در گرمای شدید تابستان، خودرو بیشترین فشار را به سیستم خنککننده موتور، باتری، لاستیکها و کولر وارد میکند؛ بررسی منظم سطح مایع خنککننده، فشار باد لاستیک، سلامت باتری و عملکرد کولر پیش از سفرهای طولانی، سادهترین و مؤثرترین راه برای جلوگیری از خرابی ناگهانی خودرو در روزهای گرم سال است.
- سطح مایع خنککننده و ترکیب پنجاه پنجاه آن را هر دو هفته یکبار، در حالتی که موتور سرد است، بررسی کنید.
- فشار باد لاستیکها را صبحها و پیش از حرکت، طبق برچسب داخل درب راننده تنظیم کنید، نه عددی که روی بدنه لاستیک نوشته شده است.
- باتری خودرو در گرما سریعتر از سرما فرسوده میشود؛ ترمینالها را تمیز و اتصالها را محکم نگه دارید.
- عملکرد کولر را پیش از اوج گرما بسنجید و در صورت کاهش دبی هوا، فیلتر کابین را تعویض کنید.
- خودرو را در سایه پارک کنید و از سایهبان شیشه جلو برای محافظت از داشبورد و رنگ بدنه استفاده کنید.
- اگر دمای موتور در حین رانندگی بالا رفت، بلافاصله بخاری را روشن و در اولین فرصت امن توقف کنید.
در ماههای گرم سال، دمای هوا و سطح آسفالت به شکل قابل توجهی بالا میرود و همین موضوع باعث میشود بخشهای مختلف خودرو تحت شرایطی سختتر از حالت عادی کار کنند. بسیاری از خرابیهای ناگهانی که در تابستان با آنها روبهرو میشویم، مانند داغ کردن موتور در ترافیک، خالی شدن ناگهانی باتری یا ترکیدن لاستیک در جاده، ریشه در غفلت از چند بازرسی ساده دارند که در ادامه به آنها میپردازیم.
گرمای تابستان چه تاثیری بر سیستمهای مختلف خودرو دارد؟
افزایش دمای هوا و سطح جاده باعث میشود موتور برای خنک ماندن فشار بیشتری تحمل کند، مایع باتری سریعتر تبخیر شود، فشار باد لاستیک بالا برود و کولر برای رساندن دمای کابین به حد مطلوب انرژی بیشتری مصرف کند؛ به همین دلیل موتور، باتری، لاستیک و کولر چهار نقطهای هستند که بیشترین آسیبپذیری را در گرما دارند.
این چهار سیستم به شکل مستقل از یکدیگر تحت فشار قرار نمیگیرند، بلکه معمولاً همزمان درگیر میشوند. برای مثال، رانندگی طولانی در ترافیک شهری در یک روز داغ، هم موتور را برای دفع گرما به چالش میکشد و هم کولر را وادار میکند با توان کامل کار کند، در حالی که باتری نیز باید انرژی بیشتری برای تامین این مصرف تولید کند.
فشار مضاعف بر سیستم خنککننده موتور
در هوای گرم، اختلاف دمای بین محیط و موتور کاهش مییابد و رادیاتور باید برای دفع همان مقدار گرما کارآمدتر عمل کند. اگر سطح مایع خنککننده کم باشد، پروانه فن درست کار نکند یا ترموستات گیر کرده باشد، احتمال بالا رفتن ناگهانی دمای موتور در ترافیک سنگین یا رانندگی طولانی جادهای بهشدت افزایش پیدا میکند.
تبخیر سریعتر مایع باتری در گرما
برخلاف تصور رایج که سرمای زمستان را عامل اصلی خرابی باتری میداند، گرمای شدید تابستان به مراتب آسیب بیشتری به عمر باتری وارد میکند، زیرا واکنشهای شیمیایی داخل باتری را تسریع کرده و باعث تبخیر سریعتر مایع الکترولیت میشود. این فرسودگی معمولاً در تابستان اتفاق میافتد اما نشانههای آن اغلب در اولین سرمای پاییز، به شکل روشن نشدن ناگهانی خودرو، خودش را نشان میدهد.
افزایش فشار باد لاستیک با گرم شدن هوا
هوای داخل لاستیک نیز مانند هر گاز دیگری با گرم شدن منبسط میشود. به همین دلیل معمول است که فشار باد لاستیک در یک روز داغ تابستانی، بهویژه پس از چند ساعت رانندگی روی آسفالت داغ، چند واحد بالاتر از عددی باشد که صبح در حالت سرد ثبت کردهاید. این افزایش بهتنهایی خطرناک نیست، اما اگر لاستیک از قبل کمباد بوده باشد، ترکیب گرمای محیط با اصطکاک ناشی از کمبادی میتواند به آسیب داخلی تایر و در موارد شدید به ترکیدگی منجر شود.
بار اضافه روی کولر و اثر آن بر مصرف سوخت
روشن نگه داشتن مداوم کولر در گرمای شدید، بهویژه در رانندگی توقف و حرکت شهری، بخش قابل توجهی از توان موتور را به خود اختصاص میدهد. همانطور که در راهنمای علت افزایش ناگهانی مصرف سوخت خودرو نیز اشاره شده، عوامل مکانیکی متعددی میتوانند مصرف سوخت را بالا ببرند و استفاده مداوم از کولر در گرمای شدید یکی از رایجترین این عوامل در فصل تابستان است.
نگهداری سیستم خنککننده و رادیاتور در تابستان
سالم نگه داشتن سیستم خنککننده در تابستان یعنی بررسی منظم سطح و ترکیب مایع خنککننده در حالت سرد بودن موتور، اطمینان از سالم بودن شیلنگها و درپوش رادیاتور، و توجه به عملکرد فن خنککننده؛ چرا که هر نقص کوچک در این مجموعه، در گرمای شدید بسیار سریعتر از فصلهای دیگر خودش را به شکل داغ کردن موتور نشان میدهد.
بیشتر خودروسازها نسبت مساوی آب مقطر و ضدیخ، یعنی ترکیب پنجاه پنجاه، را برای فصل گرم توصیه میکنند. این ترکیب هم نقطه جوش مایع را بالا میبرد و هم از خوردگی داخلی رادیاتور جلوگیری میکند. بررسی سطح مخزن باید همیشه وقتی موتور سرد است انجام شود، چون باز کردن درپوش رادیاتور در حالت داغ میتواند باعث پاشیدن مایع داغ و سوختگی شود.
یک مکانیک باتجربه معمولاً پیش از سفرهای طولانی تابستانی، علاوه بر سطح مایع، وضعیت شیلنگهای رادیاتور را نیز از نظر ترک خوردگی، نرمی بیش از حد یا نشتی لمس میکند، چون بیشتر مشکلات جدی سیستم خنککننده در جاده، از یک شیلنگ ترکخورده یا بست شل شروع میشوند، نه از خرابی خود رادیاتور.
- سطح مخزن مایع خنککننده را بین خطوط حداقل و حداکثر نگه دارید.
- شیلنگهای رادیاتور و بستهای آنها را از نظر ترک و نشتی بررسی کنید.
- عملکرد فن خنککننده را در حالت روشن بودن کولر و ترافیک سنگین بسنجید.
- درپوش رادیاتور را فقط پس از سرد شدن کامل موتور باز کنید.
- در صورت مشاهده بخار یا بوی سوختگی زیر کاپوت، فوراً خودرو را متوقف کنید.
بررسی فشار و وضعیت لاستیکها در هوای گرم
فشار باد لاستیک باید همیشه در حالت سرد و طبق عدد درجشده روی برچسب داخل درب راننده تنظیم شود، نه عدد حداکثر نوشتهشده روی بدنه لاستیک؛ زیرا آن عدد فشار مجاز حداکثر تایر است، نه فشار مناسب برای خودروی شما، و تنظیم اشتباه آن در گرما ریسک ترکیدگی را بالا میبرد.
به گفته وودی راجرز، از کارشناسان شرکت تایر رک که در گزارش مجله کانسیومر ریپورتز نقل شده، فشار باد لاستیک به ازای هر تغییر تقریباً پنج و نیم درجه سلسیوس در دما، حدود یک پوند بر اینچ مربع تغییر میکند. به همین دلیل دیدن یک عدد بالاتر روی نمایشگر فشار باد پس از چند ساعت رانندگی در گرما طبیعی است و نباید بلافاصله باد لاستیک را خالی کرد.
چگونه فشار باد را درست اندازه بگیریم
بهترین زمان اندازهگیری فشار باد، صبح زود و پیش از حرکت است، یا زمانی که خودرو حداقل چند ساعت متوقف بوده باشد. اندازهگیری بلافاصله پس از رانندگی طولانی، عددی بالاتر از واقعیت نشان میدهد که میتواند شما را به اشتباه به کم کردن باد لاستیک وادار کند، در حالی که مشکلی وجود ندارد.
نشانههای فرسودگی لاستیک که در تابستان باید جدی گرفت
گرما و تابش مستقیم آفتاب باعث خشک شدن و ترک خوردن آج و دیواره لاستیک میشوند، پدیدهای که به آن پوسیدگی حرارتی لاستیک گفته میشود. اگر ترکهای ریز روی دیواره لاستیک، تورم موضعی یا سایش نامتقارن آج مشاهده کردید، بهتر است پیش از سفر تابستانی نظر یک متخصص لاستیک را جویا شوید، چون این نوع آسیبها معمولاً از بیرون قابل تشخیص هستند اما بهسادگی نادیده گرفته میشوند.
مراقبت از باتری خودرو در گرمای شدید
باتری خودرو در گرمای تابستان به دلیل تبخیر سریعتر مایع داخلی و خوردگی زودرس صفحات سربی، عمر کوتاهتری نسبت به مناطق و فصلهای خنکتر پیدا میکند؛ به همین دلیل بازرسی ترمینالها، محکم بودن اتصالها و شارژ کامل باتری، اقدامی است که نباید فقط مخصوص فصل سرما در نظر گرفته شود.
طبق گزارش انجمن خودروی آمریکا موسوم به AAA که در مجله کانسیومر ریپورتز نیز بازتاب داده شده، باتری خودرو در مناطق گرم و جنوبی به طور میانگین عمر کوتاهتری نسبت به مناطق شمالی و خنکتر دارد، چون گرمای مداوم باعث خوردگی داخلی و افت سریعتر ظرفیت نگهداری شارژ میشود. عمر معمول یک باتری سالم بین سه تا پنج سال است، اما در آب و هوای گرم، این بازه میتواند به شکل محسوسی کوتاهتر شود.
در راهنمای نحوه شارژ و نگهداری باتری خودرو در زمستان بیشتر روی اثر سرما و افت ولتاژ در دمای پایین تمرکز شده است، اما نکته مهم این است که همان باتری فرسوده از تابستان، در اولین سرمای پاییز و زمستان است که ناگهان خودش را با نشتاردن یا استارت نخوردن خودرو نشان میدهد؛ بنابراین مراقبت تابستانی از باتری، در واقع پیشگیری از دردسر زمستانی هم هست.
برای کاهش این آسیب، ترمینالهای باتری را از نظر رسوب سفید یا سبز رنگ بررسی و در صورت نیاز با محلول جوش شیرین و آب تمیز کنید، مطمئن شوید پایه نگهدارنده باتری محکم بسته شده و در صورت امکان خودرو را در پارکینگ سرپوشیده یا سایه نگه دارید تا دمای محفظه موتور کمتر بالا برود.
نگهداری و بررسی سیستم تهویه مطبوع (کولر) در تابستان
اگر کولر خودرو دیرتر از حد معمول کابین را خنک میکند، هوای گرم یا نیمهخنک میدهد یا هنگام روشن شدن بوی نامطبوع پخش میکند، این نشانهها را نباید تا اوج گرمای تابستان نادیده گرفت، چون تعمیر یا شارژ گاز مبرد کولر در آن زمان معمولاً با صف طولانی تعمیرگاهها همراه میشود.
یکی از سادهترین دلایل کاهش دبی هوای کولر، کثیف یا مسدود شدن فیلتر کابین است. جزئیات کامل نحوه تشخیص و تعویض آن در راهنمای نحوه تعویض فیلتر هوا و فیلتر کابین خودرو توضیح داده شده است؛ این یک تعمیر کمهزینه است که پیش از شروع گرمای شدید ارزش انجام دادن دارد.
روشن نگه داشتن مداوم کولر همچنین هزینه پنهانی به شکل مصرف سوخت بیشتر دارد. بر اساس اطلاعات منتشرشده توسط وبسایت رسمی وزارت انرژی آمریکا در بخش اقتصاد سوخت، استفاده از کولر در گرمای شدید میتواند مصرف سوخت خودروهای معمولی را بیش از بیست و پنج درصد افزایش دهد، بهویژه در سفرهای کوتاه شهری که موتور هنوز به دمای کاری کامل نرسیده است.
برای کاهش این اثر و همچنین خنک شدن سریعتر کابین، پیش از روشن کردن کولر چند دقیقه شیشهها را پایین بدهید تا هوای بسیار داغ داخل کابین خارج شود، سپس کولر را روشن کرده و شیشهها را ببندید. این کار فشار اولیه روی کمپرسور کولر را نیز کاهش میدهد.
محافظت از داخل کابین و رنگ بدنه خودرو در برابر آفتاب
تابش مستقیم و طولانیمدت آفتاب به مرور باعث کدر شدن و ترک خوردن داشبورد، رنگپریدگی رویه صندلی و کدر شدن رنگ بدنه خودرو میشود؛ پارک در سایه، استفاده از سایهبان شیشه جلو و واکس یا پوشش محافظ منظم بدنه، سادهترین راههای پیشگیری از این آسیبهای تدریجی هستند.
داشبورد و رویه چرمی صندلیها بیشترین آسیب را از اشعه فرابنفش میبینند، چون معمولاً بیشترین تماس مستقیم را با نور آفتاب از پشت شیشه جلو دارند. استفاده از یک سایهبان تاشو ساده روی شیشه جلو، دمای داخل کابین را در پارکینگ باز به شکل محسوسی پایینتر نگه میدارد و از خشک شدن زودرس چرم و پلاستیک داشبورد جلوگیری میکند.
در مورد بدنه خودرو نیز، یک لایه واکس یا پوشش محافظ که هر چند ماه یکبار تجدید شود، به عنوان سپر اول در برابر اشعه فرابنفش عمل میکند و از کدر شدن و ترک خوردن لایه رنگ در بلندمدت جلوگیری میکند. شستوشوی منظم خودرو نیز اهمیت دارد، چون گرد و غبار و باقیمانده حشرات روی بدنه داغ، سریعتر از حالت معمول به سطح رنگ میچسبند و پاک کردن آنها را سختتر میکنند.
اگر در حین رانندگی موتور خودرو داغ کرد چه باید کرد؟
به محض دیدن نشانه دمای بالا روی صفحه کیلومتر، بخاری کابین را با حداکثر دما روشن کنید تا بخشی از گرمای موتور دفع شود، سپس در اولین فرصت امن توقف کرده و موتور را خاموش کنید و حداقل پانزده دقیقه پیش از باز کردن کاپوت صبر کنید تا از سوختگی جلوگیری شود.
طبق توضیحات ارائهشده در راهنمای شرکت بیمهای گیکو با عنوان اقدام لازم هنگام داغ کردن خودرو، دمای مایع خنککننده در یک موتور داغکرده میتواند از صد و ده درجه سلسیوس نیز فراتر برود؛ به همین دلیل هرگز نباید بلافاصله پس از توقف، درپوش رادیاتور را باز کرد، چون فشار داخلی سیستم میتواند مایع بسیار داغ را با فاصله زیاد به بیرون پرتاب کند.
وقتی موتور کاملاً سرد شد، سطح مایع خنککننده را بررسی کنید و در صورت پایین بودن، به آرامی و با یک ترکیب پنجاه پنجاه آب و ضدیخ آن را تا حد مجاز پر کنید. این کار فقط یک راهحل موقت است؛ اگر مشکل دوباره تکرار شد یا نشتی مایع مشاهده کردید، بهتر است خودرو را با یدککش به تعمیرگاه منتقل کنید تا علت اصلی، مانند نشتی رادیاتور یا خرابی واتر پمپ، بررسی شود.
| سیستم خودرو | ریسک اصلی در تابستان | نحوه بررسی و فاصله زمانی |
|---|---|---|
| سیستم خنککننده و رادیاتور | افت سطح مایع و داغ کردن موتور | بررسی سطح مایع در حالت سرد، هر دو هفته یکبار |
| باتری | تبخیر مایع داخلی و افت شارژ | بازرسی ترمینالها و اتصالها، ماهی یکبار |
| لاستیکها | افزایش فشار باد و پوسیدگی حرارتی | اندازهگیری فشار سرد، هر دو هفته یکبار |
| سیستم تهویه مطبوع | افت عملکرد و افزایش مصرف سوخت | بررسی دمای هوای خروجی، پیش از اوج گرما |
| بدنه و کابین | کدر شدن رنگ و ترک داشبورد | واکس بدنه و استفاده از سایهبان، هر چند ماه یکبار |
نگهداری خودرو در تابستان بیشتر از آنکه به تعمیرات پرهزینه نیاز داشته باشد، به چند بازرسی منظم و ساده وابسته است. بررسی دورهای سطح مایع خنککننده، تنظیم فشار باد لاستیک طبق برچسب کارخانه، مراقبت از سلامت باتری، سرویس بهموقع کولر و محافظت از بدنه و کابین در برابر آفتاب، مجموعهای است که ریسک خرابی ناگهانی در جاده را بهشدت پایین میآورد. اگر هم با وجود همه این مراقبتها موتور در مسیر داغ کرد، مهمترین اصل این است که با خونسردی و طبق مراحل ایمنی، ابتدا خودرو را متوقف و سپس اقدام به بررسی کنید، نه برعکس.
فشار باد لاستیک را در تابستان باید کمتر از حد معمول تنظیم کرد؟
چرا باتری خودرو در تابستان زودتر از زمستان خراب میشود؟
اگر موتور خودرو در بزرگراه داغ کرد اولین کار چیست؟
آیا روشن بودن کولر واقعاً مصرف سوخت را زیاد میکند؟
هر چند وقت یکبار باید مایع خنککننده خودرو را در تابستان بررسی کرد؟
چگونه میتوان از داشبورد و بدنه خودرو در برابر آفتاب تابستان محافظت کرد؟
- Consumer Reports, Your Tire Pressure Warning Light Just Came On. What Do You Do Now?
- GEICO, What To Do If Your Car Overheats
- FuelEconomy.gov, Fuel Economy in Hot Weather
