برای گرفتن پاسپورت جدید در ایران، متقاضی باید شناسنامه عکسدار، کارت ملی هوشمند، دو قطعه عکس مطابق استاندارد گذرنامه و در صورت وجود شرایط نظام وظیفه، کارت پایان خدمت یا معافیت را همراه داشته باشد. مسیر رسمی از ثبتنام در سامانه سخا شروع میشود و با مراجعه حضوری به دفتر پلیس +۱۰ برای انگشتنگاری و عکاسی به پایان میرسد.
- مرجع رسمی صدور گذرنامه در ایران، پلیس مهاجرت و گذرنامه ناجا (پلیس +۱۰) است.
- ثبتنام اولیه از طریق سامانه سخا انجام میشود و سپس نوبت حضوری برای انگشتنگاری و عکاسی تعیین میگردد.
- مدارک اصلی شامل شناسنامه، کارت ملی هوشمند، عکس استاندارد و مدرک نظام وظیفه برای آقایان بالای هجده سال است.
- افراد زیر هجده سال به رضایتنامه محضری یا حضور ولی قهری نیاز دارند.
- طبق اظهار مسئولان انتظامی، فرآیند صدور در مراکز استانها معمولاً چند روز کاری زمان میبرد.
- ناقص بودن مدارک هویتی یا مغایرت اطلاعات ثبتاحوال، رایجترین دلیل تاخیر در صدور گذرنامه است.
شرایط عمومی دریافت گذرنامه برای اولینبار
هر شهروند ایرانی، فارغ از سن، میتواند برای دریافت گذرنامه اقدام کند؛ شرط اصلی، داشتن مدارک هویتی معتبر و تکمیل بودن اطلاعات ثبتاحوال است. برای آقایان بالای هجده سال، وضعیت نظام وظیفه نیز باید مشخص و بدون منع قانونی باشد.
در عمل، پیش از مراجعه به دفتر پلیس +۱۰، بهتر است متقاضی از صحت اطلاعات شناسنامهای خود مطمئن شود؛ چراکه هرگونه اختلاف میان نام، نام خانوادگی یا تاریخ تولد درجشده در شناسنامه و کارت ملی هوشمند میتواند روند رسیدگی را متوقف کند. در چنین مواردی، متقاضی باید ابتدا به ادارات ثبتاحوال مراجعه و اصلاحیه لازم را دریافت کند، سپس درخواست گذرنامه را ثبت نماید.
نکته دیگر این است که گذرنامه جدید تنها برای کسانی صادر میشود که پیشتر گذرنامهای با همان مشخصات نداشته یا گذرنامه قبلی آنها منقضی شده باشد. برای مواردی که گذرنامه معتبر گم یا سرقت شده، فرآیند متفاوت است و باید از مسیر گذرنامه المثنی اقدام کرد.
مدارک لازم برای بزرگسالان
مدارک اصلی برای دریافت گذرنامه بزرگسالان شامل شناسنامه عکسدار، کارت ملی هوشمند، دو قطعه عکس با مشخصات فنی گذرنامه و برای آقایان، مدرک وضعیت نظام وظیفه است. نداشتن هر یک از این مدارک معمولاً باعث میشود پرونده تا تکمیل آنها تشکیل نشود.
فهرست زیر مدارکی است که معمولاً هنگام ثبتنام اینترنتی و در مراجعه حضوری به دفتر پلیس +۱۰ از متقاضیان بزرگسال درخواست میشود. توجه داشته باشید که ممکن است بسته به شرایط فردی، مدرک تکمیلی دیگری نیز لازم شود که دفتر پلیس +۱۰ در همان جلسه اعلام میکند.
- اصل شناسنامه عکسدار (برای افراد بالای پانزده سال، شناسنامه باید دارای عکس باشد)
- اصل کارت ملی هوشمند
- دو قطعه عکس رنگی جدید با زمینه سفید و مطابق استاندارد گذرنامه
- کارت پایان خدمت، معافیت دائم یا مدرک اشتغال به تحصیل برای آقایان مشمول نظام وظیفه
- در صورت تاهل، ارائه اطلاعات سند ازدواج در سامانه ثبتنام
- کد پیگیری ثبتنام اینترنتی انجامشده در سامانه سخا
شرایط عکس گذرنامه
عکس گذرنامه باید جدید باشد و چهره فرد را بهروشنی و بدون پوشش مو یا عینک نشان دهد. زمینه عکس باید یکدست و روشن باشد و اندازه آن با استاندارد اعلامشده از سوی پلیس +۱۰ مطابقت داشته باشد. بسیاری از دفاتر پلیس +۱۰ خدمات عکاسی دیجیتال را در همان محل ارائه میدهند تا عکس مستقیماً در پرونده الکترونیکی ثبت شود و نیازی به آوردن عکس چاپی جداگانه نباشد؛ با این حال، تماس تلفنی پیش از مراجعه برای اطمینان از این موضوع توصیه میشود.
مدرک نظام وظیفه برای آقایان
آقایانی که سن مشمولیت آنها فرارسیده، برای دریافت گذرنامه باید یکی از مدارک زیر را ارائه کنند؛ کارت پایان خدمت، کارت معافیت دائم، گواهی اشتغال به تحصیل معتبر از دانشگاه، یا برگه معافیت موقت تحصیلی. دانشآموزان و دانشجویانی که مشمول محسوب میشوند نیز باید گواهی اشتغال به تحصیل خود را از طریق سامانه مربوطه استعلامپذیر کنند تا در بررسی درخواست گذرنامه مشکلی پیش نیاید. مشمولانی که غیبت سربازی دارند، معمولاً تا تعیین تکلیف وضعیت نظام وظیفه امکان دریافت گذرنامه را نخواهند داشت.
مدارک اضافی برای افراد زیر هجده سال
برای صدور گذرنامه افراد زیر هجده سال، علاوه بر مدارک هویتی، رضایت پدر یا ولی قانونی الزامی است و در بسیاری موارد باید یکی از والدین یا ولی قهری کودک را همراهی کند. بدون این رضایت، دفتر پلیس +۱۰ درخواست را ثبت نهایی نمیکند.
دلیل این محدودیت، پیشگیری از خروج غیرقانونی یا بدون اطلاع کودک از کشور است. به همین علت، رویههای احراز رضایت والدین برای صغار بهطور معمول سختگیرانهتر از مدارک بزرگسالان دنبال میشود و معمولاً حضور فیزیکی ولی قانونی در دفتر پلیس +۱۰ ضروری است.
- اصل شناسنامه کودک همراه با تصویر پدر یا مادر در آن
- کارت ملی هوشمند کودک (در صورت صدور) یا کارت ملی موقت
- دو قطعه عکس استاندارد کودک
- حضور یا رضایتنامه رسمی پدر یا ولی قهری
- در صورت جدایی والدین، ارائه حکم دادگاه درباره حضانت یا اجازه خروج از کشور
فرآیند ثبتنام اینترنتی در سامانه سخا
مرحله اول درخواست گذرنامه جدید، ثبتنام غیرحضوری در سامانه خدمات الکترونیک انتظامی، معروف به سامانه سخا، است. متقاضی با کد ملی وارد سامانه میشود، اطلاعات هویتی و آدرس خود را تکمیل میکند و در پایان یک نوبت حضوری برای دفتر پلیس +۱۰ دریافت میکند.
بر اساس گزارش خبرگزاری ایسنا، سامانه سخا همان درگاه الکترونیکی است که ناجا برای انواع درخواستهای گذرنامه، از جمله گذرنامه عادی و گذرنامه زیارتی، در اختیار شهروندان قرار داده است. این پلتفرم با هدف کاهش مراجعه حضوری طراحی شده و بخش قابل توجهی از مراحل اداری، پیش از رفتن به دفتر پلیس +۱۰ بهصورت آنلاین انجام میشود.
پس از تکمیل ثبتنام اینترنتی، سامانه یک کد رهگیری و زمان نوبت را نمایش میدهد. توصیه میشود این کد و زمان نوبت یادداشت یا ذخیره شود، زیرا در مراجعه حضوری برای پیگیری پرونده مورد نیاز است. اگر ثبتنام قبلی در سامانه انجام نشده باشد، برخی دفاتر پلیس +۱۰ امکان پذیرش حضوری بدون نوبت اینترنتی را نمیدهند یا زمان انتظار را بهشدت افزایش میدهند.
مراحل حضوری در دفتر پلیس +۱۰ چگونه است؟
در نوبت حضوری، کارشناس پلیس +۱۰ مدارک هویتی را بررسی، انگشتنگاری را ثبت و در صورت نیاز عکس دیجیتال میگیرد؛ سپس هزینه صدور از طریق دستگاه کارتخوان دریافت و رسید پیگیری تحویل متقاضی میشود.
در این مرحله، اصالت مدارک هویتی بهدقت بررسی میشود؛ به همین دلیل همراه داشتن اصل مدارک، نه فقط تصویر آنها، ضروری است. اگر کارت ملی هوشمند متقاضی مفقود یا آسیبدیده باشد، ابتدا باید نسبت به دریافت المثنی آن اقدام کند، زیرا بدون کارت ملی معتبر، پرونده گذرنامه تکمیل نخواهد شد. برای آشنایی با مراحل این کار میتوانید راهنمای گرفتن کارت ملی هوشمند المثنی را مطالعه کنید.
پرداخت هزینه صدور معمولاً تنها از طریق کارت بانکی و در همان دفتر پلیس +۱۰ امکانپذیر است و پرداخت نقدی یا واریز از پیش پذیرفته نمیشود. پس از پرداخت، رسیدی حاوی کد پیگیری صادر میشود که برای استعلام وضعیت گذرنامه در مراحل بعدی لازم است.
مدت زمان صدور گذرنامه جدید چقدر است؟
مدت زمان صدور گذرنامه جدید ثابت نیست و به حجم مراجعات، شهر محل درخواست و کامل بودن مدارک بستگی دارد؛ بنابراین اعلام یک عدد قطعی برای همه متقاضیان درست نیست و بهتر است زمان دقیق را از همان دفتر پلیس +۱۰ استعلام گرفت.
سردار علی ذوالقدر، رئیس وقت پلیس مهاجرت و گذرنامه ناجا، در گفتوگویی که خبرگزاری مهر آن را منتشر کرده، گفته بود در مراکز استانها معمولاً بین پنج تا شش روز کاری از ثبت درخواست تا دریافت گذرنامه زمان میبرد، در حالی که برای شهرستانهای دورتر این بازه میتواند بیشتر شود. توجه داشته باشید این رقم مربوط به اظهارنظر رسمی در همان بازه زمانی انتشار خبر است و ممکن است با گذشت زمان و تغییر حجم مراجعات تغییر کرده باشد؛ برای اطلاع از وضعیت بهروز، مراجعه به همان دفتر پلیس +۱۰ یا پیگیری کد رهگیری صادرشده قابلاطمینانتر است.
در شرایط خاص و با ارائه مدرک مثبته، برخی دفاتر امکان رسیدگی سریعتر به پرونده را نیز فراهم میکنند؛ اما این گزینه در همه دفاتر و برای همه متقاضیان به یک شکل ارائه نمیشود و بهتر است پیش از هرگونه برنامهریزی سفر، از قطعی بودن آن اطمینان حاصل شود.
دلایل رایج تاخیر یا رد شدن درخواست گذرنامه
بیشتر تاخیرهای صدور گذرنامه ریشه در ناقص بودن مدارک، مغایرت اطلاعات هویتی یا مشخص نبودن وضعیت نظام وظیفه دارد؛ رد کامل درخواست کمتر پیش میآید، اما تشکیل نشدن پرونده تا رفع نقص، پرتکرارترین مشکلی است که متقاضیان با آن مواجه میشوند.
مهمترین موارد رایج به شرح زیر است.
- مغایرت نام، نام خانوادگی یا تاریخ تولد میان شناسنامه و کارت ملی هوشمند
- نامشخص بودن وضعیت نظام وظیفه یا وجود غیبت سربازی برای آقایان مشمول
- نبود رضایتنامه یا حضور ولی قانونی برای متقاضیان زیر هجده سال
- ناقص یا نامعتبر بودن عکس ارسالی نسبت به استاندارد اعلامشده
- عدم ثبتنام قبلی در سامانه سخا و مراجعه حضوری بدون نوبت
- بدهی یا ممنوعیت خروج از کشور که از سوی مراجع قضایی یا دیگر نهادها اعلام شده باشد
به گفته یک کارشناس ثبتاحوال، بخش قابل توجهی از پروندههایی که در همان جلسه اول تکمیل نمیشوند، به یک دلیل ساده برمیگردند؛ عدم تطابق دقیق مشخصات هویتی در اسناد مختلف. این کارشناسان توصیه میکنند پیش از مراجعه به پلیس +۱۰، یک بار مشخصات شناسنامه، کارت ملی و در صورت وجود، گذرنامه قبلی با هم مقایسه شود. کسانی که گذرنامه پیشین خود را گم یا از دست دادهاند و اکنون به دنبال صدور نسخه جدید هستند نیز بهتر است پیش از این مرحله، مسیر دریافت گذرنامه المثنی را بررسی کنند تا مشخص شود کدام فرآیند برای وضعیت آنها مناسبتر است.
دریافت گذرنامه جدید در ایران فرآیندی مشخص دارد؛ آماده کردن مدارک هویتی، ثبتنام در سامانه سخا و مراجعه به دفتر پلیس +۱۰ برای انگشتنگاری و پرداخت هزینه. بیشترین دردسر متقاضیان معمولاً نه از پیچیدگی فرآیند، بلکه از ناقص بودن مدارک یا مغایرت اطلاعات هویتی ناشی میشود؛ بنابراین بررسی دقیق مدارک پیش از مراجعه، بهترین راه برای کوتاه کردن مسیر است. اگر پس از دریافت گذرنامه قصد سفر خارجی نیز دارید، بسته به مقصد ممکن است لازم باشد شرایط ویزا را هم از پیش بررسی کنید؛ برای نمونه میتوانید راهنمای شرایط و مدارک ویزای شینگن را مطالعه کنید.
آیا برای گرفتن گذرنامه جدید حتما باید در سامانه سخا ثبتنام کرد؟
آیا بدون کارت پایان خدمت میتوان گذرنامه گرفت؟
آیا برای گذرنامه کودکان زیر هجده سال حتما باید هر دو والدین حضور داشته باشند؟
گذرنامه جدید چند روز طول میکشد تا صادر شود؟
اگر کارت ملی هوشمند من مفقود شده، برای گذرنامه چه کار کنم؟
هزینه صدور گذرنامه چگونه پرداخت میشود؟
گفتوگوی سردار علی ذوالقدر، رئیس وقت پلیس مهاجرت و گذرنامه ناجا، با خبرگزاری مهر درباره زمان صدور گذرنامه.
گزارش خبرگزاری ایسنا درباره ثبتنام گذرنامه از طریق سامانه سخا.
راهنمای عمومی مدارک و شرایط گذرنامه در سایتهای تخصصی گردشگری و خدمات اداری که در تهیه این مطلب برای مقایسه اطلاعات مورد استفاده قرار گرفت.
