برای نصب دو سیستمعامل روی یک کامپیوتر (دوال بوت) باید ابتدا از اطلاعات مهم خود بکاپ کامل بگیرید، سپس با ابزار مدیریت دیسک یک پارتیشن خالی جدا کنید، یک درایو یواسبی بوتابل بسازید و سیستمعامل دوم را روی همان پارتیشن جدید نصب کنید؛ در پایان نیز یک بوتمنیجر مثل گراب یا منوی بوت ویندوز اجازه میدهد هر بار سیستمعامل موردنظرتان را انتخاب کنید.
پیش از نصب سیستمعامل دوم باید فضای کافی روی دیسک، یک درایو یواسبی حداقل هشت گیگابایتی، فایل ISO سیستمعامل موردنظر و یک بکاپ کامل از اطلاعات مهم آماده کنید؛ همچنین بهتر است شارژ لپتاپ کامل باشد تا در طول نصب برق قطع نشود.
دوال بوت به این معناست که دو سیستمعامل مستقل، مثلاً ویندوز و اوبونتو، روی دو پارتیشن جدا از هم روی همان کامپیوتر نصب میشوند و شما هنگام روشن کردن سیستم، یکی از آنها را انتخاب میکنید. این کار با ماشین مجازی فرق دارد؛ چون هر سیستمعامل بهطور مستقیم و با تمام امکانات سختافزاری اجرا میشود، نه داخل یک محیط شبیهسازیشده. به همین دلیل عملکرد آن معمولاً بهتر از ماشین مجازی است، اما ریسک بیشتری هم دارد.
قبل از شروع، حتماً نوع پارتیشنبندی دیسک خود را بررسی کنید. بیشتر کامپیوترهای جدید از استاندارد GPT همراه با UEFI استفاده میکنند، در حالی که سیستمهای قدیمیتر ممکن است هنوز از MBR و BIOS سنتی استفاده کنند. برای دیدن این اطلاعات در ویندوز کافی است دستور msinfo32 را اجرا کنید و مقابل «حالت BIOS» را بررسی کنید. اگر سیستم شما UEFI است، هر دو سیستمعامل باید با همان حالت نصب شوند تا دچار تداخل بوت نشوید.
برای نصب دوال بوت به یک کامپیوتر با حداقل پنجاه گیگابایت فضای خالی، یک فلشمموری هشت گیگابایتی یا بیشتر، فایل ISO سیستمعامل دوم و دسترسی به اینترنت برای دانلود ابزارهای لازم نیاز دارید.
علاوه بر موارد بالا، بهتر است شماره سریال یا لایسنس ویندوز خود را یادداشت کنید، درایورهای سختافزاری اصلی (مانند کارت شبکه یا کارت گرافیک) را از قبل دانلود و روی یک فلش جداگانه ذخیره کنید و مطمئن شوید که کابل برق یا باتری لپتاپ در طول فرآیند نصب قطع نمیشود. قطع شدن برق در میانه نصب میتواند پارتیشنبندی دیسک را خراب کند.
بهترین روش بکاپگیری، کپی کردن فایلهای مهم روی یک هارد اکسترنال یا آپلود در فضای ابری مانند گوگلدرایو و واندرایو است؛ همچنین میتوانید با نرمافزارهایی مانند Macrium Reflect یک ایمیج کامل از کل دیسک تهیه کنید.
بکاپگیری را میتوان در دو سطح انجام داد. سطح اول، بکاپ فایلی است؛ یعنی فقط مستندات، عکسها، پروژهها و فایلهای شخصی را در جایی خارج از دیسک اصلی کپی میکنید. سطح دوم، بکاپ کامل ایمیج دیسک است که تمام سیستمعامل، برنامهها و تنظیمات را هم شامل میشود و در صورت بروز مشکل جدی، امکان بازگرداندن کامل سیستم به حالت قبل را میدهد. برای دوال بوت، حداقل بکاپ فایلی ضروری است، اما اگر دادههای حساس یا کاری روی سیستم دارید، بکاپ ایمیج کامل قویتر و مطمئنتر است. برای مطالعه بیشتر درباره نگهداری امن دادهها میتوانید سراغ چگونه از اطلاعات گوشی و لپتاپ نسخه پشتیبان تهیه کنیم؟ راهنمای کامل بکاپگیری ۱۴۰۵ در چهخبر بروید.
برای دوال بوت باید از فضای موجود دیسک، یک پارتیشن جداگانه و خالی برای سیستمعامل دوم بسازید؛ این کار در ویندوز از طریق ابزار «مدیریت دیسک» و کوچک کردن پارتیشن اصلی، و در لینوکس معمولاً در خود مراحل نصب انجام میشود.
پارتیشنبندی یکی از حساسترین مراحل دوال بوت است، چون هرگونه اشتباه در این مرحله میتواند باعث از دست رفتن اطلاعات پارتیشن اصلی شود. به همین دلیل توصیه میشود پیش از شروع، حتماً بکاپ گرفته باشید و در طول کار عجله نکنید. همچنین بهتر است پارتیشن جدید را با فضای رزرو مناسب بسازید تا بعداً مجبور به تغییر اندازه مجدد نشوید.
برای ساخت فضای خالی در ویندوز، وارد ابزار «مدیریت دیسک» یا Disk Management شوید، روی درایو اصلی راستکلیک کنید، گزینه Shrink Volume را بزنید و مقدار فضایی که میخواهید آزاد کنید را به مگابایت وارد کنید.
برای باز کردن این ابزار کافی است روی دکمه استارت راستکلیک کنید و گزینه Disk Management را انتخاب کنید. پس از انتخاب Shrink Volume، ویندوز حداکثر فضای قابل کوچکسازی را محاسبه و نمایش میدهد. عددی که وارد میکنید بر حسب مگابایت است؛ برای مثال برای پنجاه گیگابایت باید عدد پنجاههزار را وارد کنید. پس از تایید، فضای جدید بهصورت «فضای تخصیصنیافته» یا Unallocated نمایش داده میشود و آماده است تا در مرحله نصب سیستمعامل دوم روی آن استفاده شود. توجه داشته باشید که این فضا را فرمت نکنید و درایو جدید نسازید، چون نصاب سیستمعامل دوم خودش این کار را انجام میدهد.
در نصب اوبونتو و بیشتر توزیعهای لینوکس، وقتی فضای تخصیصنیافته را روی دیسک تشخیص دهند، گزینهای با عنوان «نصب در کنار ویندوز» یا Install alongside Windows نمایش داده میشود که کل فرآیند پارتیشنبندی را بهصورت خودکار انجام میدهد.
اگر میخواهید پارتیشنبندی را دستی انجام دهید، معمولاً به سه بخش نیاز دارید؛ یک پارتیشن روت با فرمت ext4 برای فایلهای سیستمعامل، یک پارتیشن سواپ برای مدیریت حافظه و در سیستمهای UEFI یک پارتیشن EFI مشترک با ویندوز که نباید فرمت شود. برای کاربران تازهکار، گزینه خودکار «نصب در کنار ویندوز» بسیار امنتر و سادهتر است و احتمال خطای انسانی را بهشدت کاهش میدهد.
برای ساخت درایو نصب بوتابل باید فایل ISO سیستمعامل موردنظر را دانلود کنید و با ابزاری مانند Rufus برای ویندوز یا ابزار رسمی Startup Disk Creator برای لینوکس، آن را روی یک فلشمموری حداقل هشت گیگابایتی بنویسید.
نوشتن فایل ISO روی فلش با کپی ساده فرق دارد؛ باید از ابزارهای مخصوص بوتابل استفاده کنید تا فلش قابلیت راهاندازی سیستم را پیدا کند. توجه کنید که این فرآیند تمام اطلاعات قبلی فلش را پاک میکند، پس اگر فایل مهمی روی آن دارید، حتماً از آن هم بکاپ بگیرید.
سادهترین راه ساخت درایو بوتابل ویندوز، دانلود Media Creation Tool از سایت رسمی مایکروسافت و انتخاب گزینه ساخت رسانه نصب برای کامپیوتر دیگر است؛ این ابزار بهصورت خودکار فایلهای لازم را روی فلش شما کپی میکند.
پس از اجرای Media Creation Tool، زبان، نسخه و معماری ویندوز (۳۲ یا ۶۴ بیت) را انتخاب کنید، سپس گزینه USB flash drive را برگزینید و فلش خود را متصل کنید. اگر ترجیح میدهید از ابزار جایگزین استفاده کنید، Rufus هم گزینهای محبوب و قابلاعتماد است که امکانات بیشتری برای تنظیم نوع پارتیشن (GPT یا MBR) در اختیار شما میگذارد. برای اطلاعات فنی بیشتر درباره ابزارهای کاربردی ویندوز میتوانید آموزش پاک کردن فایلهای اضافی و آزاد کردن حافظه ویندوز (راهنمای کامل ۱۴۰۵) را در چهخبر بخوانید.
برای اوبونتو، فایل ISO را از سایت رسمی ubuntu.com دانلود کنید و با ابزار Rufus در ویندوز یا balenaEtcher که در هر سیستمعاملی کار میکند، آن را روی فلش بنویسید تا یک درایو نصب بوتابل آماده شود.
در Rufus کافی است فایل ISO دانلودشده اوبونتو را انتخاب کنید، دستگاه فلش موردنظر را از لیست انتخاب کنید و روی Start بزنید. Rufus معمولاً بهطور خودکار حالت پارتیشنبندی مناسب (GPT برای UEFI یا MBR برای BIOS قدیمی) را پیشنهاد میدهد که بهتر است همان پیشنهاد پیشفرض را بپذیرید مگر اینکه دلیل خاصی برای تغییر داشته باشید.
برای نصب گامبهگام، ابتدا از فلش بوتابل سیستم را روشن کنید، نصاب سیستمعامل را اجرا کنید، پارتیشن خالی که قبلاً ساختهاید را انتخاب کنید و مراحل نصب را تا پایان دنبال کنید تا سیستمعامل دوم کنار سیستمعامل قبلی نصب شود.
پیش از روشن کردن سیستم از فلش، باید ترتیب بوت را در تنظیمات BIOS یا UEFI تغییر دهید تا کامپیوتر ابتدا از فلش بوت شود، نه از هارد داخلی. معمولاً با فشردن کلیدهایی مانند F2، F12، Del یا Esc هنگام روشن شدن سیستم میتوانید وارد این تنظیمات شوید؛ کلید دقیق بسته به برند مادربرد یا لپتاپ متفاوت است.
در نصاب ویندوز، وقتی به مرحله انتخاب نوع نصب رسیدید، گزینه Custom install را انتخاب کنید، سپس فضای تخصیصنیافتهای که در مدیریت دیسک ساخته بودید را انتخاب کرده و روی Next بزنید تا نصب روی همان پارتیشن جدید انجام شود.
هرگز پارتیشن سیستمعامل قبلی یا پارتیشنهای دیگری که حاوی اطلاعات هستند را در این مرحله انتخاب یا فرمت نکنید. اگر مطمئن نیستید کدام پارتیشن همان فضای خالی است، به اندازه آن نگاه کنید؛ فضای تخصیصنیافته معمولاً با برچسب Unallocated Space نمایش داده میشود. پس از انتخاب صحیح، نصاب ویندوز بهصورت خودکار پارتیشنهای لازم (مانند پارتیشن رزرو شده سیستم) را میسازد و فرآیند کپی فایلها آغاز میشود که ممکن است بین بیست تا چهل دقیقه طول بکشد.
در نصاب اوبونتو، پس از انتخاب زبان و چیدمان کیبورد، به بخش نوع نصب میرسید که در آن گزینه Install Ubuntu alongside Windows Boot Manager نمایش داده میشود؛ با انتخاب این گزینه و کشیدن نوار تقسیم فضا، پارتیشنبندی بهصورت خودکار انجام میشود.
پس از تایید پارتیشنبندی، اوبونتو منطقه زمانی، نام کاربری و رمز عبور را از شما میپرسد و سپس فرآیند کپی فایلها و نصب بستهها آغاز میشود. در پایان نصب، سیستم یک بار ریاستارت میشود و از شما میخواهد فلش نصب را جدا کنید. از همینجا به بعد، بوتمنیجر گراب جایگزین منوی بوت پیشفرض ویندوز میشود و در هر روشن شدن سیستم امکان انتخاب بین ویندوز و اوبونتو را به شما میدهد.
پس از نصب موفق سیستمعامل دوم، هر بار که کامپیوتر را روشن میکنید، منویی به نام بوتمنیجر ظاهر میشود که در آن میتوانید با کلیدهای جهتدار، ویندوز یا سیستمعامل دوم را انتخاب کنید و اینتر بزنید.
اگر هیچ گزینهای انتخاب نکنید، معمولاً بعد از چند ثانیه سیستمعامل پیشفرض بهطور خودکار بارگذاری میشود. مدت زمان نمایش این منو و سیستمعامل پیشفرض را میتوان بعداً تغییر داد؛ در لینوکس این تنظیمات در فایل پیکربندی گراب و در ویندوز از طریق دستور bcdedit یا نرمافزارهای گرافیکی مانند EasyBCD قابل تغییر است.
گراب یا GRUB بوتمنیجر پیشفرض بیشتر توزیعهای لینوکس است که پس از نصب اوبونتو، بهطور خودکار جایگزین بوتلودر ویندوز میشود و در هر روشن شدن سیستم، لیستی از سیستمعاملهای موجود را برای انتخاب نمایش میدهد.
اگر بعد از نصب ویندوز بهصورت جداگانه یا آپدیت بزرگ ویندوز، منوی گراب دیگر نمایش داده نشود و سیستم مستقیم وارد ویندوز شود، نگران نباشید؛ این مشکل رایج معمولاً با بوت کردن از فلش نصب اوبونتو در حالت Try Ubuntu و اجرای ابزار Boot Repair قابل حل است. این ابزار بهصورت خودکار گراب را دوباره روی بوتلودر اصلی مینویسد و منوی انتخاب سیستمعامل را بازمیگرداند.
اگر میخواهید مستقیماً از طریق تنظیمات سختافزاری بین سیستمعاملها جابهجا شوید، میتوانید وارد منوی BIOS یا UEFI شده و از بخش Boot Order، سیستمعامل موردنظر را بهعنوان اولویت اول انتخاب کنید.
این روش بیشتر برای کاربران پیشرفته یا زمانی مفید است که بوتمنیجر نرمافزاری دچار مشکل شده باشد. توجه داشته باشید تغییرات در BIOS یا UEFI باید با احتیاط انجام شود و بهتر است فقط گزینه ترتیب بوت را تغییر دهید و از تغییر سایر تنظیمات پیشرفته مانند حالت SATA یا مجازیسازی خودداری کنید، مگر اینکه دقیقاً بدانید چه کاری انجام میدهید. برای آشنایی بیشتر با تنظیمات سختافزاری کامپیوتر، مطلب ویندوز ۱۱ یا ویندوز ۱۰؛ کدام را نصب کنیم؟ در چهخبر میتواند مفید باشد.
نصب دو سیستمعامل روی یک کامپیوتر کار پیچیدهای نیست، اما نیاز به دقت و رعایت ترتیب مراحل دارد. مهمترین نکته این است که هرگز بدون بکاپ کامل وارد این فرآیند نشوید و همیشه ابتدا ویندوز و سپس لینوکس را نصب کنید تا بوتمنیجر گراب بدون مشکل جایگزین منوی بوت شود.
با رعایت مراحلی که در این راهنما گفته شد، از پارتیشنبندی صحیح دیسک گرفته تا ساخت درایو بوتابل و نصب گامبهگام، میتوانید هر دو سیستمعامل را بهطور پایدار کنار هم اجرا کنید و در هر روشن شدن سیستم، بسته به نیاز خود، یکی از آنها را انتخاب کنید.
تیم تحریریه
دیدگاه شما برای ما ارزشمند است
تمامی حقوق برای سایت چه خبر محفوظ است
