در سراسر جهان جزایری وجود دارند که با وجود طبیعت خیرهکننده، هرگز به سکونتگاه دائمی انسان تبدیل نشدهاند. دلیل خالی ماندن این جزایر میتواند خطر زیستی، ممنوعیت قانونی، انزوای جغرافیایی شدید یا حفاظت زیستمحیطی باشد. در ادامه با هفت جزیره واقعی و مستندشده در منابع علمی و خبری آشنا میشویم که هرکدام داستانی متفاوت برای بیسکنه ماندن خود دارند.
جزیره نو سنتینل در مجمع جزایر آندامان هند محل زندگی قوم سنتینلی است، یکی از معدود جوامعی که تقریباً هیچ تماسی با تمدن مدرن نداشتهاند. دولت هند برای حفاظت از این قوم در برابر بیماریهای واگیر و به رسمیت شناختن حق حریم خصوصی آنان، ورود به شعاع چند کیلومتری جزیره را طبق قانون ممنوع کرده است.
به نوشته دانشنامه بریتانیکا، سنتینلیها هزاران سال است در انزوای تقریباً کامل زندگی میکنند و پژوهشگران هنوز اطلاعات دقیقی از زبان و آداب آنان ندارند. تلاشهای محدود برای برقراری تماس، از جمله سفرهای تحقیقاتی دهه ۱۹۹۰ دولت هند، معمولاً با واکنش تدافعی ساکنان جزیره روبهرو شده و از سال ۱۹۹۶ سیاست رسمی هند بر عدم مداخله استوار شده است.
در سال ۲۰۰۶ دو ماهیگیر هندی که قایقشان به طور تصادفی به ساحل جزیره رانده شده بود کشته شدند و در سال ۲۰۱۸ یک مبلغ مذهبی آمریکایی نیز پس از ورود غیرقانونی به جزیره جان باخت. طبق قوانین هند، حتی نزدیک شدن با قایق به فاصله چند کیلومتری جزیره جرم محسوب میشود و بازدید گردشگری به هیچ عنوان مجاز نیست.
جزیره کیمادا گرانده معروف به جزیره مار در سواحل ایالت سائوپائولوی برزیل قرار دارد و زیستگاه انحصاری مار زهری لنسهد طلایی است. تراکم بسیار بالای این مارهای خطرناک باعث شده نیروی دریایی برزیل ورود عموم مردم به جزیره را ممنوع کند و تنها پژوهشگران دارای مجوز رسمی اجازه بازدید کوتاه داشته باشند.
زهر مار لنسهد طلایی به مراتب قویتر از بسیاری از خویشاوندان قارهای آن است و به گفته زیستشناسان، این گونه به دلیل جدا افتادن جزیره از خشکی اصلی در حدود یازده هزار سال پیش، بدون شکارچی طبیعی و در کنار جمعیت انبوه پرندگان مهاجر تکامل یافته است. تخمینهای علمی برآورد میکنند تراکم مار در برخی نقاط جزیره میتواند به چندین مار در هر متر مربع برسد.
به همین دلیل، فانوس دریایی جزیره که زمانی نگهبان داشت اکنون به طور کامل خودکار شده و هیچکس در جزیره سکونت ندارد. دسترسی غیرمجاز به جزیره طبق قانون برزیل جرم است و حتی ماهیگیران محلی نیز از نزدیک شدن به سواحل آن پرهیز میکنند.
آتول پالمیرا مجموعهای از جزایر مرجانی کوچک در اقیانوس آرام است که از سال ۲۰۰۱ به عنوان پناهگاه ملی حیات وحش زیر نظر سازمان ماهی و حیات وحش آمریکا اداره میشود. سکونت دائم انسان در این جزایر ممنوع است و تنها گروههای کوچک پژوهشی برای دورههای محدود در آنجا حضور دارند.
پالمیرا پیشتر در دوران جنگ جهانی دوم پایگاه نظامی آمریکا بود، اما پس از رهاسازی، بخش بزرگی از آن دوباره به طبیعت بکر بازگشت. سازمان محیطزیستی غیرانتفاعی نیچر کانسروانسی بخشی از مالکیت جزیره را در اختیار دارد و به همراه دولت فدرال آمریکا از اکوسیستم مرجانی و پرندگان دریایی منطقه محافظت میکند.
کار در چنین پناهگاهی، از نگهبانی فصلی گرفته تا نمونهبرداری زیستی، یکی از مشاغل کمترشناختهشده جهان به شمار میرود و فهرستی از اینگونه حرفههای غیرمعمول را میتوان در مطلب عجیبترین مشاغل جهان که کمتر کسی میشناسد مطالعه کرد. ورود گردشگران عادی به پالمیرا نیازمند مجوز ویژه فدرال است و به همین دلیل عملاً غیرممکن به شمار میرود.
جزیره کلیپرتون یک اتول مرجانی متعلق به فرانسه است که در فاصله بسیار زیادی از نزدیکترین خشکی مسکونی در اقیانوس آرام قرار گرفته است. این جزیره امروز به طور کامل غیرمسکونی است، هرچند در اوایل قرن بیستم گروهی برای استخراج گوانو (کود پرندگان دریایی) در آن زندگی میکردند که سرنوشت تراژیکی داشتند.
به نوشته دانشنامه بریتانیکا، ساکنان معدن گوانوی کلیپرتون در سالهای جنگ جهانی اول به دلیل قطع ارتباط با قاره، دچار قحطی و بیماری شدند و تنها معدودی از آنان زنده ماندند. این رویداد یکی از شناختهشدهترین فجایع انسانی مرتبط با انزوای جزیرهای در تاریخ مدرن است.
امروزه کلیپرتون هیچ ساکن دائمی ندارد و تنها گاه به گاه پژوهشگران فرانسوی یا تیمهای علمی برای مطالعه اکوسیستم دریایی آن به جزیره سفر میکنند. نبود منبع آب شیرین و دوری فوقالعاده از هرگونه زیرساخت، سکونت طولانیمدت را عملاً غیرممکن کرده است.
جزیره سیبل در سواحل نوااسکوشیای کانادا با کمانی باریک از شن، زیستگاه صدها اسب وحشی است که نسل آنها به قرن هجدهم بازمیگردد. تنها ساکنان دائمی جزیره تیم کوچکی از کارکنان سازمان پارکهای کانادا و پژوهشگران هستند و سکونت عمومی در آن مجاز نیست.
طوفانهای شدید اقیانوس اطلس و شنهای متحرک جزیره سیبل باعث شده صدها فروند کشتی در طول تاریخ در اطراف آن غرق شوند، به همین دلیل این جزیره را «گورستان اقیانوس اطلس» نیز مینامند. دسترسی به جزیره تنها با هواپیمای کوچک یا قایق و پس از هماهنگی با پارکهای کانادا امکانپذیر است.
تحقیقات میدانی روی رفتار اسبهای وحشی سیبل، که بدون دخالت انسان و بدون شکارچی طبیعی زندگی میکنند، یکی از پروژههای بلندمدت زیستشناسی در کاناداست. این جزیره امروز به عنوان یک پارک ملی حفاظتشده اداره میشود.
جزیره بووه که متعلق به نروژ است، در جنوب اقیانوس اطلس و در فاصلهای بسیار زیاد از نزدیکترین خشکی قرار دارد، به طوری که آن را دورافتادهترین جزیره غیرمسکونی جهان میدانند. بیش از نود درصد سطح جزیره را یخچال طبیعی پوشانده و شرایط آب و هوایی آن سکونت دائم را عملاً ناممکن میسازد.
طبق گزارشهای علمی نروژی، تنها فعالیت انسانی روی جزیره بووه یک ایستگاه پژوهشی خودکار و بازدیدهای کوتاهمدت فصلی گروههای تحقیقاتی برای مطالعه فکها و پرندگان دریایی است. آب و هوای این منطقه از اقیانوس اطلس جنوبی به دلیل جریانهای هوایی قطبی، همواره طوفانی و بارانی یا برفی است.
جزیره دیوون در قطب شمال کانادا با وسعتی بیش از پنجاهوپنج هزار کیلومتر مربع، بزرگترین جزیره بدون ساکن دائمی در جهان است. سرمای شدید، خاک بایر شبیه به کویرهای قطبی و نبود پوشش گیاهی کافی، هرگونه سکونت پایدار انسانی را در طول تاریخ غیرممکن کرده است.
ناسا از دهه ۱۹۹۰ ایستگاهی پژوهشی روی این جزیره برای شبیهسازی زندگی فضانوردان در مریخ راهاندازی کرده است، زیرا آب و هوای خشک قطبی دیوون شباهت زیادی به شرایط سطح مریخ دارد؛ همین کمبود بارش سالانه، جزیره را در ردیف مناطقی قرار میدهد که میتوان دلایل آن را در مطلب چرا برخی مناطق جهان هرگز باران نمیبینند؟ پیگیری کرد.
تیمهای محدود پژوهشی تنها در فصل تابستان کوتاه قطبی به جزیره سفر میکنند و در باقی سال، دیوون کاملاً خالی از حضور انسان است. این جزیره هیچ زیرساخت دائمی مانند جاده یا برق سراسری ندارد.
بیسکنه ماندن یک جزیره معمولاً نتیجه ترکیبی از چهار عامل اصلی است: خطرهای زیستی مانند حضور گونههای سمی، ممنوعیتهای قانونی برای حفاظت از جوامع بومی یا امنیت ملی، انزوای جغرافیایی شدید که هزینه سکونت را غیراقتصادی میکند و حفاظت زیستمحیطی برای نگهداری اکوسیستمهای بکر.
در برخی موارد مانند جزیره نو سنتینل، اولویت اصلی حفظ حقوق و سلامت یک جامعه بومی است. در موارد دیگر مانند جزیره مار یا جزیره بووه، شرایط طبیعی به قدری خطرناک یا سخت است که هیچ زیرساخت انسانی نمیتواند به شکل پایدار در آن دوام بیاورد. جزایری مانند پالمیرا و دیوون نیز عمدتاً برای اهداف علمی و حفاظتی از سکونت عمومی مستثنا شدهاند.
نکته مشترک همه این جزایر آن است که خالی بودن آنها معمولاً یک انتخاب آگاهانه یا نتیجه شرایط طبیعی غیرقابل تغییر است، نه صرفاً فراموش شدن توسط انسان. همین ویژگی باعث شده این مکانها به یکی از موضوعات پرجستوجو در حوزه جغرافیای عجیب جهان تبدیل شوند.
بررسی این جزایر نشان میدهد که خالی بودن یک نقطه از روی زمین لزوماً به معنای فراموش شدن آن نیست؛ در بسیاری موارد، این خالی ماندن نوعی تصمیم آگاهانه برای حفاظت از طبیعت، امنیت یا حقوق انسانی است. همین تفاوت دیدگاه، یکی از دلایلی است که چنین جزایری همواره در مرکز توجه رسانههای معتبر علمی و جغرافیایی قرار دارند.
از جزیره نو سنتینل که خانه یک قوم بومی منزوی است تا جزیره دیوون که میدان تمرین فضانوردان ناسا محسوب میشود، هرکدام از این جزایر دلیل مشخصی برای بیسکنه ماندن دارند. ترکیبی از خطر زیستی، قانون، انزوای جغرافیایی و حفاظت محیطزیستی باعث شده این مکانها همچنان دستنخورده و دور از دسترس عموم باقی بمانند و همین ویژگی، جذابیت پژوهشی و رسانهای آنها را دوچندان کرده است.
تیم تحریریه
دیدگاه شما برای ما ارزشمند است
تمامی حقوق برای سایت چه خبر محفوظ است
