کراس‌پلی یعنی امکان بازی مشترک بازیکنانی که روی سکوهای مختلف مثل کنسول، پی‌سی و موبایل هستند، در یک نشست یا مسابقه واحد. بسیاری از بازی‌ها بین کنسول و موبایل این قابلیت را نمی‌دهند، چون تفاوت روش کنترل (دسته و کیبورد در برابر صفحه لمسی)، جداسازی سرورها و ملاحظات تجاری ناشران باعث می‌شود ترکیب این دو گروه بازیکن ناعادلانه یا پرهزینه به نظر برسد.

خلاصه کلیدی
  • کراس‌پلی با کراس‌پروگرشن فرق دارد؛ اولی یعنی بازی مشترک، دومی یعنی انتقال پیشرفت و آیتم‌ها بین سکوها.
  • Fortnite، Minecraft و Genshin Impact از معدود بازی‌های محبوبی هستند که کراس‌پلی کامل بین کنسول، پی‌سی و موبایل دارند.
  • Rocket League، Overwatch 2 و اغلب نسخه‌های Call of Duty کراس‌پلی بین کنسول و پی‌سی دارند اما موبایل را شامل نمی‌شوند.
  • PUBG Mobile به‌طور رسمی با نسخه پی‌سی و کنسول این بازی کراس‌پلی ندارد، چون روی سرورهای کاملاً جدا اجرا می‌شود.
  • دلیل اصلی محدودیت بین کنسول و موبایل، نابرابری ورودی (لمسی در برابر دسته) و تفاوت در دقت نشانه‌روی است.
  • ملاحظات تجاری ناشران و سیاست پلتفرم‌ها هم نقش مهمی در محدود کردن کراس‌پلی دارند، جدا از مسائل فنی.

کراس‌پلی دقیقاً چیست و با کراس‌پروگرشن چه فرقی دارد؟

کراس‌پلی یعنی بازیکنانی که روی سیستم‌عامل‌ها یا سخت‌افزارهای متفاوت بازی می‌کنند بتوانند در یک لابی، تیم یا مسابقه واحد کنار هم قرار بگیرند، بدون توجه به اینکه از کنسول، پی‌سی یا موبایل وارد بازی شده‌اند.

این مفهوم را نباید با کراس‌پروگرشن اشتباه گرفت. کراس‌پروگرشن یعنی حساب کاربری، پیشرفت، آیتم‌های خریداری‌شده و سطح بازیکن بین سکوهای مختلف همگام بماند، حتی اگر بازیکن هرگز با کاربری روی سکوی دیگری بازی نکند. یک بازی می‌تواند کراس‌پروگرشن داشته باشد اما کراس‌پلی نداشته باشد، یا برعکس. برای مثال ممکن است پیشرفت شما بین موبایل و پی‌سی همگام شود، اما در همان لحظه اجازه نداشته باشید در یک مسابقه زنده با بازیکن پی‌سی رقابت کنید.

معمولاً کراس‌پلی به دو صورت پیاده‌سازی می‌شود؛ کراس‌پلی کامل که همه سکوها را بدون محدودیت در یک استخر بازیکنان قرار می‌دهد، و کراس‌پلی محدود یا اختیاری که در آن بازیکن می‌تواند انتخاب کند فقط با هم‌سکویی‌های خودش بازی کند. بسیاری از بازی‌های شوتر رقابتی، همین گزینه اختیاری را برای متعادل کردن نابرابری ورودی ارائه می‌دهند.

چرا بعضی بازی‌ها بین کنسول و موبایل کراس‌پلی ندارند؟

دلیل اصلی، نابرابری بین روش‌های کنترل است؛ بازیکن با دسته یا کیبورد و ماوس نسبت به بازیکنی که با انگشت روی صفحه لمسی نشانه می‌رود، مزیت واضحی در سرعت واکنش و دقت دارد. علاوه بر این، بسیاری از نسخه‌های موبایل روی زیرساخت و سرور کاملاً جدایی از نسخه کنسول و پی‌سی ساخته شده‌اند.

تفاوت ورودی؛ صفحه لمسی در برابر دسته و کیبورد

در بازی‌های شوتر یا اکشن رقابتی، سرعت و دقت نشانه‌روی تعیین‌کننده برد و باخت است. کنترل با دسته یا کیبورد و ماوس معمولاً امکان چرخش سریع‌تر دوربین و لمس دقیق‌تر هدف را می‌دهد، در حالی که کنترل لمسی روی صفحه موبایل به‌طور ذاتی کندتر و کم‌دقت‌تر است. به همین دلیل بسیاری از استودیوها یا اصلاً کراس‌پلی بین موبایل و کنسول را باز نمی‌کنند، یا اگر باز می‌کنند، سیستم کمک‌نشانه (aim assist) قوی‌تری برای بازیکنان موبایل و دسته در نظر می‌گیرند تا فاصله جبران شود. مشابه همین بحث درباره تفاوت دسته و کیبورد روی پی‌سی هم مطرح است؛ برای آشنایی بیشتر با گزینه‌های کنترلی می‌توانید راهنمای خرید کنترلر برای بازی روی کامپیوتر را هم بخوانید.

طبق توضیح ویکی‌پدیا درباره کراس‌پلی، Blizzard در بازی Overwatch به همین دلیل حالت‌های رقابتی را بین بازیکنان کنسول و پی‌سی جدا نگه داشته است، چون مزیت کیبورد و ماوس در این بازی سریع تأثیر مستقیمی روی نتیجه مسابقه می‌گذارد؛ همین منطق با شدت بیشتری درباره ترکیب موبایل با کنسول یا پی‌سی صدق می‌کند. (ویکی‌پدیا)

زیرساخت و سرورهای جداگانه

خیلی‌وقت‌ها دلیل فقط تعادل رقابتی نیست، بلکه ساختار فنی بازی است. نمونه روشن آن PUBG Mobile است؛ این نسخه از نظر فنی بازی جداگانه‌ای نسبت به PUBG: Battlegrounds روی پی‌سی و کنسول محسوب می‌شود و روی سرورهای کاملاً متفاوتی اجرا می‌شود. طبق گزارش سایت تخصصی GGRecon، نسخه‌های کنسول، موبایل و پی‌سی این بازی هرگز با هم همپوشانی ندارند و همین جداسازی سروری است که کراس‌پلی بین آن‌ها را عملاً غیرممکن کرده است. (GGRecon)

در چنین حالتی، حتی اگر ناشر بخواهد کراس‌پلی را فعال کند، باید کل زیرساخت شبکه، سیستم آیتم‌ها و اقتصاد درون‌بازی را از نو هماهنگ کند، کاری که از نظر هزینه و زمان توسعه معمولاً توجیه اقتصادی ندارد.

کدام بازی‌های محبوب کراس‌پلی کامل بین کنسول، پی‌سی و موبایل دارند؟

تعداد بازی‌هایی که واقعاً هر سه سکوی کنسول، پی‌سی و موبایل را در یک استخر بازیکنان قرار می‌دهند، هنوز کم است. Fortnite، Minecraft: Bedrock Edition و Genshin Impact شناخته‌شده‌ترین نمونه‌ها هستند، در حالی که بسیاری از بازی‌های پرطرفدار دیگر کراس‌پلی را فقط بین کنسول و پی‌سی نگه داشته‌اند.

بازیکنسول با پی‌سیکنسول با موبایلتوضیح
Fortniteداردداردکراس‌پلی و کراس‌پروگرشن کامل با حساب Epic Games
Minecraft (Bedrock)داردداردهمه نسخه‌های Bedrock یک استخر بازیکنان مشترک دارند
Genshin Impactداردداردکراس‌پلی بین پی‌سی، پلی‌استیشن، iOS و اندروید
Rocket Leagueداردنداردموبایل رسمی برای این بازی وجود ندارد
Overwatch 2دارد (با محدودیت رقابتی)نداردحالت رقابتی کنسول و پی‌سی از هم جدا می‌شود
Call of Duty: Warzoneداردنداردنسخه موبایل (COD Mobile) بازی و اقتصاد جداگانه دارد
PUBG Mobileنداردنداردسرور و اقتصاد کاملاً جدا از نسخه پی‌سی و کنسول

در بازی‌هایی مثل Fortnite که کراس‌پلی کامل دارند، حتی نسخه موبایل هم باید با همان استانداردهای فنی نسخه کنسول اجرا شود؛ به همین دلیل روی گوشی‌های قدیمی یا ضعیف گاهی نصب یا اجرای بازی با مشکل روبه‌رو می‌شود. جزئیات بیشتر این موضوع را در چرا Fortnite روی گوشی‌های اندروید قدیمی نصب نمی‌شود؟ بخوانید.

چرا برخی ناشران کراس‌پلی را به‌عنوان تصمیم تجاری محدود می‌کنند؟

فارغ از مسائل فنی و تعادل رقابتی، شرکت‌های سازنده کنسول هم منافع تجاری در محدود نگه‌داشتن کراس‌پلی دارند؛ نگه‌داشتن بازیکن روی یک سکوی خاص باعث می‌شود فروش سخت‌افزار، اشتراک آنلاین و خریدهای درون‌برنامه‌ای همان سکو بیشتر بماند.

نمونه تاریخی این موضوع به سال ۲۰۱۸ برمی‌گردد. تا پیش از آن سال، سونی اجازه کراس‌پلی Fortnite بین پلی‌استیشن و سایر سکوها را نمی‌داد و رسماً می‌گفت نگرانی امنیتی دلیل این تصمیم است. اما طبق گزارش TechCrunch، وقتی سونی سرانجام کراس‌پلی را باز کرد، ناظران صنعت بازی معتقد بودند دلیل واقعی تأخیر، نه امنیت بلکه حفظ سلطه بازار و درآمد پلی‌استیشن بوده است. (TechCrunch)

بعدتر در جریان دادگاه اپیک گیمز علیه اپل، اسناد داخلی نشان داد سونی برای اجازه کراس‌پلی از ناشرانی مثل اپیک، سهمی از درآمد بازیکنانی که روی سایر سکوها بازی می‌کنند طلب می‌کرد؛ یعنی کراس‌پلی برای سازنده کنسول فقط یک تصمیم فنی نبود، بلکه مذاکره‌ای تجاری روی سهم بازار و درآمد بود. این نوع ملاحظات هنوز هم روی تصمیم ناشران برای باز یا بسته نگه‌داشتن کراس‌پلی موبایل تأثیر می‌گذارد، چون فروشگاه‌های اپلیکیشن موبایل هم سهم مشخصی از خریدهای درون‌برنامه‌ای می‌خواهند.

اگر بین خرید کنسول‌های مختلف مردد هستید و می‌خواهید بدانید کدام سکو از نظر کتابخانه بازی و پشتیبانی آنلاین وضعیت بهتری دارد، مقایسه پلی‌استیشن ۵ و ایکس‌باکس سری ایکس می‌تواند به تصمیم‌گیری کمک کند.

چطور بفهمیم یک بازی کراس‌پلی دارد یا نه؟

ساده‌ترین راه، مراجعه به تنظیمات بازی یا صفحه رسمی پشتیبانی ناشر است؛ اغلب بازی‌های بزرگ در بخش تنظیمات شبکه یا حساب کاربری گزینه‌ای برای فعال یا غیرفعال کردن کراس‌پلی دارند که وضعیت پشتیبانی را هم مشخص می‌کند.

  • در منوی تنظیمات بازی دنبال عبارت‌هایی مثل Cross-Platform Play، Crossplay یا Cross-Network Play بگردید.
  • ورود با یک حساب واحد (مثل حساب Epic، Xbox Live یا حساب ناشر) معمولاً پیش‌نیاز فعال شدن کراس‌پلی است.
  • در بخش پشتیبانی رسمی سایت بازی یا ناشر، فهرست سکوهای پشتیبانی‌شده معمولاً به‌صورت شفاف اعلام می‌شود.
  • در بازی‌های رقابتی، گزینه محدودکردن مسابقه به هم‌سکویی‌ها را جداگانه بررسی کنید، چون ممکن است با گزینه اصلی کراس‌پلی متفاوت باشد.
  • برای بازی‌های موبایل، توجه کنید که کراس‌پلی داخل موبایل (بین اندروید و iOS) با کراس‌پلی بین موبایل و کنسول کاملاً دو موضوع جدا هستند.

آینده کراس‌پلی بین موبایل و کنسول چگونه خواهد بود؟

روند کلی صنعت بازی به سمت باز شدن بیشتر کراس‌پلی حرکت کرده، چون هر سه غول کنسول یعنی سونی، مایکروسافت و نینتندو دیگر رسماً از آن حمایت می‌کنند؛ اما ترکیب کامل موبایل با کنسول همچنان به دلیل تفاوت ورودی و اقتصاد بازار اپلیکیشن‌ها، کندتر از سایر سکوها پیش می‌رود.

بازی‌های جدیدی که از ابتدا با فناوری‌های موتور بازی مدرن و زیرساخت ابری ساخته می‌شوند، عملاً هزینه پیاده‌سازی کراس‌پلی را نسبت به گذشته پایین‌تر آورده‌اند. با این حال، تا زمانی که راهکار قابل‌قبولی برای نابرابری ورودی لمسی در برابر دسته پیدا نشود، بیشتر بازی‌های رقابتی جدی ترجیح می‌دهند موبایل را از استخر رقابتی اصلی جدا نگه دارند و آن را فقط در حالت‌های غیررقابتی یا تفریحی به کراس‌پلی وصل کنند.

جمع‌بندی

کراس‌پلی بین کنسول و موبایل هنوز استثناست نه قاعده. دلیل اصلی آن ترکیبی از نابرابری در روش کنترل، جداسازی فنی سرورها و ملاحظات تجاری ناشران و صاحبان پلتفرم‌هاست. بازی‌هایی مثل Fortnite، Minecraft و Genshin Impact نشان می‌دهند وقتی بازی از ابتدا با همین هدف طراحی شود، کراس‌پلی کامل ممکن است، اما برای اغلب بازی‌های رقابتی جدی، جدا نگه‌داشتن موبایل از کنسول و پی‌سی همچنان انتخاب امن‌تری محسوب می‌شود. پیش از خرید یا نصب هر بازی، بهتر است وضعیت کراس‌پلی آن را از صفحه رسمی پشتیبانی بررسی کنید تا از هم‌بازی شدن با دوستانتان روی سکوهای دیگر مطمئن شوید.

سوالات متداول
آیا کراس‌پلی همیشه رایگان و پیش‌فرض فعال است؟
در بیشتر بازی‌ها بله، کراس‌پلی به‌صورت پیش‌فرض فعال است و هزینه اضافه‌ای ندارد؛ اما بعضی بازی‌ها آن را به‌صورت گزینه اختیاری در تنظیمات قرار داده‌اند که بازیکن باید خودش روشن کند.
چرا در بازی‌های رقابتی گاهی کراس‌پلی خاموش می‌شود؟
چون در حالت‌های رنک‌دار و رقابتی، تفاوت دقت و سرعت بین ورودی‌های مختلف (دسته، کیبورد و ماوس، صفحه لمسی) می‌تواند نتیجه مسابقه را تحت تأثیر قرار دهد؛ به همین دلیل خیلی از استودیوها استخر رقابتی را بر اساس نوع ورودی جدا می‌کنند.
آیا PUBG Mobile در آینده با نسخه کنسول کراس‌پلی می‌گیرد؟
با توجه به اینکه این دو نسخه روی زیرساخت و سرور کاملاً جدا از هم اجرا می‌شوند و حتی اقتصاد درون‌بازی متفاوتی دارند، در حال حاضر برنامه رسمی مشخصی برای این کار اعلام نشده است.
فرق کراس‌پلی و کراس‌پروگرشن در عمل چیست؟
کراس‌پلی به این معناست که همزمان با بازیکنان سکوهای دیگر در یک بازی حضور دارید؛ کراس‌پروگرشن یعنی سطح، آیتم‌ها و پیشرفت حساب شما بین سکوهای مختلف منتقل می‌شود، حتی اگر آن لحظه با کسی روی سکوی دیگر بازی نکنید.
آیا استفاده از دسته روی موبایل مزیت شبیه بازیکنان کنسول ایجاد می‌کند؟
تا حدی بله؛ در بازی‌هایی که کراس‌پلی موبایل و کنسول را باز گذاشته‌اند، وصل کردن دسته به گوشی می‌تواند دقت نشانه‌روی را نزدیک‌تر به بازیکن کنسول کند، هرچند تفاوت‌های سخت‌افزاری مثل اندازه صفحه و کیفیت اتصال همچنان تأثیرگذار است.
آیا نبود کراس‌پلی روی کیفیت خود بازی هم تأثیر دارد؟
مستقیم نه، اما جدا بودن استخر بازیکنان موبایل از کنسول و پی‌سی می‌تواند روی سرعت پیدا کردن مسابقه (متچ‌میکینگ) در بازی‌های کم‌طرفدارتر تأثیر بگذارد، چون تعداد بازیکنان آنلاین در هر سکو به‌طور جداگانه کمتر می‌شود.
منابع
نوشته قبلی