شایعترین دلایل افزایش ناگهانی مصرف سوخت خودرو عبارتند از فیلتر هوای کثیف، خرابی سنسور اکسیژن، پایین بودن فشار باد لاستیکها، فرسودگی شمعها، گرفتگی انژکتورها، روغن موتور کهنه، عادات رانندگی پرشتاب، سفرهای کوتاه با موتور سرد و روشن بودن مداوم کولر. هرکدام از این عوامل به تنهایی میتواند مصرف سوخت را چند درصد بالا ببرد و شناسایی زودهنگام آنها هزینههای آینده را کاهش میدهد.
مصرف سوخت خودرو تابعی از چند مکانیزم بههمپیوسته است؛ ورود هوا به موتور، پاشش سوخت، احتراق، مقاومت غلتشی چرخها و شرایط رانندگی. وقتی هرکدام از این مکانیزمها دچار اختلال شود، واحد کنترل موتور (ECU) برای جبران افت عملکرد، سوخت بیشتری تزریق میکند یا موتور برای رسیدن به همان سرعت، انرژی بیشتری مصرف میکند. در ادامه رایجترین دلایل فنی و رفتاری افزایش ناگهانی مصرف سوخت را با جزئیات بررسی میکنیم.
فیلتر هوای کثیف یا مسدود، جریان هوای ورودی به موتور را محدود میکند و باعث میشود واحد کنترل موتور برای حفظ نسبت هوا به سوخت، بنزین بیشتری تزریق کند؛ در خودروهای قدیمیتر با کاربراتور این افت میتواند چند درصد مصرف سوخت را بالا ببرد.
در خودروهای مدرن انژکتوری، فیلتر هوای کثیف معمولاً بهجای افزایش مستقیم مصرف، افت شتابگیری و کاهش قدرت موتور ایجاد میکند؛ اما همین افت شتاب باعث میشود راننده برای رسیدن به سرعت دلخواه، پدال گاز را بیشتر فشار دهد و در عمل مصرف واقعی سوخت بالا برود. طبق اطلاعات منتشرشده توسط وزارت انرژی آمریکا در سایت fueleconomy.gov، در خودروهای قدیمیتر با کاربراتور، تعویض فیلتر هوای مسدود میتواند چند درصد به بهبود مصرف سوخت و شتابگیری کمک کند.
کاهش شتابگیری، صدای نامنظم موتور در دور آرام، بوی سوخت نسوخته از اگزوز و روشن شدن چراغ چک انجین از نشانههای رایج فیلتر هوای کثیف هستند. بازدید فیلتر هوا معمولاً هر ده تا پانزده هزار کیلومتر یا طبق توصیه کارخانه سازنده توصیه میشود و یکی از سادهترین و ارزانترین کارهای نگهداری خودرو محسوب میشود که هر مالک میتواند بدون نیاز به تعمیرگاه انجام دهد.
سنسور اکسیژن میزان اکسیژن باقیمانده در گاز اگزوز را اندازه میگیرد و این داده را به واحد کنترل موتور میفرستد؛ وقتی این سنسور خراب یا کثیف شود، اطلاعات نادرست میفرستد و موتور مخلوط هوا و سوخت غنیتر از حد نیاز میسازد که مصرف سوخت را بهطور محسوسی بالا میبرد.
خرابی سنسور اکسیژن معمولاً با روشن شدن چراغ چک انجین همراه است، هرچند در مراحل اولیه ممکن است هیچ هشدار قابل مشاهدهای روی داشبورد ظاهر نشود و تنها نشانه آن افزایش تدریجی یا ناگهانی مصرف سوخت باشد. برای بررسی دقیقتر علل روشن شدن چراغ چک انجین و ارتباط آن با مصرف سوخت، میتوانید مطلب دلایل روشن شدن چراغ چک انجین را در چکخبر مطالعه کنید.
در کنار سنسور اکسیژن، سنسور جریان هوای ورودی (MAF) نیز نقش مهمی در تعیین میزان سوخت تزریقی دارد. اگر این سنسور به دلیل تجمع گرد و غبار یا رسوب روغن دچار خطا شود، اطلاعات نادرستی درباره حجم هوای ورودی به واحد کنترل موتور میدهد و در نتیجه نسبت سوخت به هوا بههم میریزد. تمیز کردن دورهای این سنسور با اسپری مخصوص یا بررسی آن در تعمیرگاه، یکی از راههای ساده پیشگیری از افزایش مصرف سوخت است.
پایین بودن فشار باد لاستیک، سطح تماس لاستیک با جاده و در نتیجه مقاومت غلتشی را افزایش میدهد و موتور برای حرکت خودرو باید انرژی بیشتری تولید کند؛ طبق دادههای وزارت انرژی آمریکا هر یک پوند افت فشار باد از حد استاندارد میتواند حدود دو دهم درصد مصرف سوخت را بالا ببرد.
به گفته منبع رسمی fueleconomy.gov، نگهداشتن فشار باد لاستیکها در حد استاندارد کارخانه بهطور میانگین حدود شش دهم درصد و در برخی خودروها تا سه درصد به بهبود مصرف سوخت کمک میکند. این عدد در نگاه اول کوچک به نظر میرسد، اما در طول یک سال رانندگی روزانه، به هزینه قابل توجهی تبدیل میشود. فشار باد استاندارد هر خودرو معمولاً روی برچسب داخل درب راننده یا در دفترچه راهنما درج شده است.
خارج بودن تراز چرخها یا نامتعادل بودن بالانس آنها نیز مقاومت غلتشی را بالا میبرد و باعث سایش نامنظم آج لاستیک میشود که به نوبه خود مصرف سوخت را افزایش میدهد. کشیده شدن فرمان به یک طرف، لرزش در سرعتهای بالا و سایش ناهموار آج از نشانههای رایج این مشکل هستند. برای انتخاب لاستیک مناسب و اصولی که هم عمر بیشتری دارد و هم مصرف سوخت را بهینه نگه میدارد، راهنمای خرید لاستیک مناسب خودرو در چکخبر میتواند مفید باشد.
شمعهای فرسوده یا کوئلهای جرقه ضعیف باعث احتراق ناقص سوخت در سیلندر میشوند؛ بخشی از سوخت بدون سوختن کامل از اگزوز خارج میشود و موتور برای تولید همان قدرت، به سوخت بیشتری نیاز پیدا میکند که در عمل به معنای افزایش مصرف است.
لرزش موتور در دور آرام، تکان خوردن خودرو هنگام شتابگیری و افت محسوس قدرت از علائم رایج شمع فرسوده هستند. اغلب مکانیکهای باتجربه معتقدند که بسیاری از رانندگان تا زمان روشن شدن چراغ چک انجین یا خرابی کامل موتور، سراغ بازدید شمعها نمیروند؛ در حالی که بازدید و تعویض بهموقع شمع، یکی از ارزانترین راههای جلوگیری از هدررفت سوخت است. عمر معمول شمع بسته به نوع آن، از حدود بیست هزار تا صد هزار کیلومتر متغیر است.
انژکتورهای گرفته یا کثیف نمیتوانند سوخت را بهصورت پودر ریز و یکنواخت در محفظه احتراق بپاشند؛ این پاشش نامنظم باعث احتراق ناقص، افت قدرت موتور و در نهایت مصرف بیشتر سوخت برای جبران عملکرد ضعیف احتراق میشود.
رسوب ناشی از سوخت بیکیفیت، ناخالصیهای باک بنزین و عمر طولانی خودرو بدون سرویس از دلایل اصلی گرفتگی انژکتورها هستند. استفاده مداوم از سوخت نامرغوب یا سوختگیری از جایگاههای نامطمئن، احتمال رسوبگذاری در انژکتور را بالا میبرد. شستوشوی دورهای انژکتور با مواد تمیزکننده تخصصی یا در موارد شدیدتر، باز کردن و شستوشوی فیزیکی آن در تعمیرگاه، معمولاً مصرف سوخت را به حالت عادی بازمیگرداند.
روغن موتور کهنه غلظت خود را از دست میدهد و اصطکاک داخلی قطعات متحرک موتور را بالا میبرد؛ استفاده از گرید روغن نامناسب نیز همین اثر را دارد و در هر دو حالت، موتور برای غلبه بر این اصطکاک اضافه، سوخت بیشتری مصرف میکند.
طبق اطلاعات fueleconomy.gov، استفاده از روغن موتور با گرید توصیهشده کارخانه، در مقایسه با گریدهای نامناسب میتواند یک تا دو درصد در مصرف سوخت صرفهجویی ایجاد کند. برای مثال استفاده از روغن با غلظت بالاتر از حد توصیهشده سازنده میتواند همین میزان افت مصرف سوخت را به همراه داشته باشد. زمانبندی دقیق تعویض روغن و انتخاب گرید صحیح در راهنمای زمان تعویض روغن موتور و عمر مفید روغن در چکخبر توضیح داده شده است.
شتابگیریهای تند، ترمزهای ناگهانی و رانندگی در دورهای بالای موتور، مصرف سوخت را حتی در یک خودروی کاملا سالم بهطور محسوسی بالا میبرد؛ چرا که موتور برای رسیدن سریع به سرعت بالا، نیاز به سوخترسانی بیشتر و لحظهای دارد.
رانندگی تهاجمی، تعویض دنده دیرهنگام در خودروهای دندهدستی، روشن نگه داشتن طولانی موتور در حالت درجا و حرکت پرشتاب در ترافیک شهری، همگی مصرف سوخت را نسبت به رانندگی آرام و یکنواخت افزایش میدهند. رانندگی در سرعتهای بالاتر از حدود نود کیلومتر بر ساعت نیز به دلیل افزایش مقاومت هوا، مصرف سوخت را به شکل غیرخطی بالا میبرد؛ یعنی افزایش سرعت از این نقطه به بعد، تاثیر بسیار بیشتری بر مصرف دارد نسبت به همان میزان افزایش سرعت در محدودههای پایینتر.
موتور سرد برای رسیدن به دمای کاری استاندارد نیازمند مخلوط سوخت غنیتر است؛ در سفرهای کوتاه، موتور اصلا فرصت نمیکند به دمای بهینه برسد و در نتیجه در تمام طول مسیر با نسبت سوخت به هوای غیربهینه کار میکند که مصرف را بالا میبرد.
ترکیب چند سفر کوتاه در طول روز بهجای یک مسیر یکپارچه و طولانیتر، از نظر مصرف سوخت بهمراتب ناکارآمدتر است، چرا که هر بار روشن کردن مجدد موتور سرد این چرخه ناکارآمد را از نو آغاز میکند. در فصلهای سرد سال این اثر شدیدتر است، زیرا زمان رسیدن موتور به دمای کاری طولانیتر میشود. نگهداری صحیح باتری در هوای سرد نیز به راهاندازی روانتر موتور کمک میکند که در نتیجه آن مصرف سوخت ابتدای مسیر کاهش مییابد؛ جزئیات بیشتر در راهنمای شارژ و نگهداری باتری خودرو در زمستان آمده است.
کمپرسور کولر بخشی از قدرت موتور را برای کار خود مصرف میکند؛ در رانندگی شهری با ترافیک سنگین و دور آرام موتور، روشن بودن مداوم کولر میتواند مصرف سوخت را تا بیست تا پنجاه درصد نسبت به حالت خاموش بودن کولر افزایش دهد.
این عدد قابل توجه که در گزارش carparts.com به آن اشاره شده، بیشتر در سرعتهای پایین و ترافیک شهری خود را نشان میدهد، چرا که موتور در دور پایین قدرت کمتری برای تامین انرژی کمپرسور دارد. در سرعتهای بالای جادهای، تاثیر کولر بر مصرف سوخت معمولا کمتر از باز بودن شیشهها است، چون شیشه باز مقاومت هوا را افزایش میدهد. برای رانندگی درونشهری، استفاده متعادل از کولر و خاموش کردن آن در ترافیک سنگین میتواند در مصرف سوخت صرفهجویی معناداری ایجاد کند.
وزن اضافی داخل خودرو، باربند و باکس سقفی مقاومت هوا و بار روی موتور را افزایش میدهند و ترمزهای گیر کرده که بهطور کامل رها نمیشوند، مقاومت مکانیکی مداومی روی چرخ ایجاد میکنند؛ هر دو عامل موتور را وادار به تولید نیروی بیشتر و مصرف سوخت بالاتر میکنند.
حمل وسایل غیرضروری در صندوق عقب، بهخصوص اجسام سنگین، وزن کلی خودرو را بالا میبرد و این وزن اضافه در هر شتابگیری و هر توقف، انرژی بیشتری مصرف میکند. باکس یا باربند سقفی خالی نیز حتی بدون بار، به دلیل افزایش مقاومت هوا در سرعتهای جادهای مصرف سوخت را بالا میبرد و بهتر است در زمان عدم استفاده از خودرو جدا شود. ترمز گیر کرده معمولا با داغ شدن غیرعادی رینگ، بوی سوختگی یا کشیده شدن خودرو به یک سمت هنگام رانندگی مستقیم قابل تشخیص است و نیاز به بررسی فوری در تعمیرگاه دارد.
اگر افزایش مصرف سوخت با روشن شدن چراغ چک انجین، صدای غیرعادی موتور، لرزش محسوس یا افت قدرت همراه باشد، مراجعه به تعمیرگاه ضروری است؛ اما بررسی فشار باد لاستیک، سطح روغن و تمیزی فیلتر هوا را هر رانندهای میتواند در چند دقیقه خودش انجام دهد.
پیش از مراجعه به تعمیرگاه، بررسی چند مورد ساده میتواند مشخص کند که آیا مشکل نیازمند تخصص فنی است یا با یک اقدام ساده در منزل قابل رفع است. فهرست زیر نقطه شروع خوبی برای این بررسی است.
به گفته بسیاری از مکانیکهای باتجربه، بخش بزرگی از مراجعهکنندگان با شکایت افزایش مصرف سوخت، مشکلی ساده مانند فیلتر هوای کثیف یا فشار باد پایین لاستیک دارند که در همان بازدید اول قابل رفع است؛ اما اگر پس از بررسی موارد ساده باز هم مصرف سوخت بالا باقی بماند، تشخیص دقیقتر با دستگاه دیاگ و بررسی سنسورها در تعمیرگاه ضروری خواهد بود.
| علامت مشاهدهشده | علت احتمالی | راهحل |
|---|---|---|
| افت شتابگیری و صدای نامنظم دور آرام | فیلتر هوای کثیف | تعویض فیلتر هوا |
| روشن شدن چراغ چک انجین همراه با افزایش مصرف | خرابی سنسور اکسیژن یا MAF | بررسی و تعویض سنسور در تعمیرگاه |
| کشیده شدن فرمان و سایش نامنظم آج | افت فشار باد یا خارج بودن تراز چرخها | تنظیم فشار باد و بالانس و تراز چرخها |
| لرزش موتور در دور آرام و افت قدرت | شمع یا کوئل جرقه فرسوده | تعویض شمعها و بازدید کوئل |
| افت قدرت کلی و پاشش نامنظم سوخت | گرفتگی انژکتورها | شستوشوی انژکتور یا تعویض |
| مصرف بالا در ترافیک با کولر روشن | بار اضافی کمپرسور کولر روی موتور | استفاده متعادل از کولر در ترافیک سنگین |
افزایش ناگهانی مصرف سوخت خودرو بهندرت یک علت واحد دارد و معمولا ترکیبی از چند عامل ساده مانند فیلتر هوای کثیف، فشار باد پایین لاستیک، روغن کهنه و عادات رانندگی، مصرف را بالا میبرد. بررسی دورهای این موارد ساده، پیش از مراجعه به تعمیرگاه برای تشخیصهای تخصصیتر مانند سنسور اکسیژن یا انژکتور، میتواند بخش زیادی از هزینه سوخت را ذخیره کند. در صورتی که مصرف سوخت پس از رفع موارد ساده همچنان بالا باقی بماند، بهتر است بدون اتلاف وقت، خودرو را برای بررسی دقیقتر به یک تعمیرگاه معتبر بسپارید.
Fuel Economy, U.S. Department of Energy, fueleconomy.gov/feg/maintain.jsp
CarParts.com, Why Is My Car Burning So Much Gas, carparts.com/blog/why-is-my-car-burning-so-much-gas
Firestone Complete Auto Care, Reasons for Poor Gas Mileage, firestonecompleteautocare.com
تیم تحریریه
دیدگاه شما برای ما ارزشمند است
تمامی حقوق برای سایت چه خبر محفوظ است
