AR و VR در بازی‌ها؛ تفاوت، تجهیزات و نکات انتخاب

واقعیت افزوده یا AR عناصر دیجیتال را روی محیط واقعی نشان می‌دهد، اما واقعیت مجازی یا VR بازیکن را وارد محیطی رایانه‌ای می‌کند. هر دو در بازی به کار می‌روند، ولی تجهیزات، شیوهٔ حرکت و احتیاط‌هایشان یکسان نیست. برای انتخاب، نخست ببینید می‌خواهید دنیای اطراف بخشی از بازی بماند یا وارد فضای مجازی کامل شوید.

در AR تصویر اتاق، خیابان یا میز هنوز بخشی از تجربه است. نرم‌افزار می‌تواند یک شیء سه‌بعدی یا نشانهٔ بازی را روی تصویر دوربین قرار دهد و با حرکت دستگاه، جای آن را به‌روزرسانی کند. در VR تصویرِ روبه‌روی چشم بازیکن به جهان بازی تعلق دارد؛ هدست حرکت سر را دنبال می‌کند تا صحنه همراه دیدن اطراف تغییر کند. تفاوت اصلی، رابطهٔ تصویر بازی با محیط واقعی است.

البته مرز تجربه‌ها همیشه خشک نیست. بعضی هدست‌ها دوربین عبوری دارند و می‌توانند محیط را نشان دهند، و بعضی بازی‌های AR فقط یک فیلتر ساده‌اند. برای شناخت قابلیت واقعی، نام تجاری «واقعیت ترکیبی» کافی نیست. باید دید آیا بازیکن اطراف را می‌بیند، اشیای دیجیتال به مکان واقعی وابسته‌اند و هنگام حرکت چه چیزی در تصویر تغییر می‌کند.

مستندات AR اپل توضیح می‌دهد که ARKit و RealityKit برای ساخت تجربه‌های واقعیت افزوده روی دستگاه‌های سازگار استفاده می‌شوند. دوربین و حسگرهای دستگاه به نرم‌افزار کمک می‌کنند حرکت و سطح‌های محیط را تخمین بزند. بازی می‌تواند شیء مجازی را روی زمین یا میز نشان دهد. کیفیت ردیابی به نور، جنس سطح، دستگاه و خود برنامه وابسته است.

وقتی تصویرِ شخصیت روی کف اتاق ثابت به نظر می‌رسد، به این معنی نیست که گوشی واقعاً هر جزئیات اتاق را «می‌فهمد». الگوریتم از داده‌های حسگر برآورد می‌سازد و ممکن است در محیط تاریک، سطح یکنواخت یا هنگام حرکت سریع خطا کند. برای بازی راحت‌تر، نور مناسب و فضای بدون مانع کمک می‌کند. پیش از راه‌رفتن با نگاه به صفحه، مسیر واقعی را بررسی کنید.

هدست VR برای هر چشم تصویر مناسب نمایش می‌دهد و جهت سر را دنبال می‌کند. صدا و کنترلرهای حرکتی نیز می‌توانند حس حضور را تقویت کنند. بازی وقتی خوب طراحی شده باشد، حرکت دوربین و واکنش صحنه با ورودی بازیکن هماهنگ‌اند. با این حال تصویر مجازی جای آگاهی از اتاق واقعی را نمی‌گیرد؛ برخورد با دیوار یا وسیله هنوز ممکن است.

بعضی تجربه‌ها نشسته‌اند، بعضی ایستاده و برخی به فضای بزرگ‌تر نیاز دارند. نقشهٔ محل بازی یا مرز مجازی را طبق دستور هدست تنظیم کنید. شکل جابه‌جایی درون بازی نیز مهم است: حرکت پیوسته، چرخش گام‌به‌گام و جابه‌جایی نقطه‌ای می‌توانند حس متفاوتی ایجاد کنند. اگر به حرکت مجازی حساس هستید، تنظیمات راحتی بازی را پیش از شروع بررسی کنید.

بسیاری از تجربه‌های AR روی گوشی یا تبلت سازگار اجرا می‌شوند. دوربین، حسگر و سیستم‌عامل مناسب لازم‌اند؛ صرف داشتن گوشی هوشمند به معنی اجرای همهٔ بازی‌ها نیست. برخی تجربه‌ها نیز برای هدست یا عینک خاص طراحی می‌شوند. صفحهٔ رسمی هر بازی معمولاً نسخهٔ سیستم‌عامل و دستگاه‌های پشتیبانی‌شده را نشان می‌دهد.

برای انتخاب، ابتدا بازی مورد نظر را مشخص کنید و سپس به سراغ سخت‌افزار بروید. خرید وسیله فقط به اتکای برچسب AR می‌تواند ناامیدکننده باشد، چون امکانات تشخیص عمق، کنترل با دست یا نمایش اشیای سه‌بعدی در همهٔ دستگاه‌ها یکسان نیست. اگر بازی به مکان جغرافیایی وابسته باشد، دسترسی به اینترنت، مجوز موقعیت و وضعیت خدمات در منطقه نیز اهمیت دارد.

در VR هدست سازگار نقطهٔ شروع است، اما باید دید بازی به کنسول، رایانهٔ شخصی یا هدست مستقل نیاز دارد. کنترلر، فضای حرکت و شیوهٔ اتصال نیز بسته به بازی فرق می‌کند. بازی‌ای که روی یک فروشگاه دیده می‌شود لزوماً روی هدست دیگری قابل اجرا نیست. فهرست دستگاه‌های پشتیبانی‌شده و نسخهٔ بازی را در صفحهٔ رسمی بخوانید.

هزینهٔ واقعی فقط قیمت هدست نیست. ممکن است برای بازی به کنترلر خاص، کابل مناسب، رایانهٔ قدرتمند یا فضای آزاد نیاز داشته باشید. پیش از خرید، حداقل و مشخصات پیشنهادی را جدا بررسی کنید. اگر از عینک طبی استفاده می‌کنید، روش قرارگیری یا لنز سازگار با هدست را نیز بررسی کنید تا دید واضح و راحت داشته باشید.

اسناد بازی‌سازی اپل برای visionOS میان تجربهٔ کاملاً فراگیر و محتوای دیجیتالی که در محیط واقعی قرار می‌گیرد تفاوت می‌گذارند. در تجربهٔ ترکیبی، دستگاه می‌تواند تصویر محیط را عبور دهد و محتوای بازی را در آن جا دهد. این اصطلاح برای توصیف طیفی از تجربه‌ها به کار می‌رود، نه تضمین یک قابلیت مشخص در هر محصول.

برای بازیکن، سؤال عملی این است که هنگام بازی اطراف را چقدر می‌بیند و بازی چقدر با اشیای واقعی تعامل دارد. یک صفحهٔ شناور جلوی چشم با شخصیت مجازی که پشت میز پنهان می‌شود یکسان نیست. ویدئوی واقعی از اجرای بازی و فهرست ویژگی‌های رسمی، از نام‌گذاری بازاریابی تصویر دقیق‌تری می‌دهند.

AR وقتی جذاب است که مکان واقعی بخشی از مسئلهٔ بازی باشد: پیدا کردن شیء در محیط، چیدن موجودات روی میز یا بازی‌ای که مسیر حرکت در فضای واقعی دارد. مزیتش این است که بازیکن می‌تواند از اتاق یا فضای بیرون به‌عنوان زمینهٔ بازی استفاده کند. البته کیفیت تجربه به شرایط واقعی وابسته می‌شود؛ نور، فضای خالی و دسترسی به مکان‌ها بر بازی اثر می‌گذارند.

در بازی‌های مبتنی بر موقعیت، ایمنی از هدف داخل صفحه مهم‌تر است. نزدیک خیابان، پله یا محل شلوغ به گوشی خیره نشوید. قوانین مکان و حریم خصوصی دیگران را رعایت کنید. یک بازی AR خوب باید بازیکن را به اطراف آگاه نگه دارد، اما مسئولیت توجه به مسیر واقعی همچنان با خود بازیکن است.

VR برای تجربه‌ای مناسب است که حضور در محیط مجازی ارزش اصلی آن باشد: دیدن جهان از زاویهٔ شخصیت، تعامل فضایی با اشیا یا شبیه‌سازی موقعیت. معما، ریتم، ورزش و ماجراجویی می‌توانند شکل VR بگیرند، ولی کیفیت اجرا در هر بازی متفاوت است. عبارت «فراگیر» به‌تنهایی دربارهٔ کیفیت طراحی، خوانایی متن یا راحتی حرکت چیزی نمی‌گوید.

اگر تازه‌کارید، تجربه‌ای با حرکت محدود و امکان نشستن می‌تواند شروع ساده‌تری باشد. بعد از آن می‌توانید با تنظیمات راحتی، شیوهٔ چرخش و سرعت حرکت آشنا شوید. نظر کاربران دربارهٔ خوانایی تصویر و کنترل مفید است، ولی وضعیت بدن و حساسیت به حرکت شخصی است. واکنش خودتان را معیار اصلی ادامهٔ استفاده قرار دهید.

راهنمای ایمنی پلی‌استیشن هشدار می‌دهد که برخی افراد هنگام استفاده از VR دچار تهوع، سرگیجه، تاری دید یا ناراحتی می‌شوند. اگر چنین نشانه‌هایی دارید، هدست را بردارید و استراحت کنید. ادامه‌دادن بازی برای «عادت‌کردن» در هنگام ناراحتی توصیه نمی‌شود. راهنمای همان دستگاه را برای سن مجاز و وضعیت‌های پزشکی بخوانید.

پلی‌استیشن به‌طور کلی وقفه‌های منظم، از جمله حدود پانزده دقیقه در هر ساعت بازی، را پیشنهاد می‌کند؛ نیاز هر فرد ممکن است بیشتر باشد. این عدد نسخهٔ پزشکی برای همه نیست. پیش از بازی فضای اطراف را خالی کنید و نگذارید فرد یا حیوان خانگی ناگهان وارد محدودهٔ حرکت شود. اگر نشانه‌ها ادامه پیدا کرد یا شدید بود، با پزشک مشورت کنید.

بازی AR ممکن است به دوربین، مکان و تصویر محیط دسترسی بخواهد. VR نیز می‌تواند داده‌های حرکت سر، دست یا تعامل را پردازش کند. نوع داده به بازی و دستگاه بستگی دارد. پیش از پذیرش مجوزها، ببینید هر دسترسی برای کدام قابلیت لازم است و سیاست حریم خصوصی برنامه چه می‌گوید. برای کودک، تنظیمات حساب و ارتباط با دیگر بازیکنان را هم بررسی کنید.

مجوز دوربین به معنای انتشار خودکار تصویر نیست، اما نباید بدون بررسی فرض کرد داده‌ای ذخیره یا ارسال نمی‌شود. هنگام ضبط یا اشتراک‌گذاری گیم‌پلی، ممکن است جزئیات اتاق یا حضور دیگران دیده شود. بهتر است پیش از ضبط، محیط و تنظیمات انتشار را چک کنید. این موضوع در بازی‌های مبتنی بر مکان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

نخست هدف را روشن کنید: بازی کوتاه در اتاق یا خیابان می‌خواهید، یا حضور طولانی‌تر در جهان مجازی؟ سپس سازگاری سخت‌افزار، فضای لازم، روش کنترل و قیمت بازی را بررسی کنید. اگر امکان امتحان‌کردن دارید، یک تجربهٔ کوتاه کمک می‌کند بفهمید تصویر و حرکت برایتان راحت است یا نه. امتیاز فروشگاه جای آزمایش سازگاری و راحتی شخصی را نمی‌گیرد.

برای کسی که از بازی‌های موبایل شروع می‌کند، AR روی گوشیِ سازگار دسترس‌پذیرتر به نظر می‌رسد. برای علاقه‌مند به تجربهٔ فضایی، VR می‌تواند گزینهٔ دیگری باشد، به شرط اینکه دستگاه و محیط مناسب داشته باشد. هیچ‌کدام به‌خودی‌خود از بازی دوبعدی بهتر نیستند؛ ارزش آن‌ها به کیفیت بازی و تناسب با موقعیت شما بستگی دارد.

اگر برای چند نفر یک دستگاه می‌خرید، اندازه و تنظیم هدست، امکان ساخت حساب جداگانه و محدودیت سنی هر بازی را نیز بخوانید. یک تنظیم مناسب برای بزرگسال ممکن است برای کودک مناسب نباشد. هنگام مقایسه، تجربهٔ واقعی کاربر را بر ویدئوی تبلیغاتی ترجیح دهید.

AR عناصر بازی را در کنار محیط واقعی قرار می‌دهد و VR بازیکن را در محیط مجازی فرو می‌برد. برای انتخاب، خود بازی و دستگاه سازگار را بررسی کنید؛ به فضای حرکت، راحتی بدن و مجوزهای داده توجه کنید. در VR هر نشانهٔ سرگیجه یا ناراحتی دلیل کافی برای توقف و استراحت است.

• Apple Developer، معرفی ARKit و RealityKit
• Apple Developer، فناوری بازی‌های فضایی
• PlayStation، راهنمای سلامت و ایمنی VR