آموزش قوانین تنیس روی میز و نحوه امتیازبندی آن

در تنیس روی میز هر گیم تا ۱۱ امتیاز ادامه دارد و برنده باید دست‌کم دو امتیاز اختلاف داشته باشد. سرویس هر دو امتیاز عوض می‌شود؛ از نتیجه ۱۰ مساوی به بعد، نوبت سرویس پس از هر امتیاز تغییر می‌کند. مسابقه از تعداد فرد گیم تشکیل می‌شود و بازیکنی که زودتر بیش از نصف گیم‌ها را ببرد، برنده مسابقه است. سرویس باید از کف دست باز و با پرتاب تقریباً عمودی آغاز شود.

مسابقه تنیس روی میز می‌تواند بهترین سه، پنج، هفت یا تعداد فرد دیگری از گیم‌ها باشد. «بهترین پنج گیم» یعنی بازیکنی که سه گیم را زودتر ببرد، مسابقه را تمام می‌کند. لازم نیست پنج گیم کامل انجام شود. قالب دقیق مسابقه را برگزارکننده پیش از شروع تعیین می‌کند.

هر گیم تا ۱۱ امتیاز است. اگر نتیجه ۱۰ بر ۱۰ شود، بازی تا زمانی ادامه دارد که یک نفر دو امتیاز جلو بیفتد؛ مانند ۱۲ بر ۱۰، ۱۳ بر ۱۱ یا ۱۷ بر ۱۵. رسیدن به ۱۱ با اختلاف یک امتیاز کافی نیست. این قاعده فشار امتیازهای پایانی را افزایش می‌دهد.

پس از هر گیم، بازیکنان سمت میز را عوض می‌کنند. در آخرین گیم ممکن مسابقه، وقتی یکی از طرفین به پنج امتیاز برسد، سمت‌ها عوض می‌شود. امتیازها حفظ می‌شوند و فقط جای بازیکنان تغییر می‌کند. این کار اثر نور، جریان هوا یا پس‌زمینه را متعادل می‌کند.

اگر حریف نتواند سرویس یا بازگشت قانونی انجام دهد، امتیاز به شما می‌رسد. توپ باید پس از برخورد به زمین شما، از روی یا کنار مجموعه تور عبور کند و روی زمین حریف بنشیند. اگر توپ پیش از برخورد به زمین حریف به بیرون برود، ضربه‌زننده امتیاز را از دست می‌دهد.

اگر توپ دو بار پیاپی به زمین یک طرف بخورد، همان طرف امتیاز را واگذار می‌کند. برخورد توپ با بدن، لباس یا چیزی که بازیکن حمل می‌کند پیش از عبور قانونی نیز می‌تواند امتیاز را به حریف بدهد. دست راکت‌دار تا مچ بخشی از راکت محسوب می‌شود؛ برخورد توپ به انگشتان همان دست و سپس عبور قانونی همیشه خطا نیست.

لمس سطح بازی با دست آزاد، حرکت دادن میز یا لمس مجموعه تور با بدن، لباس یا راکت در جریان رالی امتیاز را به حریف می‌دهد. تکیه دادن دست آزاد به میز برای حفظ تعادل مجاز نیست. تماس اتفاقی با لبه عمودی میز حکم تماس با سطح بالایی را ندارد، ولی نباید میز را حرکت دهد.

در آغاز گیم با قرعه تعیین می‌شود چه کسی سرویس، دریافت یا سمت میز را انتخاب کند. انتخاب اول، گزینه‌های باقی‌مانده را برای حریف می‌گذارد. پس از آن، هر بازیکن دو سرویس متوالی می‌زند و نوبت به طرف مقابل می‌رسد.

برای نمونه، بازیکن الف در امتیازهای اول و دوم سرویس می‌زند، بازیکن ب در سوم و چهارم و این چرخه ادامه می‌یابد. امتیاز گرفتن یا از دست دادن سرویس را زودتر عوض نمی‌کند. بازیکن باید ترتیب را به خاطر بسپارد یا از داور پیروی کند.

از نتیجه ۱۰ مساوی، هر بازیکن فقط یک سرویس می‌زند و نوبت عوض می‌شود. این ترتیب تا پایان گیم ادامه دارد. اگر ترتیب اشتباه شود، داور بازی را متوقف و با ترتیب درست ادامه می‌دهد؛ امتیازهای قبلی معمولاً باقی می‌مانند.

توپ باید آزاد روی کف دست باز و ثابت دست آزاد قرار بگیرد. مشت کردن دست، گرفتن توپ با انگشتان یا گذاشتن آن روی نوک انگشتان شروع قانونی نیست. دست باید پشت خط انتهایی و بالاتر از سطح میز باشد تا حریف و داور توپ را ببینند.

زننده توپ را تقریباً عمودی و بدون چرخش عمدی دست‌کم ۱۶ سانتی‌متر بالا می‌اندازد. توپ باید بدون برخورد با چیزی پایین بیاید و سپس ضربه زده شود. پرتاب کوتاه، مایل و پنهان‌شده از خطاهای رایج بازیکنان تفریحی است.

از شروع سرویس تا لحظه ضربه، توپ باید بالاتر از سطح میز و پشت خط انتهایی باشد. بدن، بازو، سر یا لباس نباید دید گیرنده را پنهان کند. پس از پرتاب، دست آزاد باید از فضای میان توپ و تور خارج شود. هدف این است که گیرنده حرکت و تماس را ببیند.

در انفرادی، توپ باید نخست یک بار به زمین زننده و سپس به زمین گیرنده بخورد. مسیر می‌تواند مستقیم یا مورب باشد و محدود به نیمه خاصی نیست. در دوبل، سرویس باید ابتدا نیمه راست زمین زننده و بعد نیمه راست زمین گیرنده را لمس کند.

اگر سرویس قانونی به تور برخورد کند و سپس درست در زمین گیرنده بنشیند، لت اعلام می‌شود. امتیازی داده نمی‌شود و همان بازیکن دوباره سرویس می‌زند. تعداد لت پیاپی محدودیت امتیازی ندارد، ولی سرویس جدید باید قانونی باشد.

اگر توپ به تور بخورد و بیرون برود یا به زمین زننده برگردد، لت نیست و گیرنده امتیاز می‌گیرد. برخورد تور در رالی عادی باعث توقف نمی‌شود؛ اگر توپ پس از تماس تور روی زمین حریف بنشیند، بازی ادامه دارد.

وقتی گیرنده آماده نیست و تلاش برای ضربه هم نمی‌کند، داور ممکن است لت اعلام کند. اگر گیرنده با وجود اعلام ناآمادگی به توپ حمله کند، وضعیت متفاوت می‌شود. وقفه بیرونی مانند ورود توپ دیگر به محوطه نیز می‌تواند باعث تکرار رالی شود.

پس از برخورد توپ به زمین شما، باید آن را طوری بزنید که از روی یا کنار تور عبور کند و روی سطح بالایی زمین حریف بنشیند. توپ می‌تواند به تور بخورد و عبور کند. ضربه از کنار پایه تور نیز قانونی است، اگر توپ از بیرون مجموعه تور به زمین حریف برسد.

در تنیس روی میز، برخلاف تنیس زمینی، والی کردن توپ پیش از برخورد به زمین مجاز نیست. اگر توپ حریف هنوز بالای سطح میز و در مسیر زمین شماست و پیش از برخورد آن را بزنید، مانع توپ شده‌اید و امتیاز را از دست می‌دهید. اگر توپ از خط انتهایی عبور کرده و دیگر روی سطح میز نمی‌نشیند، گرفتن آن بیرون میز مانع محسوب نمی‌شود.

توپ باید با راکت یا دست راکت‌دار زیر مچ زده شود. ضربه با دست آزاد، بازو یا بدن قانونی نیست. تعویض راکت میان دست‌ها در رالی می‌تواند مجاز باشد، اما پرتاب راکت و ضربه بدون در دست داشتن آن قانونی نیست.

در دوبل، سرویس از نیمه راست زمین سرویس‌زن به نیمه راست زمین گیرنده می‌رود. خط وسط فقط برای سرویس دوبل اهمیت دارد و در ادامه رالی محدودیتی ایجاد نمی‌کند. برخورد توپ با خط وسط جزو نیمه راست محسوب می‌شود.

ترتیب ضربه‌ها اجباری است. اگر الف سرویس را به ج بزند، سپس شریک ج یعنی د باید توپ را برگرداند؛ بعد شریک الف یعنی ب ضربه می‌زند و سپس ج. این چرخه تا پایان رالی ادامه دارد. ضربه زدن دوباره توسط همان بازیکن یا شریک خارج از نوبت امتیاز را واگذار می‌کند.

پس از هر دو امتیاز، گیرنده قبلی سرویس‌زن می‌شود و شریک سرویس‌زن قبلی گیرنده خواهد بود. این ترتیب باعث می‌شود هر بازیکن به شکل منظم با دو حریف روبه‌رو شود. در گیم بعدی، تیمی که اول دریافت می‌کرد سرویس را آغاز می‌کند و تیم گیرنده می‌تواند ترتیب خود را بر اساس مقررات تنظیم کند.

در آخرین گیم ممکن، با رسیدن یک تیم به پنج امتیاز، تیم‌ها سمت عوض می‌کنند و ترتیب گیرنده‌ها نیز مطابق قانون جابه‌جا می‌شود. در بازی دوستانه بهتر است ترتیب را پیش از شروع روی کاغذ بنویسید تا اختلاف پیش نیاید.

سطح بازی، روی افقی میز است و لبه بالایی آن را هم شامل می‌شود. اگر توپ به لبه بالایی بخورد و مسیرش تغییر کند، برخورد درست محسوب می‌شود. برخورد به پهلوی عمودی میز امتیاز نمی‌سازد و توپ بیرون است. تشخیص در سرعت بالا دشوار می‌شود؛ مسیر توپ پس از برخورد می‌تواند سرنخ باشد.

توپ در رالی می‌تواند به تور یا پایه برخورد و عبور کند. بازی ادامه دارد. فقط در سرویس قانونی، برخورد تور و فرود درست باعث لت می‌شود. اگر مجموعه تور شل یا ارتفاع نامناسب دارد، پیش از شروع تنظیمش کنید.

لمس تور با لباس، بدن یا راکت در زمانی که توپ هنوز در بازی است خطاست. پس از پایان رالی، تماس اهمیتی ندارد. بازیکن باید بداند رالی دقیقاً چه زمانی تمام شده؛ خروج قطعی توپ یا اعلام داور پایان را مشخص می‌کند.

پرتاب نکردن واقعی توپ رایج‌ترین خطاست. بعضی بازیکنان توپ را فقط چند سانتی‌متر بالا می‌برند یا از دست رها می‌کنند. معیار رسمی پرتاب نزدیک عمودی و حداقل ۱۶ سانتی‌متر است. تمرین کنار خط‌کش یا ویدئوی آهسته به اصلاح کمک می‌کند.

پنهان کردن توپ با شانه یا بازوی آزاد نیز خطاست. بلافاصله پس از پرتاب، بازوی آزاد را کنار ببرید. گیرنده باید توپ را در سراسر حرکت ببیند. سرویس از زیر میز یا داخل سطح میز نیز غیرقانونی است؛ توپ باید پشت خط انتهایی باشد.

در بازی بدون داور، اختلاف را با تکرار محترمانه قانون حل کنید و از ابتدا توافق کنید سرویس مشکوک چگونه برخورد شود. در مسابقه رسمی، داور می‌تواند هشدار یا خطا اعلام کند. اسناد داوری ITTF راهنمای مسئولان مسابقه ۲۰۲۶ را در دسترس می‌گذارد.

بازیکنان معمولاً پس از هر شش امتیاز می‌توانند کوتاه از حوله استفاده کنند و هنگام تعویض سمت در گیم آخر نیز فرصت دارند. نباید ریتم بازی را با وقفه‌های غیرضروری کند کنند. توپ باید در زمان معقول و طبق دستور داور دوباره وارد بازی شود.

هر بازیکن یا زوج در یک مسابقه می‌تواند یک تایم‌اوت تا یک دقیقه درخواست کند. در مسابقات تیمی، بازیکن، زوج یا مشاور مجاز ممکن است درخواست دهد. نشانه و زمان دقیق باید طبق مقررات رویداد باشد.

بین گیم‌ها استراحت کوتاه وجود دارد. مربیگری و حضور کنار میز تابع مقررات مسابقه است. در بازی دوستانه می‌توان ساده‌تر عمل کرد، اما اگر برای مسابقه آماده می‌شوید از ابتدا زمان‌بندی رسمی را تمرین کنید.

اگر یک گیم پس از ده دقیقه تمام نشده باشد و مجموع امتیازهای بازی‌شده کمتر از حد مقرر باشد، سیستم تسریع ممکن است اجرا شود. پس از آن سرویس‌ها یکی‌یکی عوض می‌شوند و اگر گیرنده سیزده بازگشت قانونی پیاپی انجام دهد، امتیاز را می‌گیرد.

این قانون برای جلوگیری از رالی‌های دفاعی بسیار طولانی طراحی شده است و در بازی عادی مبتدیان به‌ندرت دیده می‌شود. اگر هر دو طرف پیش از ده دقیقه به مجموع امتیاز تعیین‌شده رسیده باشند، سیستم خودکار آغاز نمی‌شود. وقتی اجرا شد، تا پایان مسابقه شرایط مرتبط ادامه می‌یابد.

برای مسابقه رسمی، داور شمارش بازگشت‌ها را مدیریت می‌کند. بازیکن تفریحی لازم نیست این بخش را محور یادگیری اولیه قرار دهد؛ سرویس، امتیاز و ترتیب ضربه‌ها اولویت دارند.

میز رسمی ۲٫۷۴ متر طول، ۱٫۵۲۵ متر عرض و ۷۶ سانتی‌متر ارتفاع دارد. تور ۱۵٫۲۵ سانتی‌متر ارتفاع دارد. سطح باید بازگشت یکنواخت بدهد. برای بازی خانگی، میز کوچک‌تر تفریحی است و تجربه زاویه و فاصله رسمی را بازسازی نمی‌کند.

توپ رسمی قطر ۴۰ میلی‌متر و جرم ۲٫۷ گرم دارد و معمولاً از پلاستیک ساخته می‌شود. راکت می‌تواند اندازه و وزن متنوع داشته باشد، اما تیغه باید شرایط قانونی و رویه مجاز داشته باشد. یک سمت روکش با رنگ مشکی و سمت دیگر با رنگ روشن مجاز و قابل تشخیص است؛ فهرست رنگ و روکش مجاز را برای مسابقه بررسی کنید.

برای شروع، راکت کنترل‌محور بهتر از تجهیزات بسیار سریع است. کفش با اصطکاک مناسب و فضای خالی اطراف میز ایمنی را بهتر می‌کند. اگر درد شانه دارید، تکنیک و حجم تمرین را بازبینی کنید و مقاله علت درد کتف بدون دلیل مشخص را فقط به‌عنوان راهنمای عمومی بخوانید.

یک گیم کوتاه تمرینی انجام دهید و یک نفر فقط نوبت سرویس را ثبت کند. پس از هر دو امتیاز نام سرویس‌زن را بلند بگویید. سپس از ۱۰ مساوی شروع کنید تا جابه‌جایی تک‌سرویس تمرین شود. این کار خطای شمارش را سریع کم می‌کند.

برای سرویس، از روبه‌رو فیلم بگیرید. کف دست، محل توپ، ارتفاع پرتاب و کنار رفتن بازوی آزاد را ببینید. هدف در ابتدا پیچ زیاد نیست؛ سرویس قانونی و قابل تکرار بسازید. سپس محل فرود و چرخش را تغییر دهید.

در دوبل، چهار نفر ترتیب را با حروف مشخص کنند و چند رالی آهسته بزنند. هرکس پس از ضربه از مسیر شریک کنار برود. اشتباه ترتیب را همان لحظه متوقف و از آخرین سرویس درست ادامه دهید.

قانون پایه ساده است: گیم تا ۱۱ با اختلاف دو امتیاز، دو سرویس برای هر بازیکن و پس از ۱۰ مساوی یک سرویس. سرویس از کف دست باز با پرتاب حداقل ۱۶ سانتی‌متر آغاز می‌شود و نباید پنهان باشد. در دوبل، سرویس مورب و ترتیب ضربه‌ها اجباری است. برای بازی رسمی، آخرین نسخه مقررات ITTF و مقررات اختصاصی رویداد را بررسی کنید؛ برای شروع، شمارش درست، سرویس قانونی و رعایت نوبت‌ها مهم‌ترین تمرین‌ها هستند.

• ITTF: Constitution and Statutes 2026
• ITTF: Documents for umpires and referees
• ITTF: Competition and technical rules programme