت بماند و دست دیگر آزادانه روی دسته حرکت کند. تنفس آرام و شانههای رها نیز به کاهش تنش عضلانی در جلسات طولانیتر کمک میکند.
یادگیری اولین آکوردها
پنج آکورد C، G، D، Em و Am پایه اکثر آهنگهای ساده پاپ، فولک و راک هستند و یادگیری درست انگشتگذاری هرکدام، همراه با تمرین روزانه جابهجایی بین دو آکورد، سریعترین راه برای نواختن اولین آهنگ کامل در خانه است.
بهجای حفظ کردن شکل هر آکورد بهتنهایی، روی حس فاصله بین پردهها و فشار یکنواخت هر انگشت تمرکز کنید. جدول زیر انگشتگذاری ساده هر آکورد و چند نمونه از سبک آهنگهایی که از آنها استفاده میکنند را نشان میدهد.
| آکورد | توضیح انگشتگذاری | آهنگهای رایج |
|---|---|---|
| C | انگشت اشاره روی پرده اول سیم دوم، انگشت میانی روی پرده دوم سیم چهارم، انگشت حلقه روی پرده سوم سیم پنجم | بسیاری از آهنگهای پاپ ساده با پیشرفت آکورد از C به G |
| G | انگشت اشاره روی پرده دوم سیم پنجم، انگشت میانی روی پرده سوم سیم ششم، انگشت حلقه روی پرده سوم سیم اول | بسیاری از آهنگهای فولک و کانتری |
| D | انگشت اشاره روی پرده دوم سیم سوم، انگشت میانی روی پرده دوم سیم اول، انگشت حلقه روی پرده سوم سیم دوم | ترکیب رایج با آکورد G و A در آهنگهای راک ساده |
| Em | انگشت میانی روی پرده دوم سیم پنجم، انگشت حلقه روی پرده دوم سیم چهارم، سادهترین آکورد مینور برای شروع | بسیاری از ریفهای راک و بلوز ساده |
| Am | انگشت اشاره روی پرده اول سیم دوم، انگشت میانی روی پرده دوم سیم سوم، انگشت حلقه روی پرده دوم سیم چهارم | آهنگهای آرام با حال و هوای مینور |
بعد از تسلط نسبی بر شکل هر آکورد بهتنهایی، تمرین جابهجایی آرام بین دو آکورد، مثلاً از G به C یا از Am به Em، مهمتر از سرعت فشردن یک آکورد بهتنهایی است، چون بیشتر آهنگهای واقعی همین جابهجاییها را میطلبند. تمرین این جابهجایی با مترونومی روی سرعت کم و افزایش تدریجی سرعت، یکی از مؤثرترین روشهایی است که مربیان گیتار توصیه میکنند.
الگوهای پایه ضربآهنگ
سادهترین الگوی ضربآهنگ برای شروع، ضرب پیوسته رو به پایین روی هر ضرب از میزان است؛ بعد از تسلط بر این الگو میتوانید ضربهای رو به بالا را بین آنها اضافه کنید تا ریتم طبیعیتر و کمتر یکنواخت به گوش برسد.
تمرکز اولیه باید روی ثابت نگهداشتن سرعت مچ دست باشد، نه لزوماً زدن هر سیم در هر ضرب. بسیاری از مربیان گیتار توصیه میکنند مچ دست حتی روی ضربهایی که سیمی نواخته نمیشود هم حرکت کند، تا حس زمانبندی از ابتدا در بدن نهادینه شود. پس از چند هفته تمرین با الگوی پیوسته، میتوان الگوهای رایجتری مانند پایین، پایین بالا، بالا، پایین بالا را امتحان کرد که در بسیاری از آهنگهای پاپ و فولک دیده میشود. تمرین با مترونوم یا یک آهنگ ساده کمک میکند سرعت ضرب یکنواخت بماند و شتابگرفتن ناخواسته در بخشهای سریعتر آهنگ کاهش یابد.
برنامه تمرین روزانه؛ چه مقدار زمان کافی است؟
پژوهشهای آموزش موسیقی نشان میدهند بیست تا سی دقیقه تمرین متمرکز روزانه برای مبتدیان مؤثرتر از جلسات طولانی و پراکنده آخر هفته است؛ همین مقدار زمان، اگر هر روز تکرار شود، در هشت تا دوازده هفته میتواند شما را به نواختن آهنگهای کامل ساده برساند.
ثبات تمرین اهمیت بیشتری نسبت به طول هر جلسه دارد؛ بیست دقیقه تمرین هر روز، نتیجه بهتری نسبت به سه ساعت تمرین فقط یک روز در هفته میدهد، چون مغز و عضلات انگشتان به تکرار منظم نیاز دارند تا حرکتها را به حافظه عضلانی بسپارند. اگر با اصول برنامهریزی هفتگی برای درس یا کار آشنا هستید، میتوانید از همان روش در اصول برنامهریزی درسی هفتگی برای زمانبندی تمرین گیتار هم استفاده کنید. برای جلسات کوتاه اما بدون حواسپرتی، تکنیک تمرکز مبتنی بر بازههای زمانی کوتاه که در تکنیک پومودورو برای افزایش تمرکز در مطالعه توضیح داده شده، برای تمرین ساز هم قابل استفاده است. یک جلسه تمرین بیست دقیقهای میتواند به این شکل تقسیم شود.
- پنج دقیقه گرمکردن انگشتها و تمرین آرام تعویض بین دو آکورد
- ده دقیقه تمرین الگوی ضربآهنگ همراه با مترونوم یا یک آهنگ ساده
- پنج دقیقه نواختن یک آهنگ کامل و ساده با آکوردهای یادگرفتهشده
- بررسی نهایی کوک ساز و وضعیت نشستن پیش از پایان جلسه
اشتباهات رایج مبتدیان و راه اجتناب از آنها
رایجترین اشتباهات مبتدیان شامل فشار بیشازحد انگشتان روی سیم، تمرین طولانی بدون استراحت در یک جلسه، نادیده گرفتن کوکبودن ساز و مقایسه سریع پیشرفت خود با نوازندگان باتجربه است که هرکدام میتواند انگیزه یادگیری را در هفتههای اول از بین ببرد.
فشار بیش از حد انگشتان روی دسته، نهتنها باعث درد بیمورد میشود بلکه صدای آکورد را هم خفه و نامناسب میکند؛ فشار لازم معمولاً کمتر از چیزی است که مبتدیان تصور میکنند. تمرین طولانی و خستهکننده در یک جلسه، بهخصوص در هفتههای اولی که نوک انگشتان هنوز پینه نبسته، میتواند باعث درد شدید و حتی توقف کامل تمرین شود؛ استراحت کوتاه بین بخشهای تمرین از فرسودگی جلوگیری میکند. طبق گزارشی که شرکت فندر بر پایه نظرسنجی از حدود ده هزار نوازنده تازهکار منتشر کرده، حدود نود درصد از گیتاریستهای تازهوارد در همان سال اول ساز را کنار میگذارند؛ جزئیات این گزارش را میتوانید در این خبر گیتار ورلد بخوانید. بخش بزرگی از این افت انگیزه به انتظارات نامعقول از سرعت پیشرفت و مقایسه با نوازندگان حرفهای برمیگردد. به گفته بسیاری از مربیان گیتار، صبر در برابر پیشرفت آهسته هفتههای اول، مهمترین مهارتی است که یک مبتدی باید پیش از یادگیری هر آکورد جدید در خودش تقویت کند.
منابع رایگان برای یادگیری؛ اپلیکیشنها و کانالهای آموزشی
برای یادگیری گیتار در خانه بدون هزینه معلم خصوصی، پلتفرمهایی مثل JustinGuitar با صدها درس رایگان متنی و ویدیویی و Fender Play با دورههای آغازین رایگان، همراه با یک اپلیکیشن کوککننده معتبر، ترکیب کاملی برای شروع مستقل فراهم میکنند.
JustinGuitar یکی از قدیمیترین و معتبرترین منابع رایگان آموزش گیتار در دنیاست که بیش از یک میلیون کاربر ثبتنامشده و بیش از هزار درس رایگان دارد و مسیر مشخصی از سطح مبتدی تا پیشرفته ارائه میدهد؛ میتوانید دوره مبتدی آن را در justinguitar.com ببینید. Fender Play هم با دورههای مبتنی بر آهنگهای واقعی و امکان شروع رایگان، مسیر یادگیری را برای کسانی که با نواختن آهنگ کامل انگیزه میگیرند جذاب میکند و در fender.com/play در دسترس است. اگر به دنبال روشی سیستماتیکتر برای ارزیابی اعتبار دورههای آنلاین رایگان در هر زمینهای هستید، راهنمای چگونه دورههای آنلاین رایگان معتبر پیدا کنیم میتواند در انتخاب منابع آموزشی کمک کند. علاوه بر این، اپلیکیشنهای کوککننده رایگان روی گوشی دقتی مناسب مبتدیان دارند و بسیاری از کانالهای آموزشی یوتیوب، با محتوای فارسی و انگلیسی، درسهای تصویری گامبهگام برای تمرین همراه ویدیو ارائه میدهند.
یادگیری گیتار در خانه به عنوان مبتدی، مسیری قابل دسترس برای هر کسی است که ساز مناسب، چند وسیله ساده، وضعیت درست بدن و برنامه تمرین کوتاه اما روزانه را رعایت کند. تمرکز بر پنج آکورد پایه، یک الگوی ساده ضربآهنگ و استفاده از منابع رایگان معتبر، بدون نیاز به معلم خصوصی در هفتههای اول، میتواند شما را به نواختن اولین آهنگ کامل برساند. مهمترین عامل موفقیت، ثبات در تمرین کوتاه روزانه و صبر در برابر پیشرفت تدریجی است، نه شتاب برای یادگیری سریع.
چند وقت طول میکشد تا یک مبتدی بتواند یک آهنگ کامل بنوازد؟
آیا درد نوک انگشتان در هفتههای اول طبیعی است؟
برای شروع باید گیتار آکوستیک بخرم یا الکتریک؟
چند آکورد برای شروع کافی است؟
آیا حتماً باید معلم خصوصی داشته باشم؟
بهترین زمان روز برای تمرین گیتار چه زمانی است؟
گزارش شرکت فندر درباره وضعیت نوازندگان تازهکار گیتار، به نقل از Guitar World
پلتفرم آموزشی رایگان JustinGuitar
Fender Play، دورههای آموزشی مبتنی بر آهنگ برای مبتدیان
